DUS: ‘Veel meer dan een geprint grachtenpand’

3 juli 2014, 11:06

Vanuit zijn partnernetwerk heeft Architectenweb in samenwerking met DUS Architects een netwerkevenement rond de impact van 3D-printen op de bouw georganiseerd. Een flinke groep geïnteresseerden bezocht dinsdag de bouwplaats in Amsterdam waar DUS Architects werkt aan het 3D-geprinte grachtenpand.

“Waar is het 3D-geprinte huis?” Die vraag krijgt Hans Vermeulen, mede-oprichter van DUS Architects, geregeld van toeristen op de bouwplaats in Amsterdam-Noord. Er staat nog geen grachtenpand op de locatie waar het bureau momenteel aan het printen is. Wel staat er de metershoge 3D-printer, temidden van de muren, meubels en een trap, die met de zogenoemde Kamermaker zijn gemaakt.

Container
De bouwplaats is compact en opvallend schoon. In een ‘bouwkeet’ zijn een expositie, een presentatiezaal en een kantoor ingericht. Daarnaast staat de Kamermaker, de door DUS Architects ontwikkelde 3D-printer, een uitvergroting van de do-it-yourself desktopprinter. Een staande containerconstructie herbergt de feitelijke printinstallatie van 2 x 2 x 3,5 meter. Daarboven bevindt zich de controleruimte, met onder meer de granulaattoevoer en computeraansturing.

De printer is afgeleid van de Ultimaker – het gelijknamige bedrijf is ook partner in het project – die werkt volgens Fused Deposit Modelling. Bij deze 3D-printtechniek legt een spuitmond die horizontaal in alle richtingen kan bewegen een gesmolten filament neer volgens een gewenst pad. In de Ultimaker zakt voor de verticale opbouw een platform; bij de Kamermaker tilt een frame de printkop steeds een fractie hoger.

DUS Architects heeft bewust voor deze 3D-printtechniek gekozen: ze is, technisch en financieel, het meest bereikbaar. Het bureau hecht grote waarde aan een democratische techniek. De Kamermaker zou overal ter wereld moeten kunnen worden gebouwd, toegepast en (wellicht) met lokaal materiaal kunnen werken.

Democratisering en gemeenschap
“Het project draait om veel meer dan alleen het 3D-printen van een grachtenpand”, legt Vermeulen uit. DUS Architects is sterk geïnteresseerd in de consequenties en mogelijkheden die digitale fabricage in het algemeen heeft. Als de aardbol straks negen miljard bewoners heeft, die allemaal gehuisvest moeten worden, kan 3D-printen dan een oplossing bieden? Kan na overstromingen, voor de slachtoffers in de getroffen gebieden snel onderdak worden geprint?

3D-printen heeft effect op het eindresultaat voor de gebruiker, doordat een eenvoudige aanpassingen van ‘files’ (in plaats van complete productielijnen) mass customization mogelijk maken. “In digitale productie is de file de essentie. Een architect kan een template voor een huis uploaden, dat ergens anders ter wereld kan worden gedownload en aangepast aan lokale behoeften of wensen.” Een aantal aanwezigen peinst of hierin een toekomstig verdienmodel voor de architect schuilt, maar Vermeulen hecht groter belang aan een open source-netwerk.

Digitalisering maakt het wereldwijd delen van kennis eenvoudig. “Je kunt snel en overal vandaan kennis verzamelen”, zegt hij, “maar ook eenvoudig via internet files delen – kennis uitwisselen. Dat kan ontwikkeling versnellen.” De daarmee samenhangende vorming van nieuwe gemeenschappen en de mogelijkheid tot bottom up-initiatieven zijn voor DUS Architects ook van belang.

Concreet
Al deze zaken komen aan de orde in de dagelijkse praktijk van het printproject volgens de ‘design by doing’-benadering van DUS Architects. “We zijn architecten, dus uiteraard vinden wij het interessant wat dergelijke processen betekenen als je werkt op een stedelijk schaal”, zegt Vermeulen. Daarbij is de digitale content voor de bouw – in tegenstelling tot bijvoorbeeld in de muziekindustrie – nog bijzonder beperkt. Het willen printen van een huis is een mogelijkheid om tal van nieuwe processen te onderzoeken en ontwikkelen.

Het 3D printen van het grachtenpand is ook een onderzoek naar heel concrete en praktische zaken. Want er wordt wel degelijk ook echt gebouwd. Aan de hand van verschillende geprinte blokken laat Vermeulen zien wat DUS Architects – samen met verschillende partners – onderzoekt en ontwikkelt: materialen, constructies, vormen, verbindingen en kleuren, bijvoorbeeld. Zo zijn de nieuwste bouwdelen verfijnder van structuur of stabiliteit dan oudere.

“Door de input van anderen worden constant onderdelen verbeterd”, aldus Vermeulen. “We zijn geen chemici, maar samen met Henkel ontwikkelen we het printmateriaal.” Momenteel worden de mogelijkheden van biobased materiaal of het hergebruik van PET-flessen onderzocht. “We bouwen aan een netwerk van partijen die alle een deel kennis hebben.”

De eerste kamer
Op de bouwplaats staan onder andere verschillende (organisch) gevormde muren en een bouwdeel dat muren en een trap combineert. “We willen niet denken in muren en vloeren”, legt de architect uit, “maar de kamer als draagconstructieve eenheid. Daarbinnen hebben we verschillende typologieën ontwikkeld, zoals een grachtenpand een combinatie van functies is. Elke kamer bestaat uit elementen, die meer zijn dan alleen een muur of een plafond.”

Het printen van een stuk muur duurt op dit moment zestig uur en kost circa vijftienhonderd euro aan materiaal “Het moet goedkoper worden en in elk geval onder de prijs van beton blijven. Anders heeft het geen zin.” Volgende week start het bureau met het printen van een volledige kamer. Een compleet geprint huis? Nu zit het er nog niet in, maar over drie jaar, verwacht Vermeulen, weet DUS Architects veel over het printen van gebouwdelen en over de processen van het digitaal werken in de bouwwereld.

Trefwoorden

3d printing netwerkevenement kamermaker 3d print canal house dus architects 3d printen amsterdam constructie

1	Stadsherstel Amsterdam start crowdfundingsactie voor herstel Vondelkerk maandag, 5 januari
2	Namelok renoveert hotel- en conferentiecentrum in Elspeet maandag, 5 januari
3	2025 in zes columns door NEXT natuurlijk vrijdag, 2 januari
4	Architectenweb Awards 2025 – een terugblik woensdag, 31 december
5	Jaarboek Landschapsarchitectuur en stedenbouw 2025 gepresenteerd maandag, 5 januari

Gerelateerde nieuwsberichten

Architectenweb Podcast | TechArchitect – Gesprek met Jelle Feringa over het 3D-printen van gebouwonderdelen

19 maart 2020

3D-geprinte gevel moet bouwproces optimaliseren

25 april 2017

Grote 3D-prints voor gevel Europa Gebouw

7 januari 2016

Nederlanders ontwerpen verlichting Kapellbrücke

23 september 2014

Haarlemmers 3D-printen eigen stad

25 maart 2015

‘Grootste drempel 3D-printen gebouwen is certificering’

13 oktober 2015

3D-geprinte brug komt in Wallengebied

16 oktober 2015

Netwerkevent: renderingen, van idealisering tot handtekening

19 mei 2016

Do's en don'ts geïntegreerde contracten centraal bij netwerkevent

11 mei 2015

Geïntegreerde contracten: klant wil ontzorgd worden

21 mei 2015

Chinese firma onthult 3D-geprint woonblok

21 januari 2015

Architectenweb netwerkevent: 3D-printen van gebouwen

21 september 2015

3D-geprint mini-buitenhuis voor compacte luxe

30 augustus 2016

Amsterdam krijgt 3D-geprinte stalen brug

16 juni 2015

Netwerkevent rond 3D-printen van gebouwen (+3 video's)

28 september 2015

TU/e neemt 'kingsize' 3D-betonprinter in gebruik

22 oktober 2015

NL in Milaan (3): Bernotat & Co

16 april 2014

Bouw 3D-geprint grachtenpand gaat van start

13 januari 2014

Prijswinnend meubelontwerp door verbindingsstuk

20 mei 2014

Obama bekijkt 3D-geprint grachtenpand

24 maart 2014

NL in Milaan (6): Lilian van Daal

24 april 2014

3D-geprint Landscape House wordt expositieruimte

12 juni 2014

De geest van Bauhaus in geprint paviljoen van DUS

28 maart 2019

Gedaanteverandering galerijflats met 3D-geprinte balkons

19 september 2019

Toon alles

Gerelateerde podcasts

TechArchitect

Gesprek met Jelle Feringa over het 3D-printen van gebouwonderdelen

19 maart 2020

Andere nieuwsberichten

De Zwarte Hond ontwerpt buurt in Nijmeegs herontwikkelingsgebied Winkelsteeg

Gisteren, 14:17

De Zwarte Hond heeft samen met ontwikkelaar KondorWessels Projecten en aannemer De Groot Vroomshoop een tender voor een buurt met 150 woningen in Nijmegen gewonnen.

Fokkema & Partners geeft rijkskantoor De Knoop levendiger en speelser interieur

Gisteren, 11:45

Naar ontwerp van Fokkema & Partners is het interieur van rijkskantoor De Knoop in Utrecht aangepast aan de hedendaagse wensen van de gebruikers.

Namelok renoveert hotel- en conferentiecentrum in Elspeet

5 januari, 5:00

Het project Mennorode bestaat uit een masterplan en een gefaseerde renovatie van een voormalig doopsgezind gemeenschapshuis.

Jaarboek Landschapsarchitectuur en stedenbouw 2025 gepresenteerd

5 januari, 4:05

In het jaarboek zijn 22 landschaps- en stedenbouwprojecten in heel Nederland opgenomen, geselecteerd door een onafhankelijke commissie.

Integratie Het GeluidBuro binnen Nieman Raadgevende Ingenieurs

Gisteren, 11:07

Hiermee heeft het ingenieursbureau “brede en bewezen expertise” op het gebied van omgevingsgeluid, bouwakoestiek, installatiegeluid en zaalakoestiek aan zijn dienstverlening toegevoegd.

Groningen roept ‘Den Haag’ op te investeren: stilstand is duurder

Gisteren, 09:24

Commissaris van de Koning René Paas wil investeringen in de Lelylijn, maar ook in het oplossen van de stikstofcrisis en de vastgelopen woningbouw.

Huizenprijzen minder hard omhoog, maar betaalbaarheid huizen zakt

5 januari, 2:08

De Nederlandse huizenprijzen blijven de komende jaren stijgen, maar minder hard dan voorheen.

Antwerpen op zoek naar nieuwe stadsbouwmeester

5 januari, 11:56

De Vlaamse stad heeft een vacature uitgeschreven om een opvolger te vinden voor Christian Rapp, die deze functie tien jaar vervuld heeft.

Provincie Zuid-Holland: stroom van zee via Hoek van Holland naar Rotterdamse haven

23 december 2025, 5:00

"Zo kunnen de Rotterdamse haven en regio uitgroeien tot de stekkerdoos van Nederland", stelt gedeputeerde Arne Weverling.

DNR geactualiseerd naar hedendaagse praktijk

19 december 2025, 4:03

DNR2025 is compacter en beter op de hedendaagse praktijk afgestemd dan haar voorganger, met onder meer aandacht voor AI, privacy en kwaliteitsborging.

Ga naar het nieuws-archief