’Opvallen door niet op te vallen’
29 december 2004, 14:44
Het eerste boek dat over zijn werk verschijnt, heet kortweg ’Jacq. de Brouwer’. De architect uit Goirle is wars van spektakel en orakel. In hun boek tonen Hans Ibelings (tekst) en Kim Zwarts (foto’s) de ontwikkeling van een ontwerper, die van eenvoud zijn handelsmerk heeft gemaakt.
Jacq. de Brouwer (1952) is wars van mode of spektakel in de architectuur. De architect van Bedaux De Brouwer in Goirle is een meester in de beperking. Hans Ibelings spreekt in zijn boek 'Jacq. de Brouwer' van 'de weelde van de schraalheid'. Maar schraalheid van De Bouwer is niet schriel. In het boek, dat een overzicht geeft van zijn werk tussen 1984 en 2004, is te zien hoe hij steeds meer bereikt met steeds minder. „Een ontwerp begint voor mij met goed kijken“, vertelt hij. ,,Wat past in de omgeving?“
De Brouwer: „Ontwerpen is een mooi vak. Het gaat over andere vakken heen. Je hebt te maken met stedenbouw, landschapsarchitectuur, kunst. Ik probeer een kwaliteit te krijgen, waardoor de rust in een gebied niet verstoord wordt en een ontwerp te maken dat in zijn omgeving niet uit de toon valt.“
Botenloods
Hij geeft als voorbeeld de Botenloods, die hij maakte voor de Studenten Roeivereniging Thêta in Eindhoven. Een sobere houten doos, die aan twee kanten voorzien is van grote dubbele deuren. De loods is aan de twee zijden afgeschermd door een muur van brokken natuursteen. Een sober, strak en doelmatig bouwwerk, dat in de omgeving past. En bijkomend voordeel. „Als je eenvoudig bouwt, kom je ook beter met je geld uit“, zegt De Brouwer. In zijn kantoor, nog steeds gevestigd in het oude woonhuis van Jos. Bedaux, bladeren we door ’zijn’ boek. „Eigenlijk is het een beetje een cliché", verontschuldigt hij zich. ,,Ontwerpen is voor 90 procent ploeteren en doorzetten. Je moet door een blokkade heen. En? heel veel weggooien. Kritisch naar je eigen schetsen kijken. Van de honderden meters schetsrol, gooi je uiteindelijk het meeste weg.“
Het boek met zijn mooie, stevige grijslinnen band, stemt hem tot tevredenheid. „De ambachtelijkheid, die het uitstraalt, komt overeen met wat ik in mijn architectuur wil bereiken“, zegt hij. ,,Ik ben als architect bij Bedaux (het bureau heette toen Bedaux en Geelen) zo ongeveer begonnen in de sociale woningbouw, een wereld van beperkte mogelijkheden."
De Brouwer werkte aanvankelijk in de stijl van het bureau. Het boek volgt als een soort jaarringen de ontwikkeling van zijn stijl van een navolger van Bedaux tot een ontwerper met een eigen, herkenbaar handschrift. Ibelings onderscheidt vier ontwikkelingen bij De Brouwer: stijl, autonomie, eenvoud en abstractie. Al bij de Villa Graafmans, het eerste bouwwerk in het boek wijkt De Brouwer deels af van het Bedaux-recept. De woning heeft de traditionele Bedaux-kenmerken: tamelijk gesloten, sobere baksteenbouw, een dakkapel, die door de gootlijn is gezakt. Maar de volgende pagina toont de andere kant van het huis en van De Brouwer. Een verrassend strakke en open uitbouw, bijna geheel van glas, die een heerlijk zicht biedt op tuin en vijver. De modernere bouwwijze van Merode in Tilburg, zijn eerste prijswinnende ontwerp, ziet De Brouwer als een soort coming out. „Merode was een stadsvernieuwingsopdracht en had eigenlijk een wijk in oud-Hollandse stijl moeten worden“, vertelt hij. Maar de bewoners en de opdrachtgever toonden tijdens de inspraak zo'n duidelijke behoefte aan een nieuwe start, dat De Brouwer zijn kans greep om een nieuwe weg in te slaan. ,,Zonnig modernisme", noemt Ibelings het in zijn boek. De Brouwer ontwierp voor het Mederodeplein en omgeving strakke rijen woningen met platte daken, maar rondde die af met speelse hoekpanden in de traditie van vooroorlogse moderne architecten als Dudok. Wel vallen meteen de ronde kajuitraampjes op, die ook Bedaux zo graag toepaste. ,,Het is een beetje uitbundig allemaal", vindt hij nu, „maar het was wel een soort bodem voor mijn ontwikkeling in een zelfstandiger richting“. Uiteindelijk paste deze koers ook beter bij de tijd van toen. „In de oud-Hollandse architectuur is vrij veel geld nodig voor bijvoorbeeld dakkapellen en schoorstenen.“ Bij Merode kostten alleen de hoekpanden wat meer.
Bron: Brabants Dagblad