Gevel

Begane grond

Tussenniveau

Eerste verdieping

Situatie

Nieuwbouw voor Z33 biedt waaier aan ruimtelijke ervaringen

30 maart 2020, 15:03

Het kunstencentrum Z33 in Hasselt, België, beschikt sinds kort over een nieuw tentoonstellingsgebouw: Vleugel 19. Zorgvuldig ingepast in de context voegde de Italiaanse architecte Francesca Torzo een ‘onspectaculair’ gebouw toe, met een uitdagend interieur. Het kunstencentrum toont zich bijzonder tevreden.

Voor Z33, Huis voor Actuele Kunst, Design & Wereldarchitectuur, is sinds 2002 gevestigd in een voormalig begijnhof in het centrum van Hasselt en een aansluitende tentoonstellingsruimte, die in 1958-1959 werd gerealiseerd. Hoewel de locatie uitstekend beviel, constateerde de instelling rond 2010 dat ze sterk behoefte had aan nieuwe ruimte.

De opslag- of productieruimte en de expositieruimten waren niet altijd geschikt voor grootschalige installaties, video’s of ruimte-specifieke werken, de oude begijnhuisjes voldeden niet langer aan de verwachtingen van hedendaags bezoekerscomfort, aldus Z33. Echter, het gehele begijnhof en de resten van de oude kerk in de tuin moesten bewaard blijven en Vleugel 58 beschikte over mooie zalen met veel daglicht.

Inpassing
Z33 koos voor uitbreiding van de bestaande tentoonstellingsvleugel op hetzelfde perceel. Specifiek koos het kunstencentrum voor het voorstel van Francesca Torzo, die een concept had ontwikkeld waarbij de nieuwbouw onlosmakelijk was verbonden met Vleugel 58, het begijnhof en het omringende (middeleeuwse) stadsweefsel.

Meest in het oog springend is de lange, nagenoeg ononderbroken muur aan de Bonnefantenstraat. De muur is volledig dicht, op een enkele kleine insnijding na: de nieuwe hoofdingang van Z33. Met deze keuze versterkt Torzo het karakter van het driehoekige bouwblok, dat zich aan elke zijde toont met een gesloten baksteenwand.

Ook voor de nieuwe wand heeft Torzo baksteen gebruikt, maar in een ongebruikelijke ruitvorm. De dieppaarse, roodachtige kleurschakeringen van de bakstenen heeft de architecte bepaald na een studie naar de geschiedenis van baksteengebruik in de regio.

Binnentuinen
De nieuwbouw valt, aldus Z33, als een puzzelstukje op zijn plaats tussen Vleugel 58, het begijnhof, het jenevermuseum en de huizen verderop in de straat. Aan de tuinzijde toont zich eenzelfde zorgvuldige inpassing, waar de nieuwe Vleugel 19 een extra binnentuin creëert.

Een ritmisch patroon van hoge, smalle ramen sluit aan deze kant aan op de vormgeving van Vleugel 58. In het midden doorbreekt een hoog geplaatst, imposant raam het patroon en geeft Vleugel 19 een eigen gezicht.

Ook in het interieur komen Torzo’s zorgvuldige bestudering van de geschiedenis en architectuur van de plek tot uitdrukking. De geborgenheid van de begijnhofhuisjes – met de opeenvolging van ruimten, afgesloten van de stad door een dichte muur, wordt weerspiegeld in de nieuwbouw. Het begijnhof als een plek van verstilling binnen het stedelijk weefsel vindt een pendant in Vleugel 19.

Verscheidenheid aan ruimten
Na het betreden van het gebouw wordt de bezoeker geleidelijk, via een patio met een boom en een fontein, weg van de drukte van de stad naar een plek voor vertraging en aandacht geleid. Net als in het bestaande tentoonstellingsgebouw biedt Vleugel 19 compleet verschillende ruimten – met of zonder daglicht, groot, klein, langwerpig of met een ronding.

Naast een indeling die bekend is van Vleugel 58, heeft Torzo ook volumes toegevoegd die Z33 nog niet had: een hoge toren, een brede zaal en een hoge passage. De twee gebouwdelen zijn daardoor verschillend, maar vullen elkaar aan en vormen een duidelijk geheel, aldus de kunstinstelling.

Op de begane grond volgt de variatie in ruimten elkaar op met bovendien verrassende overgangen. Opvallend is het diamantvormige reliëf in de plafonds, dat niet alleen decoratief is, maar ook moet bijdragen aan een betere akoestiek. Op de etage van de nieuwbouw bevindt zich één grote zaal, met ver doorzicht naar de bestaande vleugel. Tevens biedt de grootste zaal zicht op de binnentuin.

Onspectaculair
Vleugel 19 biedt de bezoeker een verbazingwekkende waaier aan ruimtelijke ervaringen, meldt Z33. Daarnaast zal het gebouw met de dwingende tentoonstellingsruimten een uitdaging zijn voor curatoren en kunstenaars.

“Het druist in tegen de stijl van recente gebouwen die aan de buitenkant spectaculair ogen maar binnenin de eigenlijke tentoonstellingsruimten erg als witte dozen poneren”, aldus de kunstinstelling. Van buitenaf gezien is dit gebouw onspectaculair: niet opzichtig of onbegrijpelijk in zijn bouwkundige logica, wat volgens de Z33 vaak het geval is bij recente (museum)gebouwen.

“Door de opvallende afwezigheid van spectaculaire kenmerken kun je je afvragen waar de architectuur in schuilt”, stelt Z33. “Die is er dus niet, als je gelooft dat architectuur bestaat bij gratie van wild gesticuleren. Maar als je architectuur begrijpt als een gebaar dat verschillen op een dwingende manier in de wereld zet, dan is dit gebouw een extreem voorbeeld van architectuur.”

Trefwoorden

interieur hasselt (belgië) expositieruimte z33 tentoonstellingsruimte kunstencentrum francesca torzo belgië hasselt

1	Architecten zien dat opdrachtgevers door opkomst van AI meer van hen verwachten donderdag, 15 oktober
2	Omgevingsvergunning verleend voor verticale buurt MARK in Leidsche Rijn Centrum donderdag, 15 oktober
3	Diederendirrix presenteert definitief ontwerp renovatie Stadsschouwburg Nijmegen woensdag, 14 oktober
4	RAU presenteert schetsontwerp voor gemeentehuis Het Hogeland maandag, 12 oktober
5	Opgeleverde Aurora-gebouw van Piet Zanstra tijdens ADE open voor publiek maandag, 12 oktober

Gerelateerde nieuwsberichten

TALKS about architecture organiseert twee lezingen in januari

12 december 2024

Architectuurteam voor Hasselts museum gekozen

17 september 2012

Zeven finalisten EU Mies van der Rohe Award 2022 bekend

17 februari 2022

Oproep voor opmaak ontwikkelingsvisie Health campus Zuid

22 april 2021

Museumuitbreiding met sculpturaal monolithisch gebouw

9 september 2020

Doorkijkkerk voor landschap Borgloon

9 september 2011

Expositie over ‘Verloren Ontwerpen’ in Hasselt

15 mei 2017

Veelomvattende solotentoonstelling Grcic in Z33

13 januari 2015

Ruimtelijke tape-installatie bij Z33

4 december 2012

Sotheby's New York verbouwt naar ontwerp OMA

26 februari 2019

Een galerie waar wonen en tentoonstellen in elkaar overvloeien

10 april 2025

Ranke woongebouwen als schepen aan de kade

10 februari 2021

Museum met ondergrondse expositieruimte voor Helsinki

29 augustus 2018

Expositieruimte als coulissenlandschap

7 maart 2018

Een expositieruimte met een zilverkleurige toef

4 december 2017

Woongebouw met ruime wintertuinen in historisch Herkenrode

3 januari 2024

Belgen trekken stekker uit tramlijn Hasselt-Maastricht

24 mei 2022

VenhoevenCS presenteert masterplan uitbreiding Corda Campus Hasselt

25 februari 2022

Ontwerper gezocht voor inrichting entreegebied Z33 in Hasselt

22 februari 2022

WonderWoods Utrecht krijgt ruimte voor digitale kunst

25 augustus 2020

Evenement Brussels Design September zoekt het dichterbij

5 augustus 2020

Uitwaaien in het klein

15 juni 2020

OMA realiseert evenementenruimte voor kunstzinnig Dubai

16 maart 2017

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Paviljoen BLOK op Dutch Design Week is showcase van biobased en circulair bouwen

2 minuten geleden

Paviljoen BLOK is een initiatief van JAJO-ondernemingen Blink en Janssen de Jong en brengt biobased en circulaire materialen van tientallen leveranciers samen.

Tentoonstelling Junk Space bij Museum MORE belicht openbare ruimte

16 oktober, 2:15

De tentoonstelling toont het werk van meer dan dertig hedendaagse kunstenaars die hun blik richten op de openbare ruimte.

Powerhouse Company en DELVA geven mobiliteitshub Buurtschap Crailo vorm van entreepaviljoen

16 oktober, 9:00

Bij de hoofdentree van Buurtschap Crailo in het Gooi komt een mobiliteitshub met ruim tweehonderd parkeerplaatsen, zo’n zestig fietsparkeerplekken, een café/restaurant en een supermarkt.

Groen licht voor renovatie van Museum Boijmans Van Beuningen

15 oktober, 4:40

Na een geslaagde onderhandeling met bouwers J.P. van Eesteren en Dura Vermeer, en installateur Koninklijke Kuijpers, kan de volgende fase van de renovatie van Museum Boijmans Van Beuningen van start.

Minister Karremans bezweert gepauzeerde projecten later weer te hervatten

16 oktober, 5:30

Van uitstel komt volgens de minister geen afstel: "De opgave die er lag voor die projecten is niet weg. Die zal op een gegeven moment weer worden opgepakt."

Tien bedrijven moeten plaatsmaken voor F-35's op Lelystad Airport

16 oktober, 4:30

Vier boerderijen en zes andere bedrijven moeten plaatsmaken voor de uitbreiding van Lelystad Airport, die nodig is om daar F-35-gevechtsvliegtuigen te kunnen stationeren.

Gemeenten en bedrijven: nog meer geld nodig voor infrastructuur

16 oktober, 4:00

De keuzes die het kabinet maakt om de infrastructuur in Nederland weer op orde te krijgen zijn een belangrijke eerste stap, "maar extra geld blijft nodig". Dat stellen onder andere gemeenten, provincies, vervoerregio's en het bedrijfsleven.

Met 18 miljard wil kabinet vooral bestaande infrastructuur weer op orde brengen

16 oktober, 3:00

Om de basis van de infrastructuur weer op orde te krijgen, steekt het kabinet 18 miljard euro extra in onderhoud en vernieuwing van wegen, bruggen, spoor en waterwerken.

Een derde aangevraagde stroom komt van datacenters

15 oktober, 5:30

Bijna een derde van het aangevraagd vermogen op de wachtlijst voor stroomaansluitingen komt van datacenters. Dat hebben netbeheerders aan Nieuwsuur laten weten.