In beeld: sculpturale houten gevel Kliniek Arlesheim voltooid

9 januari, 14:55

In het Zwitserse Arlesheim is eind vorig jaar de houten gevel van een door 9graden architectuur en BSS Architekten ontworpen ziekenhuis voltooid. De sculpturale gevel van onbehandeld larikshout vormt het beeldbepalende element van de antroposofische kliniek op de plek waar Ita Wegman en Rudolf Steiner in 1921 de antroposofische geneeskunde ontwikkelden.

Het terrein van de Kliniek Arlesheim wordt de komende jaren herontwikkeld en toekomstbestendig gemaakt. Naast de vervangende nieuwbouw van het ziekenhuis ontwerpt 9graden het laboratorium voor natuurgeneesmiddelen. Beide gebouwen gerealiseerd met een pure houten constructie, waarbij houten deuvels worden gebruikt als verbinding van de verschillende houten lagen, zonder toevoeging van lijm of andere chemicaliën.

De abstracte boogvorm die in de gevel van het laboratorium aanwezig is, is bij de kliniek vertaald een sculpturale driedimensionale gevel met halfronde ramen op de bovenste verdieping. De repeterende halfronde ramen zijn gehuld in een organische houten gevel die de ‘inademing en uitademing’ van het gebouw symboliseert, en naar de hoekpunten van het gebouw uitwaaiert. Hierdoor is de gevel geen eindeloze herhaling maar juist een subtiele vormontwikkeling, stelt 9graden architectuur. Achter deze halfronde ramen liggen de patiëntenkamers.
https://youtu.be/rfi38dpEIz0?si=iTMJtvGS2sjS5t13

Maancycli
Het Holz100-hout voor de gevel is geveld volgens de maancycli. Het principe hiervan is dat het hout bij afnemende maan wordt gehakt, omdat het dan minder vatbaar is voor schimmels en een hogere weerstand heeft tegen ongedierte en dus van betere kwaliteit is.

In het ontwerp zochten de bureaus naar een esthetisch en ‘gezond vormgevingsprincipe’. “Een gebouw met de juiste balans tussen polariteiten en met de juiste proporties. Een gebouw dat aanvoelt als een Gesamtgestalt, waarbij de vormgeving van binnen en buiten, exterieur en interieur, hoofdgebouw en bijgebouw, detail en geheel op elkaar is afgestemd”, zoals 9graden architectuur het omschrijft.

Het principe van een helende omgeving stond in het ontwerpproces centraal, waarbij zorgvuldig werd omgegaan met de thema’s als akoestiek, uitzicht, materiaal, geur, daglicht, kleur en oriëntatie. “Zo eindigt iedere hoofdroute met een raam voor contact met buiten en een prettige oriëntatie in het gebouw. Het kleurconcept leidt de bezoeker intuïtief door het gebouw: beneden worden groene tinten toegepast als relatie met het omliggende park. In een zacht kleurverloop van beneden naar boven worden de kleuren steeds warmer als verwijzing naar de energieke zon”, meldt 9graden architectuur.

“Op de bovenste verdieping hebben we gekozen voor warme oranjetinten die bescherming en omhulling bieden aan de kwetsbare patiënt. In het ontwerpproces creëren we gezamenlijk een bewustzijn voor deze thema’s, zodat er uiteindelijk een gebouw gerealiseerd wordt dat de levenskrachten van de mensen ondersteunt, stress vermindert en rustgevend werkt.”

Bouwbiologie
De Kliniek Arlesheim heeft een hoge duurzaamheidsambitie voor de nieuwbouw op haar terrein. In een interactief proces zijn vijf duurzaamheidsthema’s vastgelegd waarbij de nadruk wordt gelegd op bouwbiologie. Als eerste is het van belang dat toegepaste materialen natuurlijk en onvervalst zijn. Daarom zijn zoveel mogelijk natuurlijke, biobased en hernieuwbare grondstoffen uitgekozen die een positieve impact hebben op het milieu. De toegepaste materialen worden op een ‘eerlijke’ manier verwerkt en blijven zichtbaar, dus hout blijft hout, beton blijft beton.

Daarnaast staat de geur van het gebouw centraal. Materialen moeten niet alleen een aangename geur verspreiden, maar ook vrij zijn van toxische dampen, gifstoffen en allergenen, stellen de architecten. Een ander thema is de natuurlijke regulering van de luchtvochtigheid, door middel van dampopen materialen zoals hout en leem.

Het vierde thema draait om het minimaliseren van het energieverbruik door hernieuwbare energiebronnen. In de nieuwbouw wordt gebruik gemaakt van bouwdeelactivering. Dit is een lage-temperatuursysteem, waarbij leidingen met verwarmd of gekoeld water in de kern van de houten vloeren worden gelegd. Hierdoor ontstaat een zeer aangenaam, gezond en comfortabel binnenklimaat, meldt 9graden architectuur.

Bij het laatste thema staat de lokale en regionale herkomst van grondstoffen centraal. Zo komt het speciale maanhout uit het Zwarte Woud in Duitsland. Het resultaat hiervan is een minimalisatie van het energieverbruik, het behalen van de Minenergie P-standaard van Zwitserland en de opslag van meer dan 2.000.000 kilo CO2 in het aanwezige hout, aldus het architectenbureau.
https://youtu.be/2CWiQbfSrak?si=3r-dPVdWBKI3Caba

Nieuwbouw over een jaar in gebruik
Met het weghalen van de steigers rond de gevel van het ziekenhuis worden begonnen met de aanleg van het omliggende terrein. De afbouwwerkzaamheden in het interieur zijn in volle gang en de nieuwbouw wordt naar verwachting over ongeveer een jaar in gebruik genomen.

Trefwoorden

9graden architectuur bss architekten houtbouw zwitserland hout arlesheim ita wegman antroposofie rudolf steiner

1	Finalisten presenteren ontwerp voor Shift Landmark in Rotterdam woensdag, 4 maart
2	Architect Oliver Thill op 55-jarige leeftijd overleden donderdag, 5 maart
3	Nieuwe Hittekaart Woningmarkt 2026 van BPD toont aanhoudende woningdruk dinsdag, 3 maart
4	Strijp-S krijgt woonbuurtje met karakteristieken voormalig Philips-terrein maandag, 2 maart
5	Melkmeisje staat model voor woontoren De Catharina in Zaandam vrijdag, 27 februari

Gerelateerde nieuwsberichten

Renovatie en nieuwbouw Vrijeschool Vredehof in Kralingen voltooid

22 augustus 2024

9graden architectuur ontwerpt eigentijdse woonzorgboerderij

3 mei 2023

Winnaars Stadsbouwprijs Amersfoort 2022 bekend

19 oktober 2022

Een woonhuis waaraan de tijd en natuurprocessen afleesbaar mogen zijn

14 december 2021

Houten woongebouw met sociale huurwoningen in Tilburg klaar

28 januari

Klassiek schoolgebouw gerenoveerd naar ontwerp van 9graden architectuur

29 november 2021

Kindcentrum met openbare route naar het voedselbos

10 augustus 2021

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Architect Oliver Thill op 55-jarige leeftijd overleden

Gisteren, 14:27

Afgelopen maandag is op 55-jarige leeftijd architect Oliver Thill overleden. Het door hem en André Kempe opgerichte Atelier Kempe Thill behoort tot de meest gewaardeerde Nederlandse architectenbureaus van de afgelopen 25 jaar.

HvdHA ontwerpt twee woonblokken in Utrecht Terwijde volgens typologie van woonpalazzo

Gisteren, 10:49

In Utrecht Terwijde worden twee woonblokken met 161 sociale huurwoningen naar ontwerp van Hans van der Heijden Architecten gerealiseerd. De gebouwen worden ontworpen volgens de typologie van een ‘woonpalazzo’.

Sweco neemt Belgische activiteiten Conix RDBM Architects over

4 maart, 4:31

Sweco voegt opnieuw een grote vis toe aan zijn vijver van overgenomen architectenbureaus. Vanaf 30 april zet Conix RDBM Architects zijn Belgische activiteiten voort onder de naam Sweco Architects.

VAi schijnt licht op feministische vrouwenwerkgroep uit de jaren tachtig

4 maart, 3:47

In de jaren 1980 ging de Vlaamse Werkgroep Vrouwen en Wonen de strijd aan met het heersende patriarchale woon- en maatschappijmodel. Het Vlaams Architectuurinstituut organiseert een tentoonstelling over deze wegbereiders en hun boodschap.

Hardt Hyperloop failliet verklaard door rechtbank

Gisteren, 11:37

Het Rotterdamse bedrijf was bezig met de ontwikkeling van technologie om mensen op hoge snelheid via capsules door een vacuümbuis te vervoeren.

Onderzoek: zeespiegel kustgebieden hoger dan in studies aangenomen

Gisteren, 09:13

De zeespiegel aan de kust is in grote delen van de wereld waarschijnlijk hoger dan in veel wetenschappelijke studies wordt aangenomen.

Gelderland geeft voorrang aan vergunningen met minder stikstof

4 maart, 12:24

De plannen zijn onderdeel van het pakket maatregelen dat het Gelderse bestuur wil nemen om de vergunningverlening voor zaken als de woningbouw weer op gang te krijgen.