Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Boek vertelt verhaal van Paleis voor Volksvlijt

30 september 2019, 15:17

Het gebouw van ijzer en glas roestte al bij de oplevering. Bovendien was het een tochtgat waarvan de exploitatie niet rond te krijgen viel. Toch behoort het Paleis voor Volksvlijt in Amsterdam tot de meest geliefde verdwenen gebouwen uit de Nederlandse historie. In het boek IJzeren ambitie vertelt bouwhistoricus Gabri van Tussenbroek het verhaal van het bijzondere gebouw.

Het Paleis voor Volksvlijt aan de Frederiksplein, geopend in 1864 en afgebrand in 1929, was ooit bedoeld als tentoonstellingsgebouw voor de Nederlandse industrie. Deze sloeg de handen ineen om te laten zien hoe de toekomst eruit zou kunnen zien; van ijzer en glas. En dat in een gebouw dat van precies deze materialen was gemaakt.

Het markante gebouw was een van de vele navolgers van het Crystal Palace in Londen, waar in 1851 de eerste Wereldtentoonstelling werd gehouden. Geïnspireerd door dit bouwwerk (en het feit dat Nederland niet zo’n beste bijdrage had geleverd aan deze World Expo) spande de Vereeniging voor Volksvlijt van Samuel Sarphati zich in om ook zo’n paleis in Amsterdam gebouwd te krijgen.

De bouw van het door Cornelis Outshoorn ontworpen Paleis voor Volksvlijt ging gepaard met een hoop tegenslagen en het complex was geen zuiver Nederlands staaltje vakwerk (zo maakten Engelse ingenieurs de technische tekeningen en werd het ijzer voor de hoofdconstructie geproduceerd door eveneens Engels bedrijven), maar toch kon in augustus 1864 met trots de opening worden verricht.

In het gebouw zijn 65 jaar lang tentoonstellingen, voorstellingen en evenementen gehouden, al wist men het hoofd in financieel niet of nauwelijks boven het hoofd te houden. Later is uit commerciële overwegingen een overdekte winkelgalerij (naar ontwerp van A.L. van Gendt) tegen het complex aan gebouwd; alleen dit deel overleefde de verwoestende brand in april 1929.

De Nederlandsche Bank
Dat het Paleis voor Volksvlijt door de jaren heen een welhaast mythische status heeft verworven bij met name Amsterdammers, komt volgens Van Tussenbroek ook doordat het gebouw dat in 1960 op dezelfde plek kwam te staan, nooit erg geliefd is geweest: het door Marinus Duintjer ontworpen hoofdkantoor van De Nederlandsche Bank. Nog deze eeuw pleitte een groep onder aanvoering van kunstenaar Wim T. Schippers voor herbouw van het paleis, maar daar wilde DNB niet aan. In plaats daarvan besloot de Nederlandse centrale bank tot een renovatie van zijn pand.

Hoewel ijzer al rond 1840 opkwam als constructief materiaal voor Nederlandse gebouwen, was het Paleis voor de Volksvlijt destijds een bijzonderheid. In IJzeren ambitie vertelt Van Tussenbroek over de moeizame geboorte van de industriële bouw in Nederland, maar natuurlijk vooral over het paleis zelf – zowel de aanloop als de periode tijdens en na het bestaan komt aan bod.

Ijzeren ambitie is uitgegeven door Uitgeverij Prometheus.
https://youtu.be/wG43t6IHPaY

Trefwoorden

crystal palace marinus duintjer cornelis outshoorn de nederlandsche bank glas ijzer amsterdam paleis voor volksvlijt boek samuel sarphati

1	Renovatie station Leeuwarden door Movares afgerond woensdag, 20 mei
2	Utrechtse flats gerenoveerd volgens 'chassis-carrosseriemethode' donderdag, 21 mei
3	Bouw gestart van Sluisbuurt 1b ontworpen door Powerhouse Company en Beyond Space donderdag, 21 mei
4	Acht lessen rond samenwerken op kantoor donderdag, 21 mei
5	Interdisciplinair team met OMA en OKRA presenteert visie op evolutie van Rome woensdag, 20 mei

Gerelateerde nieuwsberichten

De Nederlandsche Bank: terug naar ontwerp Marius Duintjer en verder

4 januari 2025

Boek Van Nellefabriek belicht iconisch complex vanuit vele hoeken

5 februari 2020

Waagstukken, een boek over architecten en (fatale) ambities

29 januari 2020

Voorlopig ontwerp renovatie De Nederlandsche Bank gepresenteerd

28 november 2019

DNB kiest Mecanoo voor renovatie hoofdkantoor

13 november 2018

Zes kandidaten voor herbouw Crystal Palace

25 februari 2014

Nieuw verzetsmonument Amsterdam

27 augustus 2010

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Studio Modijefsky benut potentieel van monumentaal pand aan de Rijn

2 uur geleden

Het ontwerp voor Huis Willeminalaan betreft diverse, riante ruimtes en functies die aansluiten bij de klassiek stijl van het hoofdgebouw, alsmede bij een aantal aanbouwen.

Eileen Stornebrink en Willie Vogel winnaars van de Jonge Maaskantprijs 2026

Vandaag, 11:00

Het door hen opgerichte Studio Inscape is een op samenwerking gericht bureau voor architectuur en landschap dat met een ecologische denkwijze werkt aan onderzoek, ontwerp en dialoog.

Het Scholenatelier aan de slag met kindcentrum Tanthof-West in Delft

Vandaag, 10:49

De gemeente Delft heeft drie consortia geselecteerd voor het ontwerp en de realisatie van meerdere kindcentra voor de komende tien tot vijftien jaar. Als eerste mag consortium Het Scholenatelier aan de slag met het Kindcentrum Tanthof-West.=

Stuur nu jullie project in voor de prijs voor Schoolgebouw van het Jaar 2026

Vandaag, 08:30

Hebben jullie een schoolgebouw in Nederland ontworpen dat in de periode van 1 september 2025 tot en met 31 augustus 2026 opgeleverd of voltooid is? Stuur dat dan nu in voor de Architectenweb Awards 2026! Deadline is 19 juni 2026.

Oprichter en directeur Marjan Minnesma van Urgenda overleden

2 uur geleden

Bekend is de rechtszaak die Urgenda won van de Staat over het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen.

Gemeenten en provincies: meer geld nodig voor infrastructuur

4 uur geleden

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten en het Interprovinciaal Overleg waarschuwen voor een ‘bereikbaarheidsinfarct’ in Nederland.

Amsterdam wil woningbezitters weren uit sociale huurwoning

22 mei, 12:23

Het stadsbestuur wil daarmee duidelijk maken dat het onwenselijk is dat huizenbezitters sociale huurwoningen bezet houden.

Mogelijk minder ruimte nodig voor uitbreidingsplannen Moerdijk

22 mei, 9:47

Het dorp Moerdijk zou in dat geval kunnen blijven bestaan, aldus de gemeente.

Museum Rotterdam ontvangt sleutels van Citykerk Het Steiger

21 mei, 3:01

Citykerk Het Steiger, een wederopbouwmonument in de Rotterdamse binnenstad, ondergaat in de komende jaren een transformatie naar onderkomen voor Museum Rotterdam, alsook naar woon- en kantoorruimte.