Optoppen met lichgewicht gevelbekleding Rockpanel
6 februari
Het optoppen van bestaande gebouwen biedt een slimme oplossing voor de woningnood in Nederland. Hoe je dat succesvol doet, laat AG NOVA Architecten zien in Amstelveen met het optoppen van woongebouw Aquarius. Een houten constructie en lichtgewicht Rockpanel Woods gevelbekleding transformeren de vervallen flat tot een aantrekkelijk en modern woongebouw, mét 34 extra woningen.
Aquarius is eind jaren ‘70 ontworpen als hotel, maar werd tijdens de bouw al omgezet naar een woonbestemming. Het gebouw bestond uit twee aaneengeschakelde flats van woningbouwcorporatie Eigen Haard met grotendeels tweekamerwoningen. In 2018 liep het onderhoud van Aquarius op. Slechte isolatie, vochtproblemen en hoge stookkosten teisterden de flat. Daar kwam het oplopende woningtekort bij.
Verschillende scenario’s werden overwogen, vertelt Roald van den Bedem, architect bij AG NOVA? Architecten. “Van sloop-nieuwbouw tot een totaalrenovatie. Toen we ontdekten dat het bestemmingsplan de kans gaf om het gebouw met een extra verdieping op te toppen, was de keus snel gemaakt.”
Het woongebouw werd gestript tot op het betonnen skelet en kreeg een hoogwaardig geïsoleerde gevel en energiezuinige installaties. Naast de bestaande entree kwamen er 3 nieuwe entreepartijen bij. Woningen zijn gesplitst, opnieuw ingedeeld en het woongebouw werd opgetopt met een extra woonlaag. Zo ontstond er een mooie mix in het woonprogramma, van kleine studio’s van 25m2 tot grote appartementen van ongeveer 105m2.
Voor de gevelafwerking van de optopping koos Van den Bedem voor een indrukwekkende jas van Rockpanel Woods. “We hebben een compleet nieuwe laag toegevoegd die niet alleen visueel, maar ook qua woonvorm onderscheidend is. De bovenste laag is namelijk opgetopt met maisonnettes. Door ook in de gevelafwerking voor een ander materiaal te kiezen, laten we zien dat deze laag iets nieuws en eigentijds toevoegt aan het gebouw.”
Uitstraling van hout
Oorspronkelijk was hout als gevelmateriaal bedacht, maar vanwege de complexiteit en kosten moest een alternatief gezocht worden. Van den Bedem: “Met Rockpanel Woods kunnen we het effect van een houten gevel perfect overnemen. Door sleuven in de panelen te frezen, creëren we een subtiele schaduwwerking die doet denken aan verticale houten latten met variërende breedtes. Het bijzondere is dat deze sleuven door de tijd heen verweren en donkerder worden, waardoor dit beeld wordt versterkt.”
Heuvelman Hout leverde de Rockpanel. Accountmanager Aad Hobo: “De keuze om verticale schijnvoegen in de Rockpanel-panelen te frezen is bovendien ook een heel duurzame oplossing. Door de panelen als één geheel te frezen en te monteren, verminderen we materiaalverspilling die je bij verzagen vrijwel altijd hebt.”
Lichtgewicht bouwen
Boven de stad is er nog volop ruimte voor het uitbreiden van woningen. Net als bij Aquarius kunnen de fundamenten van veel gebouwen prima een extra woonlaag dragen, vertelt Mark Ammerlaan. Hij is projectcoördinator bij aannemer ERA Contour. “Maar het is dan natuurlijk wel van belang dat je zo licht mogelijk bouwt. Wat dat betreft is Rockpanel een uitstekende keuze. Mede door het lage gewicht zijn de platen niet alleen gemakkelijk te handelen op de bouwplaats, maar ze lenen zich ook uitstekend voor projecten waarbij iedere kilo bij wijze van spreken telt.?Voor het nieuwe deel van Aquarius hebben we gekozen voor HSB-elementen, voorzien van isolatie en een damp-open folie. Op dit frame is regelwerk gemonteerd, waarop de Rockpanel-panelen stevig zijn bevestigd.”
Brandveilige gevel
Ook brandveiligheid speelde een belangrijke rol. Van den Bedem. “We hebben zorgvuldig naar zowel de opbouw als de afwerking van de gevel gekeken om te zorgen dat de hele constructie aan de laatste brandveiligheidseisen voldoet.”
Om die reden heeft Rockpanel een veelvoud van veelvoorkomende gevelconstructies als geheel getest en opgenomen in de WKB-tool, zodat we ook daadwerkelijk kunnen stellen dat een constructieconfiguratie (samenhang van materialen) in de zogenaamd ‘end-use’-situatie voldoet aan de brandveiligheidseisen zoals opgenomen in het huidige Besluit Bouwwerken Leefomgeving. Tevens zijn alle gevelconstructies in deze WKB-tool officieel gedeclareerd (conform ETA) met een ontwerprichtlijn van ten minste 50 jaar. Dit is gelijk aan de duurzaamheids-ontwerprichtlijn die in Nederland gesteld wordt als uitgangspositie voor nieuwbouw.
Nieuwe entrees in staalblauwe tint
Ook de nieuwe entrees zijn met Rockpanel bekleed. Van den Bedem: “De oorspronkelijke entree was weggestopt en weinig uitnodigend. Daarom hebben we drie nieuwe entrees toegevoegd en deze extra geaccentueerd met Rockpanel Colours gevelbekleding in de opvallende blauwe tint RAL 5011. Deze kleur sluit aan bij de watergerelateerde thema’s in de wijk en vormt een fraai contrast met de grijze kozijnen en het witte stucwerk.”
De ruime kleurkeuze is een van de grote voordelen van Rockpanel, vertelt Hobo. “Voor de blauwe entrees van dit project werd een standaardkleur gebruikt. Maar als het project groot genoeg is, biedt Rockpanel ook de mogelijkheid om panelen in vrijwel elke gewenste kleur te leveren. Dit maakt het materiaal bijzonder aantrekkelijk voor architecten, die graag gevelbekleding afstemmen op de kleuren van andere elementen, of juist contrasterende accenten willen aanbrengen.”
Eigentijds en modern woongebouw
Aquarius was onbedoeld een symbool geworden van verval, maar is door de samenwerkende partijen nu juist op een slimme manier eerder een baken van hoop geworden. Ammerlaan: “Deze renovatie laat zien dat een antwoord op de krappe woningmarkt en een duurzame toekomst niet alleen ligt in nieuwbouw. Maar juist ook in de uitbreiding van de bestaande woningbouw.”
De renovatie van Aquarius is daarnaast bovenal een esthetische upgrade. Met een nieuwe, moderne gevel die zich mede dankzij het gebruik van Rockpanel Woods en Rockpanel Colours kenmerkt door een strak spel van kleur, lijnen en textuur, is Aquarius getransformeerd van een anonieme flat naar een aantrekkelijk en modern woongebouw dat trots zijn plek in Amstelveen inneemt.