Het Woningenwoud, oftewel de kubuswoningen van Piet Blom in Helmond

De Vier Vierkanten van Abe Bonnema in Alkmaar

Nederlandse experimentele woningbouw gedocumenteerd in boek

12 februari 2020, 15:28

Tussen 1968 en 1980 zijn in heel Nederland 10.000 woningen gebouwd die het officiële predicaat ‘experimenteel’ droegen. Voor het eerst zijn alle 64 projecten die werden gerealiseerd binnen het programma Experimentele Woningbouw op een rijtje gezet in een boek. Volgens de auteurs van Experimentele Woningbouw in Nederland 1968-1980 kunnen we ook bij de woningbouwopgave waar het land nu voor staat leren van de experimenten van destijds.

Het programma Experimentele Woningbouw is in 1968 ingesteld door minister van Volkshuisvesting W.F. Schut, als reactie op de grootschalige en monotone woonwijken uit de jaren vijftig en zestig. In het hele land, van Den Helder tot Maastricht en van Delfzijl tot Middelburg verrezen experimentele woningbouwprojecten, die voor vernieuwing en meer kwaliteit moesten zorgen.

Sommige van deze projecten zijn bekend geworden, zoals de kubuswoningen (de eerste in Helmond zijn in het boek opgenomen) en de Kasbah in Hengelo, het grootste deel lijdt echter een betrekkelijk anoniem bestaan. En dat terwijl ze daadwerkelijk hebben bijgedragen aan woningbouwvernieuwing in Nederland en soms ook regelrechte parels zijn.

Bloemkoolwijken
Behalve de genoemde kubuswoningen bestond het palet onder meer uit woonheuvels, terrasflats en splitlevelwoningen. Ironisch genoeg vonden de experimenten voornamelijk plaats in de woonerf- en bloemkoolwijken die in Nederland zo alledaags werden als brood en koffie (bovendien waren het dit soort wijken die Carel Weeber bestempelde als ‘nieuwe truttigheid’).

Onder invloed van de door de staat gefinancierde experimenten verschoof de aandacht in de gehele Nederlandse woningbouw van kwantiteit naar kwaliteit, flexibiliteit in gebruik en inrichting van de woning en het mengen van verschillende woningtypen. Zaken die in de huidige woningbouwopgave ook bijzonder actueel zijn, laten de auteurs niet na om te vermelden.

Toekomst
Volgens Marcel Barzilay, Ruben Ferwerda en Anita Blom (zij zijn de auteurs van het boek) wordt het ook tijd om na te denken over de toekomst van de projecten uit de ‘experimentele periode’ zelf, die immers minimaal veertig jaar oud zijn inmiddels. Vragen die daarbij opwellen, zijn bijvoorbeeld ‘wat is hun cultuurhistorische betekenis?’ en ‘in welke mate kunnen de oorspronkelijke sociale idealen nu nog in stand worden gehouden?’.

‘Experimentele Woningbouw in Nederland 1968-1980’, uitgegeven door nai010 uitgevers, is verkrijgbaar voor 34,95 euro. Het boek bevat een voorwoord van Rijksbouwmeester Floris Alkemade.

Trefwoorden

piet blom kubuswoningen bloemkoolwijk nai010 uitgevers woningbouw boek experimentele woningbouw woonerf kasbah

1	Singelbloktoren Amsterdam-Noord biedt ook bewoners tussenwoningen overhoeks zicht maandag, 16 februari
2	Leren van Santos dinsdag, 17 februari
3	Gerestaureerd Tramhuis op Eendrachtsplein fungeert nu als kiosk voor stadswandelingen maandag, 16 februari
4	Circulair bouwen vraagt om ‘open’ ontwerpen (1) dinsdag, 17 februari
5	Van Hoogevest verbouwt Utrechtse Janskerk tot onderwijslocatie universiteit maandag, 16 februari

Gerelateerde nieuwsberichten

Huis Polderblik in De Realiteit Almere vernieuwd en verduurzaamd

2 februari

INTI publiceert architectuurgids voor de groeikernen

25 augustus 2025

Bewoners Kasbah openen Piet Blom-museum

3 januari 2013

Ontwerpteams prijsvraag Panorama Lokaal bekend

7 februari 2020

’Gigantische opgave’ om toename bevolking op te vangen

3 februari 2020

CBS: groei nieuwbouw zet niet door

29 januari 2020

'Overheid doet te weinig voor oplossen woningcrisis'

9 januari 2020

Alternatieve reisgids voor 'treurplekken' in Nederland

23 januari 2020

'Problemen in kwetsbare wijken nemen toe'

3 februari 2020

'Komende jaren meer flexibele woningen in Nederland'

18 februari 2020

Kabinet wil meer en gerichter woningen bouwen

19 februari 2020

Making Space: tien jaar projecten van Studio Modijefsky

5 oktober 2020

Boek over bijna vergeten woningbouwer Jan Sterenberg

12 november 2021

Boek verschenen over vijftigjarige Diagoonwoningen

5 januari 2022

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Stijn Poelstra legt hoofdkantoor BIG vast op film

Gisteren, 16:11

In juni vorig jaar heeft fotograaf en filmer Stijn Poelstra het nieuwe hoofdkantoor van BIG in Kopenhagen gefilmd. De video legt op dynamische wijze het gebouw aan de kop van een pier in de wijk Nordhavn vast.

Tosin Oshinowo benoemd tot nieuwe Oosterhoff Visiting Professor TU Delft

Gisteren, 14:44

De internationaal geroemde architect en ontwerper Tosin Oshinowo is benoemd tot Oosterhoff Visiting Professor aan de TU Delft.

Team geselecteerd voor modernisering gevangeniscomplex Norgerhaven in Veenhuizen

Gisteren, 13:38

Een samenwerkingsverband met cepezed, VB erfgoed & architectuur, Spie en Haskoning gaat het monumentale gevangeniscomplex Norgerhaven in Veenhuizen moderniseren.

Inschrijving Rietveldprijs 2026 van start

Gisteren, 12:30

In 2026 wordt voor de negentiende keer de Rietveldprijs uitgereikt. Projecten voor de Utrechtse architectuurprijs kunnen sinds vrijdag worden aangemeld.