Invloedrijke Piranesi in Teylers Museum

11 februari 2008, 9:30

Giovanni Battista Piranesi staat sinds zaterdag centraal op een expositie in Teylers Museum in Haarlem, samengesteld door scheidend Rijksmuseumdirecteur Ronald de Leeuw. Piranesi leefde in de achttiende eeuw, maar aan de invloed van deze Italiaanse kunstenaar ontkomt ook heden bijna niemand.

Alleen al de bezoekers van boekverfilmingen van Harry Potter en De ontdekking van de hemel kwamen in zijn sferen, doordat de schrijvers en de decorbouwers zich mede door hem lieten inspireren. De verbeeldingen die Piranesi tekende van kerkers, in zijn serie Carceri d'invenzione, zijn ook voor de huidige waarnemer spannend en prikkelen zijn fantasie. Maar ook een belangrijke hedendaagse architect als Daniel Libeskind (onder meer van het de bezoekers uit hun evenwicht brengende Joods Museum in Berlijn) heeft Piranesi nog steeds in zijn achterhoofd, blijkt op de expositie in Haarlem.

Piranesi is nog bekender van zijn tekeningen van monumenten in Rome (Vedute di Roma). ,,Sensationeel en onovertroffen”, aldus De Leeuw. Ze bepaalden in zijn tijd het beeld dat buitenlanders van de Eeuwige Stad hadden. Toeristen dromden ook naar zijn winkel om er prenten van zijn hand in te slaan voor het thuisfront.

‘Grand Tour’
Die toeristen, veelal ter vervolmaking van hun opleiding op een culturele ‘Grand Tour’ door Europa, waren volgens De Leeuw aanvankelijk vooral Nederlanders. Pas later werd het echt iets van de Engelsen, de ‘Milordi’, zoals de Italianen ze noemden.

Een Nederlandse klant was onder anderen Johan baron van Spaen. Hij kocht in de winkel van Piranesi, die ook oudheden aanbood, een marmeren buste van keizerin Juliana plus wat geëtste gezichten op Rome. Die liet hij in stuc naboetseren als wanddecoratie in zijn kasteel Biljoen in Velp.

De tekeningen waren geen exacte weergaven, Piranesi fantaseerde erbij en deed er een schepje bovenop. De onderwerpen werden nog aansprekender. Rome-kenner, priester en kunsthistoricus Antoine Bodar noemt Piranesi een 'soort Joop van den Ende, maar ook een Roman Polanski'. Hij wist de boodschap over te brengen en een groot publiek aan te spreken.

Verschillende stijlen
Piranesi had lak aan de regels voor kunstenaars. Hij experimenteerde met de verschillende stijlen uit het verleden om tot nieuwe ontwerpen te kunnen komen. Romeinse, Griekse, Etruskische en Egyptische stijlen, hij paste ze onbekommerd en gewaagd toe. Anderen versleten hem voor of gek, of vonden hem geniaal.

Het liefst zag hij zich overigens als architect, maar veel verder dan zijn tot op heden inspirerende ontwerpen kwam hij niet. Hij kreeg domweg geen opdrachten om echt te gaan bouwen. Verder dan de verbouwing en het nieuwe voorplein voor de Santa Maria del Priorato in Rome heeft hij het niet gebracht.

De tentoonstelling gaat door tot en met 18 mei.
Bron: ANP / afbeelding: Teylers Museum

1	COA kiest houtbouwsysteem Circlewood en OMA als basis voor opvanglocaties asielzoekers woensdag, 14 januari
2	Station Eindhoven krijgt ondergronds busstation en nieuwe hal aan de noordzijde woensdag, 14 januari
3	Politicus Bart Vink (58) overleden dinsdag, 13 januari
4	Houten woonhuis door Unknown Architects geïnspireerd door omgeving Zunderdorp maandag, 12 januari
5	Rijksmuseum richt met schenking van zestig miljoen euro nieuwe beeldentuin in dinsdag, 13 januari

Gerelateerde nieuwsberichten

Teylers Museum wil op Werelderfgoedlijst

9 februari 2010

Teylers Museum krijgt twee ton subsidie

18 januari 2013

Kunsthal presenteert tentoonstelling over Piranesi

7 mei 2019

Andere nieuwsberichten

Ontwerp van UNS voor theater in Hongkong onthuld

16 januari, 12:45

Het theater maakt deel uit van het ontwikkelgebied Central Yards in Hongkong.

Space&Matter, Common City en Zenzo winnen tender voor een van de laatste kavels van Centrumeiland in Amsterdam

16 januari, 10:58

Een rondlopend stelsel van galerijen, terrassen en trappen moet de gemeenschapsvorming in het woonblok ondersteunen en een inclusieve leefomgeving vormen waarin LGBTQ+ normen centraal staan.

Maarten Hajer verzorgt 26e Jan Wilslezing

15 januari, 2:34

De oud-directeur van het Planbureau voor de Leefomgeving bracht vorig jaar samen met Jeroen Oomen het boek Captured Futures uit. Hierin pleit hij voor een culturele benadering van milieupolitiek, die beter inspeelt op de verbeelding.

Team met Studio Prototype en Hollandse Nieuwe renoveert rijkskantoor Maastricht

15 januari, 12:22

Het gebouw, dat oorspronkelijk is ontworpen door Hubert-Jan Henket, moet worden verduurzaamd en aangepast aan de hedendaagse eisen van kantoorgebruik.

Subsidie voor extra woonlagen en splitsing in Gelderland

15 januari, 12:43

Het geld is zowel voor subsidies om te onderzoeken hoe haalbaar zulke projecten zijn als voor het realiseren ervan.

Zuidelijke provincies: in elke provincie een rijksmuseum

15 januari, 11:11

Limburg, Noord-Brabant en Zeeland roepen het Rijk op de rijksmusea en het geld om de rijkscollecties te behouden eerlijker te verdelen over het land.

Zeeland en Rijk onderzoeken samen alternatief voor Zeelandbrug

14 januari, 4:29

De provincie Zeeland en het Rijk gaan samen onderzoek doen naar de mogelijkheden voor vernieuwing of vervanging van de Zeelandbrug.

Katwijk mag na jaren vertraging woonwijk met 5600 huizen bouwen

14 januari, 1:04

De gemeente Katwijk heeft na een jarenlang juridisch proces toestemming gekregen voor de bouw van Valkenhorst.

Europese klimaatdienst: klimaatdoel dreigt al tegen 2030 te sneuvelen

14 januari, 10:31

“De wereld nadert snel de langetermijnlimiet voor de temperatuur die is vastgelegd in de overeenkomst van Parijs”, constateert directeur Carlo Buontempo van Copernicus.

INBO benoemt Fokke de Vries tot partner

13 januari, 2:10

De Vries geeft samen met Trude de Vroomen leiding aan het INBO-filiaal in Heerenveen en werkt zowel in het noorden van het land als daarbuiten aan projecten.

Ga naar het nieuws-archief