Transformatie Julianakerk naar JUUL, Rotterdam, HA-HA Design & Development

Transformatie Julianakerk naar JUUL, Rotterdam, HA-HA Design & Development, proces

Transformatie Julianakerk naar JUUL, Rotterdam, HA-HA Design & Development, situatie

Transformatie Julianakerk naar JUUL, Rotterdam, HA-HA Design & Development, axonometrie

Transformatie Julianakerk naar JUUL, Rotterdam, HA-HA Design & Development, plattegrond

Transformatie Julianakerk naar JUUL, Rotterdam, HA-HA Design & Development, doorsnede

HA-HA transformeert Rotterdamse Julianakerk tot JUUL

2 september, 14:25

Negen jaar na een verwoestende brand in de Rotterdamse Julianakerk heeft HA-HA de restanten onder de naam JUUL getransformeerd tot vier woningen. Daarmee is deze plek in het Rotterdamse tuindorp Heijplaat die er jarenlang gehavend bijlag opnieuw tot leven gekomen. JUUL is door HA-HA Design & Development ontworpen en ontwikkeld.

Dubbelrol
Vanwege de dubbelrol van architect en ontwikkelaar kon HA-HA het volledige proces in eigen beheer houden. Dit omvatte zowel ontwerp, ontwikkeling als realisatie.De leidende gedachte achter het transformatieproject was niet de reconstructie van het verleden, maar het voortbouwen op wat behouden bleef.
Zo werden de oorspronkelijke kerkmuren en fundering onderdeel van een nieuw woonensemble waarin erfgoed, architectuur en landschap, volgens het bureau, als één geheel zijn ontworpen.

Met de terugkeer van de karakteristieke torenspits bezit de wijk Heijplaat bovendien weer over een belangrijk element uit haar historische silhouet. Het project JUUL herstelt daarmee de derde kerktoren van het tuindorp en voegt een nieuwe toe aan de geschiedenis van de Julianakerk toe.

In de woorden van projectarchitect Nima Morkoç: "We wilden de Julianakerk niet reconstrueren en ook niet uitwissen. Met JUUL voegen we een nieuwe laag toe, waarin de sporen van het verleden zichtbaar blijven en tegelijkertijd ruimte ontstaat voor een nieuwe manier van wonen."

Verlies
De oorspronkelijke Julianakerk werd in 1930 gebouwd. Daarmee was het gebouw onderdeel van het Rotterdamse tuindorp dat sinds 1914 werd aangelegd voor de arbeiders van de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij (RDM). Samen met de twee andere kerken die de wijk telde, vormde het gebouw een belangrijk onderdeel van het stedenbouwkundige ensemble. De drie kerktorens vormden gezamenlijk een herkenbaar beeld van de wijk Heijplaat.

Bij de verwoestende brand in 2017 ging dit beeldbepalende voor de wijk nagenoeg verloren. Maar ook architect Morkoç werd persoonlijk getroffen. Hij kocht het gebouw eerder, woonde er en verloor door de brand veel persoonlijke bezittingen, alsook die van vrienden en familie. Dat verlies en de binding met het gebouw en de plek verklaren ook de aanpak van HA-HA. De restanten en de plek werden gekoesterd en de ruïne vormde een emotioneel vertrekpunt voor de nieuwe ontwikkeling en het ontwerp. HA-HA heeft ernaar gestreefd om vrijwel alles wat behouden kon blijven op te nemen in het nieuwe ontwerp.

Ontwerpvisie
HA-HA benaderde het project met een integrale ontwerpvisie, waarbij landschap, stedenbouw, architectuur en interieur als een geheel tellen. JUUL is vervolgens ontworpen als een eigentijdse voortzetting en interpretatie van het religieuze en industriële erfgoed van Heijplaat. Er is daarbij dus niet voor gekozen om de oorspronkelijke kerk te reconstrueren.

HA-HA zegt dat het in plaats daarvan het gebouw heeft benut als een fundament voor een nieuwe vorm van sociale monumentaliteit. Een monumentaliteit die niet de religie ten dienste staat, maar wonen en gemeenschappelijkheid.

Contrast
Bij het ontwerp zijn oude en nieuwe delen nadrukkelijk herkenbaar gehouden. De bestaande bakstenen kerkmuren, fundamenten en historische elementen staan zo naast een lichte, eigentijdse architectuur. HA-HA heeft geprobeerd om door de toegepaste materialen, maatvoering en vorm beide delen en tijdlagen met verbinding met elkaar te verbinden.Vanuit die gedachte en thematiek zijn vier woningen tussen en binnen de restanten van de voormalige kerk geplaatst. De teruggebrachte torenspits markeert zowel de gerevitaliseerde plek als de nieuwe functie van het gebouw in het tuindorp.

Constructie en materiaalgebruik
HA-HA benoemt zelf de constructieve oplossing als een bijzonder aspect van JUUL. De oorspronkelijke Julianakerk is, vrij opmerkelijk voor Rotterdam, op staal gefundeerd. In plaats van een nieuwe fundering aan te brengen heeft HA-HA is die bestaande fundering ook benut voor de vier nieuwe woningen. Daarbij was de keuze voor een lichte houtconstructie essentieel.

Doordat de nieuwbouw aanzienlijk minder weegt dan het voormalige kerkgebouw, konden de woningen binnen de bestaande constructieve capaciteit worden gerealiseerd. Voor JUUL hoefde daardoor geen enkele nieuwe funderingspaal geslagen te worden en bleef ook de historische basis van de kerk intact.

Achter deze ingreep ging overigens een intensief proces van engineering en samenwerking tussen architect, constructeur en uitvoerende partijen schuil. Volgens HA-HA laat het project daarmee zien dat houtbouw niet alleen een duurzame materiaalkeuze is, maar dat het ook nieuwe mogelijkheden biedt voor de transformatie van bestaand vastgoed.

Landschap en herinnering
Ook het landschap is ingezet als drager van de geschiedenis van de plek. Plantvakken lopen vanuit de voormalige kerk door naar buiten en verbinden de woningen, binnentuin en oude kerkmuren met elkaar. Daarmee wordt het landschap een integraal onderdeel van de architectuur. Binnen de muren van de voormalige kerk krijgt de beplanting bovendien een symbolische betekenis. In de herfst kleuren de planten rood. HA-HA wijst hierbij op de subtiele verwijzing naar de brand waaruit JUUL is ontstaan. De geschiedenis blijft zo op verschillende manieren afleesbaar.

Monument
In het verlengde van de conceptuele en duurzame benadering van de ruïne en de plek zijn ook zonnepanelen en biobased materialen zoals bamboe toegapst die zorgen voor een verminderde materiaal- en milieu-impact van de nieuwbouw. Voor HA-HA laat JUUL ook zien dat verduurzaming van erfgoed verder gaat dan technische prestaties. Door wonen en gemeenschappelijkheid een plek te geven binnen een voormalige kerk wordt niet alleen de ruimtelijke, maar ook de sociale betekenis van het monument voortgezet, aldus het bureau.

Om de meervoudige waarde van plek en gebouw te bevestigen, kreeg het project tijdens de bouw ook nog eens de status van gemeentelijk monument. Een erkenning die werd uitgereikt door burgemeester Carola Schouten. Zo werd ook de cultuurhistorische betekenis van de plek officieel erkend.

Trefwoorden

transformatie woningbouw kerk heijplaat ha-ha design & development rotterdam monument

1	Vijf nominaties voor de prijs voor Architect van het Jaar 2026 dinsdag, 1 september
2	Nominaties Woongebouw van het Jaar 2026 bekend donderdag, 3 september
3	HA-HA transformeert Rotterdamse Julianakerk tot JUUL woensdag, 2 september
4	BNLA architecten voorziet Kauwgomballenfabriek van optopping met 65 woningen dinsdag, 1 september
5	Architectenweb onderzoek: hoe gebruiken jullie AI in jullie architectenpraktijk? woensdag, 2 september

Gerelateerde nieuwsberichten

Archiprix levert vijf winnende inzendingen op

19 juni

Hedendaags hoofdkantoor voor aluminiumproducent op fundamenten verwoest pand

25 juni 2025

Vertical – woontoren met beplanting en woontoren met nestgelegenheid

17 maart 2025

Rotterdamse architecten openen deuren tijdens Open Bureaudag

17 juni 2024

Bouw fabriekscomplex Quooker gestart

15 mei 2024

Oude boerenkar omgetoverd tot tijdelijke overnachtingsplek Veenhuizen

4 augustus 2023

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Hoogbouwcomplex KJ Den Haag opgeleverd

Vandaag, 15:12

Het gebouw voor het centraal station biedt plek aan 393 woningen, horeca, winkels en andere voorzieningen. Het ontwerp is gemaakt door Powerhouse Company en DELVA Landscape Archcitecture | Urbanism.

Renovatie Amsterdam Museum officieel van start

Vandaag, 13:35

Naar ontwerp van Neutelings Riedijk Architects ondergaat het gebouwencomplex rond het voormalige Burgerweeshuis in het centrum van de stad een grondige opknapbeurt.

Heemschut: sloop dreigt voor Huis van de Toekomst

Vandaag, 11:34

Heemschut meldt dat de eigenaar van het bijzonder gebouw, dat is ontworpen door de in april overleden architect Cees Dam, het pand wil slopen.

Zenber Architecten ontwerpt interieur van herontwikkelde Lounge 1 op Schiphol

Vandaag, 09:00

De grootschalige herinrichting en uitbreiding van Lounge 1 draagt bij aan een betere doorstroom van en ervaring voor passagiers.

Raad Amsterdam krijgt meer transparantie over grote projecten

Vandaag, 12:19

De raad krijgt voortaan van het stadsbestuur duidelijk en onderbouwd te horen als dat niet op het afgesproken moment met een voortgangsrapportage komt over een groot project, zoals de aanleg van de Oostbrug.

Rekenkamer: aanpak zoetwatertekort loopt jaren achter

Vandaag, 10:21

De Algemene Rekenkamer deed onderzoek naar het Deltaprogramma Zoetwater en keek daarbij naar de gevolgen van zoetwatertekorten.

Particuliere verhuurders noemen uitstel box 3-aanpassing funest

Gisteren, 15:09

Vastgoed Belang klaagt al lange tijd dat de huidige opzet van belastingheffen in box 3 verhuurders op zulke hoge kosten jaagt dat ze ermee stoppen.

Onderzoek: tientallen biljoenen naar toekomstige AI-datacenters

Gisteren, 10:17

De wereldwijde investeringen in datacenters voor kunstmatige intelligentie zullen de komende jaren blijven toenemen door de enorme AI-vraag, meldt PwC.