Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

JHK: ‘Transformatie is de helft goedkoper’

22 maart 2013, 18:00

De succesvolle transformatie van een oud bedrijfsgebouw tot onderwijscentrum smaakt bij JHK Architecten naar meer. Een interview met Chris de Jonge, architect-directeur van JHK Architecten.

Tekst Michiel van Raaij

“In de media is veel aandacht voor de 5% van de gebouwen die een monumentale status hebben, middenin de stad staan, en bij herbestemming een maatschappelijke functie gaan vervullen”, zegt architect Chris de Jonge. “Dat die transformaties lukken geloof ik wel. De grootste opgave ligt wat mij betreft bij de andere 95% van de bedrijfsgebouwen die aan de rand van de stad staan.”

Dat de aandacht zich momenteel vooral op die monumenten en leegstaande kantoren richt snapt De Jonge trouwens wel. Die monumenten zijn zeer zichtbaar in de stad. Een de kantoren, “dat zijn onze pensioenen.” Met beide moet dan ook wat gebeuren. Voor de overige gebouwen ziet hij echter ook volop kansen.

“Het zijn vaak gebouwen met een losse constructie, een losse gevel en een flinke overmaat. In technische zin zijn deze gebouwen dus relatief eenvoudig om te toveren tot iets nieuws”, zegt De Jonge. “Van alle partijen vraagt het echter wel lef. De opdrachtgever, de eigenaar, maar ook de gemeente, moet er wel voor gaan.”

DHTA
Het ontwerp dat JHK voor de Dutch HealthTec Academy (DHTA) maakte illustreert de potentie van de genoemde 95% van de bedrijfsgebouwen aan de rand van de stad. De betrokken onderwijsinstellingen waren op zoek naar een huisvesting voor deze nieuwe academie en hadden daarmee onder meer interesse in een leegstaand bedrijfspand op bedrijventerrein Overvecht. In samenwerking met de eigenaren van het gebouw ontwikkelde JHK Architecten een concept om de onderwijsinstellingen van de haalbaarheid van de transformatie te overtuigen.

“Het gebouw voor de DHTA was uiteindelijk de helft goedkoper dan een helemaal nieuw gebouw”, zegt De Jonge. “En dan heb ik het nog niet eens over de besparingen die voort zijn gekomen uit de snelheid van het proces.” En daarbij: “De bus rijdt er al.” Alle infrastructuur, die bij een uitleglocatie nog opgebouwd moet worden, is er in de bestaande stad al.

Bij het gebouw voor de DHTA durfde de opdrachtgever en de gebruiker zijn nek uit te steken en ondersteunde de gemeente Utrecht de noodzakelijke wijziging in het bestemmingsplan. “Dat zijn wel voorwaarden om zoiets te kunnen doen”, zegt De Jonge.

Om het gebouw zo snel mogelijk te kunnen realiseren heeft JHK twee aparte vergunningen aangevraagd. Eerst een vergunning voor de ‘renovatie’ van het gebouw, daarna de vergunning voor de functieverandering van het gebouw. “Terwijl de aanvraag voor die tweede vergunning nog liep, was de aannemer al bezig.”

Via het bij DHTA opgebouwde netwerk raakte JHK betrokken bij de transformatie van de werkspoorfabriek in Utrecht. En via dat project is het bureau nu weer gevraagd om de transformatie van een ander gebouw te onderzoeken. “Van het een komt het ander.”

Connecting Cartesius
Of de transformatie van de werkspoorfabriek van de grond komt is op dit moment nog niet duidelijk. Het project is een initiatief van een aantal Utrechtse ondernemers waaronder JHK zelf, heeft de naam Connecting Cartesius gekregen en betreft de transformatie van een 175 meter lange hal op het voormalig Werkspoorbedrijventerrein. De oude hal wordt in de plannen getransformeerd tot een bedrijfsverzamelgebouw.

Voor de transformatie van dit gebouw werkt JHK in een consortium samen met BAM Utilieitsbouw, Pickkers Consult (Bas Pickkers) en Maatschap voor Communicatie (Harry Louwenaar). Iedere partij in het consortium brengt specifieke kennis en expertise in.

BAM Utiliteitsbouw brengt specialistische kennis in met betrekking tot technische haalbaarheid en financial engineering. “Als architect weten wij precies wat een gebouw kost, maar de feitelijke financiering is ons vak niet”, vindt De Jonge. Pickkers Consult coördineert de zakelijke kant van het proces. De Maatschap voor Communicatie verzorgt onder meer de relaties met de politiek. De Jonge: “Als architect kun je niet alles alleen oplossen. Je moet je versterken.”

Voor Connecting Cartesius is bijna alles rond. Bijna, want de gemeente Utrecht, ook eigenaar van de hal, houdt zich nog op de vlakte over of het de noodzakelijke verandering in het bestemmingsplan wel toestaat. Een poging om het oude gebouw zonder die toezegging aan te besteden is volgens De Jonge voorlopig niet geslaagd. “De gemeente legt alle risico’s bij de markt. In deze tijd kan dat gewoon niet. Deze transformatie komt alleen van de grond wanneer de gemeente deze expliciet steunt.”

Ondertussen heeft het project volgens De Jonge er al voor gezorgd dat er bij de dienst stadsontwikkeling gestudeerd wordt op de transformatie van het totale Werkspoorkwartier.

Window of opportunity
De Jonge is erg te spreken over de nauwe samenwerking met andere partijen bij Connecting Cartesius. “Ik kan ook zelf de financiering organiseren en gebruikers zoeken, maar ik ben blij dat anderen dat willen doen. Dan kan ik me op het ontwerp richten.”

“Als architect hebben wij een grote ruimtelijke intelligentie. Ook zijn wij een uitstekende netwerker. Wij zijn in staat de belangen en kennis van alle partijen in een ontwerp bij elkaar te brengen.”

Ieder transformatieproject heeft volgens De Jonge een ‘window of opportunity’: een moment dat het lukt. Maar om dat momentum te kunnen pakken is volgens hem meer kennis nodig dan de architect alleen kan inbrengen. Hij verwacht daarbij veel van de ‘oude economie’. “Het gaat langzaam, maar op een bepaald moment zullen al deze partijen draaien en hun oude manier van planvorming laten varen.”
Om nu een project van de grond te krijgen is meer ondernemerschap nodig dan voorheen. Er moet meer risico genomen worden. Maar anders gebeurt er echt helemaal niets meer. “Het bewustzijn dat de wereld definitief veranderd is zal groeien.”

Trefwoorden

bedrijventerrein bedrijfsgebouw jhk architecten michiel van raaij transformatie dhta connecting cartesius

1	Rotterdam zoekt ontwerper voor permanente Luchtsingel woensdag, 22 april
2	Architectenweb symposium: samenwerken op kantoor dinsdag, 28 april
3	Genomineerden BNA Beste Gebouw van het Jaar 2026 bekend dinsdag, 28 april
4	Vijfde 'icoon' voor Roombeek mengt continuïteit met verstoring donderdag, 23 april
5	Mecanoo ontwerpt filmtheater Fraterhuis in binnenstad Zwolle vrijdag, 24 april

Gerelateerde nieuwsberichten

Grootscheepse verbouwing voor Hanzehogeschool Groningen

30 januari 2018

Circulaire opzet voor Hof van Cartesius

11 januari 2017

Industrieel pand omgetoverd tot kantooromgeving

7 maart 2016

JHK rondt DO onderwijsgebouw Purmerend af

8 april 2015

JHK transformeert Timmerfabriek Schiedam

6 november 2014

Cilindrische parkeergarage gaat ondergronds

17 maart 2014

Cornerstone van JHK Architecten wordt geopend

29 augustus 2013

Industrieel pand wordt Ideeënfabriek

2 juli 2013

'Nederland bouwt lukraak kantoren'

22 april 2013

Het Grote Transformatiecongres is uitverkocht

4 april 2013

Bouw Bèta Campus Universiteit Leiden van start

1 maart 2013

Filmhuis in Timmerfabriek Maastricht

9 mei 2012

Bedrijfsgebouw Accelerator Leiden opgeleverd

25 november 2011

JHK ontvangt eerste VMGE-award

5 juli 2011

Bedrijfspand omgetoverd tot schoolgebouw

16 december 2010

Schoolgebouw met doorlopende leerlijn

18 november 2010

Bouw hoofdkantoor Dura Vermeer van start

9 maart 2010

KCAP en JHK ontwerpen P+R Hooggelegen

17 december 2009

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Groosman heeft 'eigen' Coolse Poort in centrum Rotterdam gerenoveerd

5 minuten geleden

Het beeldbepalende gebouw op de hoek van de Coolsingel en Binnenwegplein kreeg een subtiele make-over, waarbij het nieuwe glas in de gevel het meest in het oog springt. Ook zijn er nieuwe functies in het 75 meter hoge gebouw uit 1979 gerealiseerd.

Gerenoveerd rijksmonumentaal herenhuis toont oud en nieuw in samenhang

54 minuten geleden

Het herenhuis stamt uit 1898 en behoort tot een historisch woonblok, ontworpen door de architect Houtzagers. Tijdens de renovatie, die drie jaar in beslag nam, heeft Serge Schoemaker Architects het volledige pand gestript en zorgvuldig gerestaureerd.

Architectenweb symposium: samenwerken op kantoor

Gisteren, 18:00

Op dinsdagavond 12 mei 2026 organiseert Architectenweb in samenwerking met YNNO en Pakhuis de Zwijger een symposium rond de ontwikkeling om kantooromgevingen nadrukkelijker in te richten op onderlinge samenwerking.

SVP Architectuur en Stedenbouw draagt bij aan toekomstplan voor Staatsliedenkwartier in Zeist

Gisteren, 13:35

Het toekomstplan voor het Staatsliedenkwartier in Zeist werd in opdracht van de woningcorporatie Woongroen ontwikkeld.

Rotterdamse ondernemer Van der Vorm (67) overleden

2 uur geleden

Met geld van de door hem opgerichte stichting Droom en Daad werden onder meer Depot Boijmans en museum Fenix gerealiseerd.

Hollandse Duinen wordt officieel een nationaal park

Gisteren, 14:33

Het gaat om een gebied van meer dan 18.000 hectare van Hoek van Holland tot Hillegom.

Dutch Green Building Council breidt bestuur uit met drie leden

Gisteren, 10:47

Het bestuur van de DGBC breidt per 1 mei uit met Martijn Vlasveld (Edmond de Rothschild), Klaartje Molthof (Ymere) en Jaap van der Bijl (Altera).

Euromast blijft langer dicht om renovatie

Gisteren, 09:39

Volgens de organisatie achter het bouwwerk is tijdens de renovatie gebleken dat er meer tijd nodig is.

Betonvereniging houdt symposium 'Omdenken' op Pier van Scheveningen

24 april, 4:00

Een van de sprekers op het symposium is architect Arjan Dingste, die vanuit UNS verantwoordelijk is voor het ontwerp van de op hande zijnde vernieuwing van de pier.