In beeld: sculpturale houten gevel Kliniek Arlesheim voltooid

9 januari, 14:55

In het Zwitserse Arlesheim is eind vorig jaar de houten gevel van een door 9graden architectuur en BSS Architekten ontworpen ziekenhuis voltooid. De sculpturale gevel van onbehandeld larikshout vormt het beeldbepalende element van de antroposofische kliniek op de plek waar Ita Wegman en Rudolf Steiner in 1921 de antroposofische geneeskunde ontwikkelden.

Het terrein van de Kliniek Arlesheim wordt de komende jaren herontwikkeld en toekomstbestendig gemaakt. Naast de vervangende nieuwbouw van het ziekenhuis ontwerpt 9graden het laboratorium voor natuurgeneesmiddelen. Beide gebouwen gerealiseerd met een pure houten constructie, waarbij houten deuvels worden gebruikt als verbinding van de verschillende houten lagen, zonder toevoeging van lijm of andere chemicaliën.

De abstracte boogvorm die in de gevel van het laboratorium aanwezig is, is bij de kliniek vertaald een sculpturale driedimensionale gevel met halfronde ramen op de bovenste verdieping. De repeterende halfronde ramen zijn gehuld in een organische houten gevel die de ‘inademing en uitademing’ van het gebouw symboliseert, en naar de hoekpunten van het gebouw uitwaaiert. Hierdoor is de gevel geen eindeloze herhaling maar juist een subtiele vormontwikkeling, stelt 9graden architectuur. Achter deze halfronde ramen liggen de patiëntenkamers.
https://youtu.be/rfi38dpEIz0?si=iTMJtvGS2sjS5t13

Maancycli
Het Holz100-hout voor de gevel is geveld volgens de maancycli. Het principe hiervan is dat het hout bij afnemende maan wordt gehakt, omdat het dan minder vatbaar is voor schimmels en een hogere weerstand heeft tegen ongedierte en dus van betere kwaliteit is.

In het ontwerp zochten de bureaus naar een esthetisch en ‘gezond vormgevingsprincipe’. “Een gebouw met de juiste balans tussen polariteiten en met de juiste proporties. Een gebouw dat aanvoelt als een Gesamtgestalt, waarbij de vormgeving van binnen en buiten, exterieur en interieur, hoofdgebouw en bijgebouw, detail en geheel op elkaar is afgestemd”, zoals 9graden architectuur het omschrijft.

Het principe van een helende omgeving stond in het ontwerpproces centraal, waarbij zorgvuldig werd omgegaan met de thema’s als akoestiek, uitzicht, materiaal, geur, daglicht, kleur en oriëntatie. “Zo eindigt iedere hoofdroute met een raam voor contact met buiten en een prettige oriëntatie in het gebouw. Het kleurconcept leidt de bezoeker intuïtief door het gebouw: beneden worden groene tinten toegepast als relatie met het omliggende park. In een zacht kleurverloop van beneden naar boven worden de kleuren steeds warmer als verwijzing naar de energieke zon”, meldt 9graden architectuur.

“Op de bovenste verdieping hebben we gekozen voor warme oranjetinten die bescherming en omhulling bieden aan de kwetsbare patiënt. In het ontwerpproces creëren we gezamenlijk een bewustzijn voor deze thema’s, zodat er uiteindelijk een gebouw gerealiseerd wordt dat de levenskrachten van de mensen ondersteunt, stress vermindert en rustgevend werkt.”

Bouwbiologie
De Kliniek Arlesheim heeft een hoge duurzaamheidsambitie voor de nieuwbouw op haar terrein. In een interactief proces zijn vijf duurzaamheidsthema’s vastgelegd waarbij de nadruk wordt gelegd op bouwbiologie. Als eerste is het van belang dat toegepaste materialen natuurlijk en onvervalst zijn. Daarom zijn zoveel mogelijk natuurlijke, biobased en hernieuwbare grondstoffen uitgekozen die een positieve impact hebben op het milieu. De toegepaste materialen worden op een ‘eerlijke’ manier verwerkt en blijven zichtbaar, dus hout blijft hout, beton blijft beton.

Daarnaast staat de geur van het gebouw centraal. Materialen moeten niet alleen een aangename geur verspreiden, maar ook vrij zijn van toxische dampen, gifstoffen en allergenen, stellen de architecten. Een ander thema is de natuurlijke regulering van de luchtvochtigheid, door middel van dampopen materialen zoals hout en leem.

Het vierde thema draait om het minimaliseren van het energieverbruik door hernieuwbare energiebronnen. In de nieuwbouw wordt gebruik gemaakt van bouwdeelactivering. Dit is een lage-temperatuursysteem, waarbij leidingen met verwarmd of gekoeld water in de kern van de houten vloeren worden gelegd. Hierdoor ontstaat een zeer aangenaam, gezond en comfortabel binnenklimaat, meldt 9graden architectuur.

Bij het laatste thema staat de lokale en regionale herkomst van grondstoffen centraal. Zo komt het speciale maanhout uit het Zwarte Woud in Duitsland. Het resultaat hiervan is een minimalisatie van het energieverbruik, het behalen van de Minenergie P-standaard van Zwitserland en de opslag van meer dan 2.000.000 kilo CO2 in het aanwezige hout, aldus het architectenbureau.
https://youtu.be/2CWiQbfSrak?si=3r-dPVdWBKI3Caba

Nieuwbouw over een jaar in gebruik
Met het weghalen van de steigers rond de gevel van het ziekenhuis worden begonnen met de aanleg van het omliggende terrein. De afbouwwerkzaamheden in het interieur zijn in volle gang en de nieuwbouw wordt naar verwachting over ongeveer een jaar in gebruik genomen.

Trefwoorden

9graden architectuur bss architekten houtbouw zwitserland hout arlesheim ita wegman antroposofie rudolf steiner

1	Strijp-S krijgt woonbuurtje met karakteristieken voormalig Philips-terrein maandag, 2 maart
2	Melkmeisje staat model voor woontoren De Catharina in Zaandam vrijdag, 27 februari
3	Plaggenhut dient als voorbeeld voor volledig houten kantoor met gevel van populierenbast woensdag, 25 februari
4	Rotterdam vertaalt omgevingsvisie naar concrete keuzes en fasering woensdag, 25 februari
5	Haagse gemeenteraad stemt in met bouw van 11.400 woningen in nieuw stadscentrum maandag, 2 maart

Gerelateerde nieuwsberichten

Renovatie en nieuwbouw Vrijeschool Vredehof in Kralingen voltooid

22 augustus 2024

9graden architectuur ontwerpt eigentijdse woonzorgboerderij

3 mei 2023

Winnaars Stadsbouwprijs Amersfoort 2022 bekend

19 oktober 2022

Een woonhuis waaraan de tijd en natuurprocessen afleesbaar mogen zijn

14 december 2021

Houten woongebouw met sociale huurwoningen in Tilburg klaar

28 januari

Klassiek schoolgebouw gerenoveerd naar ontwerp van 9graden architectuur

29 november 2021

Kindcentrum met openbare route naar het voedselbos

10 augustus 2021

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Finalisten presenteren ontwerp voor Shift Landmark in Rotterdam

3 uur geleden

Het gebouw in de toekomstige wijk Waterkant in Zuid moet mensen, bedrijven en andere organisaties inspireren tot een duurzame manier van leven en werken. De geraamde investering in het gebouw bedraagt 240 miljoen euro.

Nieuwe Hittekaart Woningmarkt 2026 van BPD toont aanhoudende woningdruk

Gisteren, 14:42

De nieuwe Hittekaart Woningmarkt 2026 die gebiedsontwikkelaar BPD maakte laat zien dat de druk op de woningmarkt met bijbehorende recordprijzen aanhoudt. De druk bleef ook in 2025 het grootst in de Randstad, gevolgd door de Bandstad daaromheen.

Bouw mobiliteitshub op voormalig Akzo-terrein Arnhem gaat van start

Gisteren, 13:59

Het bouwwerk naar ontwerp van opZoom architecten biedt plek aan 441 parkeerplaatsen, een commerciële ruimte en een energievoorziening. Het gebouw krijgt een gevel van houten lamellen en wordt aan alle zijden ingekleed met gevelbeplanting.

Hester van Dijk genomineerd voor Moira Gemmill Prize for Emerging Architecture

Gisteren, 11:36

De prijs is onderdeel van de W Awards, waarmee uitmuntend werk van vrouwelijke en non-binaire architecten onderscheiden worden.

Rijksvastgoedbedrijf zet eerste deelgebied nieuwe wijk Valkenhorst in Katwijk te koop

Gisteren, 15:26

Op deze locatie mogen de eerste 450 van de in totaal 5.600 woningen worden gebouwd.

Verkoopgolf van woningen door investeerders zet door

2 maart, 2:57

Investeerders hebben in het vierde kwartaal van vorig jaar de meeste woningen verkocht sinds 2021, meldt het Kadaster.

Nieuwe windmolens komen in Europa vooral op land

2 maart, 10:36

De uitbreiding van windenergie op zee blijft ver achter bij die op land in Europa, blijkt uit cijfers van brancheorganisatie WindEurope.

Onderzoek: kinderen spelen vaker buiten, groot verschil per plaats

27 februari, 5:04

Meer dan de helft van de kinderen geeft aan vaker buiten te willen spelen dan ze nu doen.

'Gemeenten gaan weer voor grondbezit'

27 februari, 1:45

Gemeenten zijn weer veel actiever bezig met het kopen van grond, zo blijkt uit onderzoek van BNR, met behulp van data-analyses van vastgoedadviseur Savills.