Stedenbouw in Nederland

3 november 2004, 12:10

Architecten en stedenbouwkundigen worden niet graag modieus genoemd. In hun eerbiedwaardige beroep is immers geen plaats voor de vluchtigheid zoals die in de kledingbranche geldt. Toch hebben zij hun bakens meerdere malen rigoureus verzet. Een overzicht van dertig jaar grillig sleutelen aan het aanzien van Nederland.

Het zijn de architecten en stedenbouwkundigen die bepalen hoe Nederland er uitziet. Hun ideeën en ideologieën bepalen hoe wij wonen en in wat voor omgeving we ons dagelijks leven leiden. Zo zag een van de meest toonaangevende architecten van ons land, Aldo van Eyck, rond 1970 de oude stad als een gebit dat gekoesterd moest worden. Af en toe is er een vulling nodig, soms zelfs een kroon, maar een volledige prothese is uit den boze. Het was de tijd dat de weerstand tegen de grote kaalslagprojecten groeide.

Van Eyck voegde de daad bij het woord in de Zwolse binnenstad waar hij woningen realiseerde met een aan de bestaande huizen verwante maat en verschijningsvorm. Het voorbeeld sloeg aan en werd een rage. Kleinschaligheid werd het nieuwe credo. Ook in de groeikernen die in die tijd ontstonden als uitvloeisel van het landelijke ruimtelijke ordeningsbeleid. Dat waren slaapsteden zonder veel werkgelegenheid of vertier, zonder de hoogbouw en de lange monotone blokken van de jaren zestig. We zochten voortaan naar knusheid, naar gezellig wonen aan verkeersluwe pleintjes of warrige straatjes met minispeelplaatsjes voor de peuters en bankjes voor hun moeders tussen de uit bielzen opgebouwde plantenbakken; ze werden woonerven genoemd.

Truttigheid
Privé en openbaar gingen er naadloos in elkaar over. Voorrang voor het kind, de auto een onbeschaamde indringer. De bruinbeitswoede completeert het dorpse beeld van die tijd, dat later denigrerend de 'nieuwe truttigheid' is genoemd. In het begin van de jaren tachtig groeit de onvrede. "Ik zal pas rusten als alleen al het woord 'architect' ons allen met meewarigheid en weerzin vervult", schrijft Gerrit Komrij in 1983 in 'Het boze oog', waarin de architectenstand er danig van langs krijgt. Carel Weeber, bedenker van de term 'nieuwe truttigheid', pleit in die tijd voor de herwaardering van het openbaar wonen. Aan gewone straten in helder opgebouwde wijken, met een duidelijke scheiding tussen privé en openbaar. Zijn ontwerp voor de Venserpolder in Amsterdam is er een - niet door iedereen gewaardeerd - voorbeeld van.

Hoogbouw mag ook weer. Het is een totale omslag. In die tijd ontstaan grote stedelijke plannen, zoals bijvoorbeeld Sphinx-Céramique in Maastricht van Jo Coenen en Kattenbroek in Amersfoort van Ashok Bhalotra. Ze zijn mede het gevolg van een gewijzigd overheidsbeleid. De groeikernen hebben afgedaan. Er moet weer in en bij de oude steden worden gebouwd.

In de architectuur wordt het neomodernisme de heersende school, maar er is intussen ook wat ruis op de lijn. In de jaren tachtig is er een kortstondige opbloei van het postmodernisme, een stroming waarin historiserende elementen zoals zuilen, bogen, timpanen en dergelijke worden gebruikt om gebouwen extra betekenis te geven. De stroming heeft veel harde kritiek ondervonden. Het zou niet meer zijn dan een opeenstapeling van loze gebaren. Hoe dat ook zij: er zijn in Nederland nogal wat sporen van terug te vinden. Andere ruisveroorzakers, zoals de organische architectuur en het deconstructivisme, hebben voor de woningbouw minder betekenis gehad.
Bron: woonkrant

Trefwoorden

openbaar

1	Internationaal hoofdkantoor Fugro naar ontwerp van cepezed voltooid woensdag, 12 augustus
2	Sec.architecten geeft verbouwde school eenduidiger uitstraling dinsdag, 11 augustus
3	Redactie Jaarboek Architectuur in Nederland zoekt projecten voor jubileumeditie maandag, 10 augustus
4	Prestigieuze Duitse onderscheiding voor André Kempe en Oliver Thill woensdag, 12 augustus
5	De Playlist: Ard Hoksbergen geniet van gelaagdheid Boards of Canada donderdag, 13 augustus

Andere nieuwsberichten

De Playlist: Remco Wagenaar ziet jaren tachtig als muzikale overgangsperiode

2 uur geleden

In de veertiende aflevering van onze zomerserie spreken we met Remco Wagenaar, ontwerper bij VdpArchitecten, die graag luistert naar muziek uit de jaren tachtig.

‘Regeneratieve Architectuur’ is thema van Architect@Work in Rotterdam

2 uur geleden

Architect@Work vindt op woensdag 9 en donderdag 10 september plaats in Rotterdam Ahoy en staat dit jaar in het teken van ‘Regeneratieve Architectuur’.

Bouwstart voor Anna Maria van Schurmangebouw bij Utrechtse Dom

14 augustus, 11:58

Naar ontwerp van DP6 worden aan de voet van de Dom drie rijksmonumentale panden uit verschillende periodes gerenoveerd en herontwikkeld. Een gebouw uit de jaren vijftig wordt vervangen door nieuwbouw.

Multifunctionele accommodatie in groene setting voor Heemstede

14 augustus, 9:38

Aan de Sportparklaan in Heemstede is de multifunctionele accommodatie de Beets opgeleverd. Het gebouw, dat is ontworpen door j2o Architectuur, biedt ruimte aan basisonderwijs, kinderopvang en een gymzaal in een groene setting.

Bundesbank begint zoektocht naar nieuw hoofdkantoor in Frankfurt

14 augustus, 10:49

De Bundesbank zoekt via een Europese aanbesteding een kant-en-klaar of volledig gerenoveerd pand met grond binnen de stadsgrens van Frankfurt.

Washington Post: verbouwing Witte Huis kost 927 miljoen dollar

13 augustus, 11:51

De balzaal is het grootste en duurste onderdeel van dit bouwproject van de regering-Trump.

Amsterdamse wethouder ontkent achterhouden kosten Oostbrug

12 augustus, 9:33

Stadsomroep AT5 schreef dat Van der Horst al voor de verkiezingen wist van een forse kostenoverschrijding, maar dat ze die informatie achter hield.

Koophuizen in bijna alle gemeenten in prijs gestegen

11 augustus, 9:54

Landelijk gezien werd voor een koophuis gemiddeld ruim vier procent meer neergeteld in het tweede kwartaal.

Vastgoedadviseur: nog jaren minder huurhuizen door verkoopgolf

10 augustus, 10:09

Dat leidt vooral voor studenten en jonge starters die een huis zoeken tot grote problemen, verwacht CBRE.

In twintig jaar bijna verdubbeling aantal restaurants, categorie fastfood groeide het hardst

5 augustus, 11:28

In totaal zijn er bijna 39.000 eetgelegenheden in Nederland. Hiervan bestaat iets meer dan de helft uit fastfoodzaken, zoals cafetaria's en broodjeszaken.

Ga naar het nieuws-archief