Gebouw als lesmateriaal voor natuur en milieu

26 januari 2016, 15:32

In Amsterdam is afgelopen jaar het Natuur en Milieu Educatiecentrum (NME) in gebruik genomen. In het door Bureau SLA ontworpen gebouw krijgen basisschoolleerlingen uit de hoofdstad aanvullend les op het onderwijsprogramma over natuur en milieu. Het energieneutrale gebouw dient zelf ook als lesmateriaal.

Dat komt doordat alle duurzame maatregelen zicht- en ervaarbaar zijn gemaakt. Zo is de bijzondere vorm van het dak te danken aan de oriëntatie op de zon en verwarmen de grote betonnen platen met glas ervoor frisse lucht voordat deze de lokalen instroomt.

Het gebouw staat op een voorgeschreven rechthoekige kavel van ongeveer 9 bij 18 meter, midden op de schooltuinen. De locatie was precies goed, meldt Bureau SLA: bij de entree van het terrein en optimaal georiënteerd op de tuinen. Het enige probleem was dat de lange gevel net niet op het zuiden lag.

Karakteristieke vorm
Door de nok van het dak precies oost-west te leggen kwam het dakvlak recht op het zuiden. Dit was ideaal voor de zonnepanelen en het gebouw dankt er zijn karakteristieke vorm aan. Bijkomend voordeel is dat het dak tot bijna op de grond komt, zodat ook kleinere kinderen de zonnepanelen goed kunnen zien.

De entree van het natuurcentrum zit in het midden van de lange gevel. Het gebouw is vrijwel puntsymmetrisch, in volume, indeling en gevels. Op de begane grond bevinden zich de klaslokalen en op de eerste verdieping twee identieke ruimten die als kantoor en kantine dienen. Bezoekers zien door de glazen entree heen de achter het gebouw liggende schooltuinen.

De langsgevels bestaan van boven tot onder uit raamkozijnen van een meter breed. Te openen ramen zijn aangebracht achter wit gelakte houten panelen, zodat het patroon van de lange verticale raampartijen niet wordt onderbroken.

Trombewanden
Aan de zuidkant zitten acht donkere betonnen platen tegen de gevel. Voor het beton is een grote plaat glas gemonteerd en bovenin is een lang en smal houten klapraam te zien. Dit zijn de zogenoemde Trombewanden, naar de Franse ingenieur Felix Trombe (1906 – 1985), die deze passieve zonne-opwarmers in de jaren ‘60 perfectioneerde.

De donkere betonnen plaat warmt door zonlicht op en accumuleert – door zijn massa – de warmte. In de ruimte tussen de glazen plaat en het warme beton wordt door middel van natuurlijke trek frisse ventilatielucht geleid, zodat ook die opwarmt.

Het klapraam zorgt ervoor dat de frisse, voorverwarmde ventilatielucht in het klaslokaal komt. In de warme maanden van het jaar staat het klapraam dicht en kunnen andere delen van de gevel open.

Bureau SLA noemt het jammer dat de Trombewand nooit vaste voet aan de grond heeft gekregen bij het ontwerpen van duurzame gebouwen. Het NME ‘laat zien dat de Trombewand niet alleen heel goed werkt, maar dat het ook een architectonisch interessante stijlfiguur kan zijn’.

Om het oppervlak van de betonnen wanden te vergroten is een patroon van verdiepte halve bollen aangebracht. Het patroon laat zich met enige moeite lezen als een bloemlezing van gedichten uit de Nederlandse natuurpoëzie; de bolletjes vormen een patroon in braille.

Houten latten
Het dak en de kopgevels zijn bekleed met houten latten. De bekleding is niet de waterkering, maar bedoeld om de bitumen dakbedekking aan het zicht te ontrekken. Ook de zonnepanelen worden zo vanzelfsprekend onderdeel van het dakvlak, in plaats van dat ze er op liggen (wat doorgaans als lelijk wordt ervaren).

Bureau SLA heeft de puur decoratieve functie van de houten latten aangegrepen om een blokmotief van telkens drie planken te creëren, waarvan de maatvoering is afgestemd op de zonnepanelen. Op de kopgevels zijn 21 designvogelhuisjes aangebracht: 20 voor gierzwaluwen en 1 voor een vleermuis.

Trefwoorden

onderwijsgebouw amsterdam bureau sla

1	Amsterdam en chemiebedrijf akkoord over woningbouw Hamerkwartier vrijdag, 20 februari
2	Stijn Poelstra legt hoofdkantoor BIG vast op film vrijdag, 20 februari
3	Parkeren is geen grondrecht dinsdag, 24 februari
4	Kantoorpand aan Het Park in Rotterdam wordt luxe woongebouw dinsdag, 24 februari
5	Voltooid Beninees conferentieoord van Moke Architecten valt in de prijzen dinsdag, 24 februari

Gerelateerde nieuwsberichten

Peter van Assche – genomineerd voor prijs Architect van het Jaar 2023

4 oktober 2023

Peter van Assche

1 september 2023

Noorderparkpaviljoen van gerecycled plastic

22 mei 2013

Internationaal Strafhof: megasculptuur in Haagse duinen

27 november 2015

Ideeënontwerp voor snoge in Amstelveen

25 juni 2012

Bureau SLA ontwerpt Hotel Paradiso

7 januari 2013

Plannen voor 'erfgoedpark' waterhistorie

6 juli 2012

Renovatie voor onderwijsgebouw Marineterrein

8 mei 2015

Wapenloods Fort Asperen verbouwd en uitgebreid

31 januari 2014

Noorderparkbar opent officieel zijn luiken

16 maart 2012

Paviljoen van Marktplaats-materiaal onthuld

17 augustus 2011

Plan voor nog meer Noorderparkpaviljoens

23 mei 2013

Rotterdams kunstenaarsverblijf met casco van kalkhennepbeton

9 december 2021

Toon alles

Gerelateerde podcasts

Duuzaam ontwerpen en bouwen

Gesprek met Peter van Assche over circulair bouwen

3 november 2022

Gerelateerde video's

Peter van Assche

Nominatie voor de prijs voor Architect van het Jaar 2023

Andere nieuwsberichten

Rotterdam vertaalt omgevingsvisie naar concrete keuzes en fasering

Gisteren, 15:35

De omgevingsvisie van Rotterdam wordt in de komende jaren vertaald in concrete keuzes, fasering en investeringen. Daarmee wordt niet alleen vastgelegd wat de stad wil bereiken, maar ook hoe en in welke volgorde.

Nordic Office of Architecture vindt balans in dilemma tussen openheid en veiligheid bij bestuurlijke gebouwen

Gisteren, 14:27

Op een beladen locatie in Oslo heeft Nordic Office of Architecture de eerste fase van de nieuwe regeringswijk afgerond.

Plaggenhut dient als voorbeeld voor volledig houten kantoor met gevel van populierenbast

Gisteren, 13:45

Hoe kan een werkomgeving ontstaan die niet als object in het landschap verschijnt, maar er vanzelfsprekend deel van uitmaakt? Studio Massimo vond het antwoord bij een kantoor op de Blaricumse heide in de typologie van een plaggenhut.

Bureau Fraai ontwerpt kantoorinterieur voor groeiend e-mobilitybedrijf

Gisteren, 10:43

In Amsterdam heeft Greenflux een nieuw kantoor in gebruik genomen. In een bestaand kantoorpand ontwierp Bureau Fraai een interieur dat is gericht op het bevorderen van samenwerking en ontmoeting, maar waar werknemers zich ook kunnen focussen.