Landschapsplan de 2e Maasvlakte
Vandaag, 00:00
Om aan de ambities op het gebied van groei en ontwikkeling vorm te kunnen geven heeft het Havenbedrijf Rotterdam met de 2e Maasvlakte (MV2) haar haventerrein uitgebreid. De uitbreiding van de haven is gecombineerd met de aanleg van recreatieruimte en nieuwe natuur. Wat bij de 1e Maasvlakte min of meer toevallig is ontstaan wordt nu gepland. Met de uitbreiding is in 2008 gestart. Voor de realisatie is circa 365 miljoen m3 zand gebruikt. In 2013 is de 2e Maasvlakte in gebruik genomen.
Drie karakteristieken zijn van invloed op het landschapsontwerp:
1. de technische wereld van de functionele haven
2. de natuurlijke haven
3. de toegankelijke en attractieve haven
In het landschapsplan zijn deze 3 ‘werelden’ in één aansprekend concept samengevat en tot op inrichtingsniveau doorvertaald. Zo is een stoer landschap gecomponeerd dat past bij de schaal - geen getut maar lange zichtlijnen, robuuste viaducten, een groot intensief te gebruiken strand en een superuitkijkduin.
Op de enorme schaal van de buitencontour is een nauwkeurig gecomponeerd landschap bedacht, dat onder invloed van natuurlijke processen (natuurlijke duinvorming/verstuiving) zijn uiteindelijke vorm krijgt. Hierin zijn zorgvuldig bepaalde doorkijken en uitzichtplekken opgenomen, waarbij het contrast tussen enerzijds het natuurlijke duinlandschap en anderzijds het havenlandschap centraal staat. Dit contrast bepaalt ook het ontwerp voor het dwarsprofiel van de infastructuurbundel.
Duinviaducten
De ambitie voor het landschapsplan zit grotendeels gebundeld in de buitencontour: beter gezegd in het natuurlijk duinlandschap en de infrabundel. De infrabundel scheidt de semi-natuurlijke buitencontour van de functionele haven aan de luwe binnenzijde. De duinviaducten zijn een soort ‘bemiddelaars’, herkenbare bakens, waar het natuurlijk duinlandschap, de functionele haven en de attractieve haven elkaar letterlijk raken. De duinviaducten zijn uitontworpen door Zwarts Jansma architecten.
Havenzichten
In het ontwerp zijn enkele zichten vrijgehouden, met zicht op het natuurlandschap van duinen en Noordzee (de’panoramaplekken’) maar ook op het landschap van de werkende haven (de ‘havenzichten’). Voor de geplande terminals geeft dit op drie plekken, namelijk de koppen van de insteekhavens, eisen ten aanzien van het vrijhouden van zichtlijnen. Om zicht over de havenbekkens vrij te houden gelden hier beperkingen ten aanzien van situering en hoogte van bebouwing.
Spontane natuurontwikkeling
Veel aandacht is in het landschapsplan uitgegaan naar het onderdeel natuur. De uitdaging bestaat eruit de spontane natuurontwikkeling te ‘kanaliseren’ ofwel begeleiden. Het laten ontstaan, deels weer laten verdwijnen maar ook het niet laten ontstaan van bijzondere natuurwaarden vormt een belangrijk onderdeel van het landschapsplan voor MV2.
Profilering duinenrij
Bij het ontwerp van de duinen is ingezet op de ontwikkeling van een semi-natuurlijk duinlandschap. Daarom is de duinenrij gemaakt, civieltechnisch, en ten behoeve van de gewenste fixatie bij aanleg deels ingeplant (met helm, ter voorkoming van ongewenst verstuiven). Vervolgens is het idee dat de natuur verder vrij spel krijgt en het microreliëf als het ware zelf vormt
Deze natuurlijke ontwikkeling is bereikt door delen van het talud niet vast te leggen: plaatselijk zijn ovaalvormige plekken open gelaten – de zogenaamde windkuilen. De windkuilen zorgen plaatselijk voor verstuivingsdynamiek en daardoor microreliëf, waardoor het duin onder invloed van de wind vanzelf een natuurlijk aanzicht krijgt. Zo wordt ontwikkeling van een natuurlijke zeereepbegroeiing wordt gestimuleerd.
Parkeermachine
De parkeervoorziening bij het intensieve strand – met 1500 parkeerplekken - is opgeknipt om te voorkomen dat een te massaal beeld ontstaat. De parkeervelden zijn iets het duin ingeschoven. Elk veld vormt een inham in de duinenrij. In de vormgeving is aangesloten bij het functionele, stoere karakter van de plek. Door de parkeerplekken vorm te geven als man-made interventies in het semi-natuurlijke duinlandschap wordt aansluiting gezocht bij de robuuste en technische wereld van MV2.
Maasvlakte plaza
Het Havenbedrijf Rotterdam N.V. (HbR) wilde op de overgang van Maasvlakte 1 en 2, tussen de Slufter en de vogelvallei, de realisatie van een beveiligde truckparking met faciliteiten mogelijk maken. Maasvlakte Plaza is een stallingsplaats voor truckers met aanvullende voorzieningen in combinatie met een kleinschalig bedrijventerrein, te ontwikkelen in de komende jaren. Hiervoor is in het verleden (2011) door H+N+S Landschapsarchitecten een masterplan opgesteld. Sindsdien zijn de commerciële ontwikkelingsmogelijkheden veranderd en bleken de kosten voor het verplaatsen van de ‘Vogelvallei’ te hoog. Dit heeft geleid tot een herijking van het masterplan en de beeldkwaliteitsprincipes.
Een robuuste en efficiënte ruimtestructuur vormt het landschappelijk raamwerk waarin ruimte voor groen en water, verpozen en ecologie maximaal wordt gecombineerd. Het gebouwde programma wordt herleid tot een bedrijventerrein bestaande uit enkele kleinschalige MKB-kavels én een grootschalige bewaakte truckparking met brandstofpunt en verzamelgebouw. Deze hebben een uitstraling welke hoort bij de stoere en functionele karakter van de Maasvlakte. In samenwerking met ecologen van bureau Stadsnatuur Rotterdam (bSR) is de Vogelvallei geoptimaliseerd met gevarieerde ecologische milieus voor verschillende vogelsoorten. Langwerpige eilanden met verschillende breedtes en eigen begroeiing zorgen voor de ideale condities voor de aanwezige broedvogels.
De Zandwacht
Het Rotterdamse kunstenaarscollectief het Observatorium heeft het kunstwerk de Zandwacht op de 2e Maasvlakte gemaakt. “Amsterdam heeft De Nachtwacht en Rotterdam heeft De Zandwacht” aldus Ruud Reutelingsperger. Gelegen tussen de duinen aan het Maasvlaktestrand is het kunstwerk een sculptuur, een constructie, een structuur, een geraamte of een verblijfsplek dat op abstracte wijze verbeeldt hoe een duin zich ‘natuurlijk’ vormt. En daardoor helemaal op de plek past aangezien het omringende landschap, en daarmee ook de duinen, geheel door mensenhanden is gemaakt.