Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Het Woningenwoud, oftewel de kubuswoningen van Piet Blom in Helmond

De Vier Vierkanten van Abe Bonnema in Alkmaar

Nederlandse experimentele woningbouw gedocumenteerd in boek

12 februari 2020, 15:28

Tussen 1968 en 1980 zijn in heel Nederland 10.000 woningen gebouwd die het officiële predicaat ‘experimenteel’ droegen. Voor het eerst zijn alle 64 projecten die werden gerealiseerd binnen het programma Experimentele Woningbouw op een rijtje gezet in een boek. Volgens de auteurs van Experimentele Woningbouw in Nederland 1968-1980 kunnen we ook bij de woningbouwopgave waar het land nu voor staat leren van de experimenten van destijds.

Het programma Experimentele Woningbouw is in 1968 ingesteld door minister van Volkshuisvesting W.F. Schut, als reactie op de grootschalige en monotone woonwijken uit de jaren vijftig en zestig. In het hele land, van Den Helder tot Maastricht en van Delfzijl tot Middelburg verrezen experimentele woningbouwprojecten, die voor vernieuwing en meer kwaliteit moesten zorgen.

Sommige van deze projecten zijn bekend geworden, zoals de kubuswoningen (de eerste in Helmond zijn in het boek opgenomen) en de Kasbah in Hengelo, het grootste deel lijdt echter een betrekkelijk anoniem bestaan. En dat terwijl ze daadwerkelijk hebben bijgedragen aan woningbouwvernieuwing in Nederland en soms ook regelrechte parels zijn.

Bloemkoolwijken
Behalve de genoemde kubuswoningen bestond het palet onder meer uit woonheuvels, terrasflats en splitlevelwoningen. Ironisch genoeg vonden de experimenten voornamelijk plaats in de woonerf- en bloemkoolwijken die in Nederland zo alledaags werden als brood en koffie (bovendien waren het dit soort wijken die Carel Weeber bestempelde als ‘nieuwe truttigheid’).

Onder invloed van de door de staat gefinancierde experimenten verschoof de aandacht in de gehele Nederlandse woningbouw van kwantiteit naar kwaliteit, flexibiliteit in gebruik en inrichting van de woning en het mengen van verschillende woningtypen. Zaken die in de huidige woningbouwopgave ook bijzonder actueel zijn, laten de auteurs niet na om te vermelden.

Toekomst
Volgens Marcel Barzilay, Ruben Ferwerda en Anita Blom (zij zijn de auteurs van het boek) wordt het ook tijd om na te denken over de toekomst van de projecten uit de ‘experimentele periode’ zelf, die immers minimaal veertig jaar oud zijn inmiddels. Vragen die daarbij opwellen, zijn bijvoorbeeld ‘wat is hun cultuurhistorische betekenis?’ en ‘in welke mate kunnen de oorspronkelijke sociale idealen nu nog in stand worden gehouden?’.

‘Experimentele Woningbouw in Nederland 1968-1980’, uitgegeven door nai010 uitgevers, is verkrijgbaar voor 34,95 euro. Het boek bevat een voorwoord van Rijksbouwmeester Floris Alkemade.

Trefwoorden

piet blom kubuswoningen bloemkoolwijk nai010 uitgevers woningbouw boek experimentele woningbouw woonerf kasbah

1	Genomineerden BNA Beste Gebouw van het Jaar 2026 bekend dinsdag, 28 april
2	Architectenweb symposium: samenwerken op kantoor dinsdag, 28 april
3	Mecanoo ontwerpt filmtheater Fraterhuis in binnenstad Zwolle vrijdag, 24 april
4	Vijfde 'icoon' voor Roombeek mengt continuïteit met verstoring donderdag, 23 april
5	MVRDV en Diamond Schmitt ontwerpen tweede gebouw voor universiteit Toronto dinsdag, 28 april

Gerelateerde nieuwsberichten

Huis Polderblik in De Realiteit Almere vernieuwd en verduurzaamd

2 februari

INTI publiceert architectuurgids voor de groeikernen

25 augustus 2025

Boek verschenen over vijftigjarige Diagoonwoningen

5 januari 2022

Boek over bijna vergeten woningbouwer Jan Sterenberg

12 november 2021

Making Space: tien jaar projecten van Studio Modijefsky

5 oktober 2020

Kabinet wil meer en gerichter woningen bouwen

19 februari 2020

'Komende jaren meer flexibele woningen in Nederland'

18 februari 2020

Ontwerpteams prijsvraag Panorama Lokaal bekend

7 februari 2020

’Gigantische opgave’ om toename bevolking op te vangen

3 februari 2020

'Problemen in kwetsbare wijken nemen toe'

3 februari 2020

CBS: groei nieuwbouw zet niet door

29 januari 2020

Alternatieve reisgids voor 'treurplekken' in Nederland

23 januari 2020

'Overheid doet te weinig voor oplossen woningcrisis'

9 januari 2020

Bewoners Kasbah openen Piet Blom-museum

3 januari 2013

Toon alles

Andere nieuwsberichten

In gesprek met John van de Water over 'Reconnecting with China' en het debat over werken in China

50 minuten geleden

Op woensdag 13 mei aanstaande presenteren John van de Water van NEXT architects en NAi010 uitgevers zijn nieuwste publicatie.

Stijn Dries transformeert papierfabriek tot creatief atelierdorp

Gisteren, 13:27

De voormalige papierfabriek De Hoop in Zaanstad is veranderd in een onderkomen voor tweehonderd creatieve ondernemers.

Groosman heeft 'eigen' Coolse Poort in centrum Rotterdam gerenoveerd

Gisteren, 11:48

Het beeldbepalende gebouw op de hoek van de Coolsingel en het Binnenwegplein kreeg een subtiele make-over, waarbij het nieuwe glas in de gevel het meest in het oog springt.

Gerenoveerd rijksmonumentaal herenhuis toont oud en nieuw in samenhang

Gisteren, 10:59

Het herenhuis stamt uit 1898 en behoort tot een historisch woonblok, ontworpen door de architect Houtzagers. Tijdens de renovatie, die drie jaar in beslag nam, heeft Serge Schoemaker Architects het volledige pand gestript en zorgvuldig gerestaureerd.