Kernfusie ook belofte voor Nederlandse bedrijven

11 februari 2008, 9:39

Kernfusie is een geweldige belofte voor de toekomst, maar volgens veel deskundigen zal het dat wel altijd blijven. Tot hen behoort niet Peter Verhoeff van TNO. Hij heeft goede hoop, dat vanaf 2040 kernfusie een rol gaat spelen in onze energievoorziening.

Verhoeff gaat later deze maand als programmadirecteur ITER-NL met minister Maria van der Hoeven van Economische Zaken naar de Franse Provence. In Zuid-Frankrijk wordt nu een begin gemaakt met de bouw van een proefreactor voor kernfusie, en dan gaat het niet om een schaalmodelletje.

In het plaatsje Cadarache moet in 2016 de experimentele ITER-reactor, een bouwwerk met de omvang van een kathedraal, klaar zijn. Het vermogen moet gelijk zijn aan dat van de kerncentrale in Borssele.

Het gaat om een project van tien miljard euro, waarvan vijf miljard gaat zitten in de bouw. Doel van de missie, op 18 en 19 februari, is het aftasten van de kansen die Nederlandse wetenschappers en bedrijven hebben bij dit project. Schaarste aan energie is een internationaal probleem, dat vraagt om een internationale oplossing.

ITER is en wereldwijd project, waarin Japan, de Verenigde Staten, de Russische Federatie, De Europese Unie (via Euratom) en opkomende machten als China, India en Korea samenwerken. In Nederland, dat nauwelijks ervaring heeft opgebouwd bij de bouw van kerncentrales, hebben industrie en wetenschap de krachten gebundeld in ITER-NL, met als doel opdrachten binnen te slepen. Programmadirecteur Peter Verhoeff mikt op 60 miljoen aan orders, en hoopt op 100 miljoen.

Bij kernfusie komt niet het broeikasgas CO2 vrij en het heeft ook voordelen boven kernsplitsing. Het gevaar van een onbeheersbare kettingreactie is niet aanwezig en het probleem van het radioactieve afval staat in geen verhouding tot dat bij kernsplitsing. Bovendien is de brandstof, deuterium en lithium, zo goed als onuitputtelijk, goedkoop en voor alle landen toegankelijk.

Lastig te verwezenlijken
Deuterium is een isotoop van waterstof en de wereldzeeën zitten er vol mee. Lithium is een goedje dat zit in batterijen zoals iedereen die wel eens gebruikt. Zo veelbelovend als kernfusie is, zo lastig is het te verwezenlijken. Over het belang wordt geestdriftig gesproken sinds de natuurkundige F.W. Aston in 1920 experimenteerde met waterstof. Al voor de Tweede Wereldoorlog werden in de Verenigde Staten experimenten opgezet waarbij geprobeerd werd heet plasma op te sluiten in magnetische velden.

Het proces dat zich in de zogeheten Tokamak Reactor gaat afspelen is vergelijkbaar met dat van die andere onuitputtelijke energiebron, de zon. Het betekent wel dat in de reactor temperaturen worden bereikt van 150 miljoen graden celsius. Een doorbraak werd in 1997 bereikt in Oxford waar gedurende een seconde 16 megawatt werd opgewekt en een ,,continu'' vermogen van 4 megawatt gedurende vier seconden.

De kunst bij kernfusie is dat er meer energie uit moet komen dan erin wordt gestopt. Bij ITER in Zuid-Frankrijk moet dat gebeuren in de verhouding van tien staat tot een, en dat in een voortdurend proces. Nederlandse wetenschappers van NRG in Petten en van het FOM Instituut voor Plasmafysica Rijnhuizen willen hieraan een bijdrage leveren.

Matchmaking
Maar vooral Nederlandse bedrijven vergezellen de minister in Cadarache. Ze hopen daar via matchmaking, het leggen van contacten, met Franse bedrijven op internationale samenwerking en van daaruit orders te krijgen voor bijvoorbeeld de geavanceerde computersystemen en ‘remote handling’ of wel het werken met op afstand bestuurde robots. Maar er zijn veel meer technologische kansen.

Twee van de bedrijven spreken tot verbeelding. Zo is Exploform een onderneming die metalen in een gewenste vorm krijgt door gebruik te maken van explosieven. Dat kan van pas komen bij het produceren van de complex gevormde wand van het reactorvat in de Tokamak. DeMaCo is al betrokken bij de bouw van een proefmodel voor de vacuümpomp van ITER.
Bron: ANP / Afbeelding: Ministerie van Economische Zaken

1	Powerhouse Company presenteert opgeleverd KJ in Den Haag vrijdag, 9 oktober
2	RAU presenteert schetsontwerp voor gemeentehuis Het Hogeland maandag, 12 oktober
3	Bijdrage van Benthem Crouwel Architects en West 8 aan Afsluitdijk voltooid vrijdag, 9 oktober
4	Opgeleverde Aurora-gebouw van Piet Zanstra tijdens ADE open voor publiek maandag, 12 oktober
5	Huib Koman herbouwt afgebrand recreatiehuisje op landgoed donderdag, 8 oktober

Andere nieuwsberichten

Rapport: bij optoppen moet je denken vanuit de doorsnede

Vandaag, 13:36

Meerlaagse woongebouwen uit de jaren 1960, ‘70 en ’80 bieden grote kansen voor optoppen, aanbouwen en ‘uitplinten’. Om dit goed aan te pakken, pleit Groothuijse de Boer in een rapport voor denken vanuit de doorsnede.

Diederendirrix presenteert definitief ontwerp renovatie Stadsschouwburg Nijmegen

Vandaag, 11:38

Diederendirrix heeft het definitief ontwerp voor de renovatie van de Stadsschouwburg Nijmegen gepresenteerd. Het rijksmonument wordt onder meer verduurzaamd, uitgebreid en beter verbonden met zijn omgeving.

MIX architectuur draagt met variatie aan woningen bij aan natuurinclusieve woonbuurt

Vandaag, 10:19

De diverse woningen liggen in de buurt Lents Buiten Oost, onderdeel van de Nijmeegse stadsuitbreiding De Waalsprong.

Nieuwe Instituut toont inzendingen finalisten Prix de Rome 2026

Gisteren, 11:58

Vanaf vrijdag 4 december zijn bij het Nieuwe Instituut in Rotterdam de inzendingen van de finalisten voor de Prix de Rome Architectuur 2026 te zien.

Expertisecentrum ondersteunt gemeenten bij realiseren woonruimte

Vandaag, 14:31

Maandag heeft minister Boekholt-O’Sullivan officieel het Nationaal Expertisecentrum Woningbouw officieel gelanceerd.

Rijk en provincies leggen honderd miljoen klaar voor natuurbeheer

Vandaag, 09:33

Extra geld uittrekken voor natuurbeheer moet er ook voor zorgen dat er sneller natuurvergunningen verleend kunnen worden.

RLi: handhaving moeilijker onder nieuwe Omgevingswet

Gisteren, 13:14

Toezicht op regels voor de omgeving is ingewikkelder geworden onder de Omgevingswet, die sinds bijna drie jaar veel van die regels bundelt.

Werelderfgoedcentrum Waddenzee dreigt failliet te gaan

Gisteren, 09:20

De problemen zijn ontstaan omdat de realisatie en ingebruikname van de nieuwe locatie, die opende in april 2025, ‘onverwachte kosten’ met zich meebrachten.