Cover 'Bouwen aan de geluksmachine. Architectuur in de groeikernen 1965-1990', Rotterdam 2025, ISBN 9789081752039

De Vier Vierkanten, Abe Bonnema, Alkmaar 1977-1980

De Zwaluw, Jan Verhoeven, Nieuwegein, 1976-1980

Houtskeletbouwwoningen, Jan Sterenberg, Nieuwegein, 1976-1980

De Mammoet, Jaap Vlaming, Zoetermeer, 1979-1980

Stadsverwarmingscentrale, Hoekstra Roosenburg Van Buul Garveling, Purmerend, 1982-1983

De Bergenbuurt, Benno Stegeman, Capelle aan den IJssel, 1972-1973

Woonkollektief Purmerend, Jan Verhoeven, Purmerend, 1982-1985

Zonne-energiewoningen, TNO, Kokon, Zoetermeer, 1977

Michelle Provoost

Het boek 'Bouwen aan de geluksmachine. Architectuur in de groeikernen 1965-1990', Rotterdam 2025, ISBN 9789081752039

INTI publiceert architectuurgids voor de groeikernen

25 augustus 2025, 14:27

Het International New Town Institute (INTI) heeft een gids voor de architectuur in de groeikernen uitgebracht. Met het boek Bouwen aan de geluksmachine. Architectuur in de Groeikernen 1965 1990 wil auteur Michelle Provoost aantonen dat de architectuur in groeikernen als Zoetermeer, Almere en Purmerend rijker en diverser is dan vaak wordt verondersteld.

Veel mensen denken bij groeikernen, de steden die tussen de jaren zestig en tachtig nieuw werden gebouwd of een forse uitbreiding ondergingen, oersaaie oorden van platte kleinburgerlijkheid. In de ogen van Provoost is dit een grote misvatting. Sterker nog: “Er is nog nooit een periode geweest in de Nederlandse architectuur die zo divers was in vorm, stijl en uitstraling, zo ambitieus wat betreft maakbaarheid van de samenleving en waarin zo veel gebouwd werd”, aldus Provoost.

In de groeikernen zijn dorpsachtige clusters van woningen te vinden, maar ook glanzende gebouwen die als ruimteschepen in de polder lijken te zijn geland. Daarnaast zijn er strenge orthogonale blokken, organische plattegronden, gebouwen die volledig door de bewoners zijn bepaald en vroege experimenten van latere wereldberoemde avant-gardisten.

“Een voorwaarde voor de rijke oogst van ontwerpen was een politiek die onbeschaamd het arsenaal van bestuurlijke macht en kapitaal inzette om de maatschappij beter, gelijkwaardiger en gelukkiger te maken. Architectuur en stedenbouw waren een middel om de emancipatie van de burger te bevorderen. De groeikernen, nieuwe gemeenschappen op maagdelijke grond, vormden hiervoor de laboratoria”, stelt het INTI.

“De verrassende diversiteit van de architectuur in de Groeikernen, en de vooruitziende blik van haar ontwerpers op het gebied van duurzaamheid, participatie, milieu en (bouw) technologie, wordt door Provoost niet gebracht als ‘das war einmal’, maar als een architectuurproductie die relevant is voor de manier waarop men tegenwoordig de - vergelijkbare - opgaven aanpakt”, aldus het INTI.

Een onvoltooid project
Bouwen aan de geluksmachine is het vierde en voorlopig laatste deel in de publicatiereeks ‘Een onvoltooid project’, waarin het INTI de geschiedenis en de toekomstkansen van de voormalige groeikernen heeft onderzocht. Eerder verschenen de delen Over de toekomst van onze groeikernen, 15 kansen voor onze groeikernen en Over stadsgroen uit de jaren 70.

Bouwen aan de geluksmachine is verkrijgbaar voor 25 euro. Afgelopen weekend schreef Provoost een opiniestuk over bloemkoolwijken in NRC Handelsblad.

Trefwoorden

inti post 65 experimentele woningbouw boek groeikern international new town institute michelle provoost

1	Finalisten presenteren ontwerp voor Shift Landmark in Rotterdam woensdag, 4 maart
2	Nieuwe Hittekaart Woningmarkt 2026 van BPD toont aanhoudende woningdruk dinsdag, 3 maart
3	Strijp-S krijgt woonbuurtje met karakteristieken voormalig Philips-terrein maandag, 2 maart
4	Melkmeisje staat model voor woontoren De Catharina in Zaandam vrijdag, 27 februari
5	Architect Oliver Thill op 55-jarige leeftijd overleden donderdag, 5 maart

Gerelateerde nieuwsberichten

Jubileumviering van zestigjarige 'new town' Zoetermeer

18 januari 2022

Terugkijken: uitreiking Rotterdam-Maaskantprijs aan Michelle Provoost

2 april 2021

Huis Polderblik in De Realiteit Almere vernieuwd en verduurzaamd

2 februari

VPRO Tegenlicht over ‘Wonen buiten de box’

10 maart 2021

Rotterdam-Maaskantprijs 2020 voor Michelle Provoost

17 juli 2020

In beeld: vijftien potentiële jonge rijksmonumenten

9 september 2025

Boek verschenen over vijftigjarige Diagoonwoningen

5 januari 2022

Almere en TU Delft organiseren kennisbijeenkomst over Bouwen door de Buurt

24 september 2025

Magazine over vijf jaar experimenten door Woningbouwatelier Almere

3 juni 2021

Nederlandse experimentele woningbouw gedocumenteerd in boek

12 februari 2020

Toon alles

Gerelateerde evenementen

24 januari — 10 mei 2025

Expositie ‘Huizen groeit!’ over de transformatie van een vissersdorp

Achterbaan 82 1271 TZ Huizen

Andere nieuwsberichten

Architect Oliver Thill op 55-jarige leeftijd overleden

Vandaag, 14:27

Afgelopen maandag is op 55-jarige leeftijd architect Oliver Thill overleden. Het door hem en André Kempe opgerichte Atelier Kempe Thill behoort tot de meest gewaardeerde Nederlandse architectenbureaus van de afgelopen 25 jaar.

HvdHA ontwerpt twee woonblokken in Utrecht Terwijde volgens typologie van woonpalazzo

Vandaag, 10:49

In Utrecht Terwijde worden twee woonblokken met 161 sociale huurwoningen naar ontwerp van Hans van der Heijden Architecten gerealiseerd. De gebouwen worden ontworpen volgens de typologie van een ‘woonpalazzo’.

Sweco neemt Belgische activiteiten Conix RDBM Architects over

Gisteren, 16:31

Sweco voegt opnieuw een grote vis toe aan zijn vijver van overgenomen architectenbureaus. Vanaf 30 april zet Conix RDBM Architects zijn Belgische activiteiten voort onder de naam Sweco Architects.

VAi schijnt licht op feministische vrouwenwerkgroep uit de jaren tachtig

Gisteren, 15:47

In de jaren 1980 ging de Vlaamse Werkgroep Vrouwen en Wonen de strijd aan met het heersende patriarchale woon- en maatschappijmodel. Het Vlaams Architectuurinstituut organiseert een tentoonstelling over deze wegbereiders en hun boodschap.

Hardt Hyperloop failliet verklaard door rechtbank

Vandaag, 11:37

Het Rotterdamse bedrijf was bezig met de ontwikkeling van technologie om mensen op hoge snelheid via capsules door een vacuümbuis te vervoeren.

Onderzoek: zeespiegel kustgebieden hoger dan in studies aangenomen

Vandaag, 09:13

De zeespiegel aan de kust is in grote delen van de wereld waarschijnlijk hoger dan in veel wetenschappelijke studies wordt aangenomen.

Gelderland geeft voorrang aan vergunningen met minder stikstof

Gisteren, 12:24

De plannen zijn onderdeel van het pakket maatregelen dat het Gelderse bestuur wil nemen om de vergunningverlening voor zaken als de woningbouw weer op gang te krijgen.