BNA: architecten zien licht herstel, maar ook rem op productie

17 december 2025, 14:51

Vier op de tien architectenbureaus beoordelen de marktsituatie als goed en de helft als redelijk. Daarmee is het beeld stabiel en gematigd positief vergeleken met het voorjaar. Dat blijkt uit de BNA Conjunctuurmeting najaar 2025, uitgevoerd door Panteia in opdracht van de Koninklijke Bond van Nederlandse Architectenbureaus (BNA).

De productieontwikkeling is verdeeld: bij 27% van de bureaus is de productie in de afgelopen drie maanden toegenomen, terwijl bij een even grote groep sprake was van een daling. Tegelijkertijd ervaart bijna twee derde van de bureaus (63%) belemmeringen bij de productie. Dat aandeel is sinds het voorjaar van 2022 vrijwel onveranderd. De trage vergunningverlening door gemeenten wordt het vaakst genoemd als knelpunt, gevolgd door stagnatie bij ontwikkelende partijen.

De gemiddelde werkvoorraad bedraagt dit najaar 4,9 maanden, iets lager dan de 5,3 maanden in het voorjaar. Een vijfde van de bureaus beoordeelt de werkvoorraad als groot, terwijl 29% die als klein inschat.

Positieve verwachtingen
Vooruitkijkend is het beeld voorzichtig optimistisch. Voor het vierde kwartaal verwacht 30% van de bureaus een toename van nieuwe opdrachten, en voor heel 2025 voorziet 38% een stijging ten opzichte van het jaar ervoor. Daarmee zet de stijgende lijn zich voort die sinds 2023 zichtbaar is in de verwachtingen.

Ook de omzetverwachtingen bewegen mee: 39% van de bureaus verwacht een stijging over heel 2025, tegenover 20% die een daling voorziet ten opzichte van 2024. Daarnaast verwacht bijna 40% van de bureaus hogere tarieven, terwijl geen enkel bureau een tariefdaling verwacht. Het personeelsbestand blijft naar verwachting grotendeels stabiel, al verwacht bijna een vijfde van de bureaus groei.

Transformatie en verduurzaming in de lift
Bureaus verwachten per saldo een toenemend belang voor alle typen opdrachten. Met name transformatie, renovatie, hergebruik en verduurzaming worden breed genoemd. Opdrachtgevers zoals projectontwikkelaars worden het vaakst gezien als groeimarkt, terwijl de helft van de bureaus niet actief is voor klanten in zorg en onderwijs.

Per marktsector zijn de vooruitzichten het meest positief voor woningbouw en gemengde projecten, traditioneel de sectoren waar veel bureaus in actief zijn.

Regeldruk groeit
Naast de conjuncturele cijfers is ook de regeldruk ondervraagd. De meeste belemmeringen worden ervaren bij vergunningverlening, milieuregelgeving en bezwaarprocedures. De administratieve lasten zijn hoog: ruim zes op de tien bureaus besteden 10% of meer van hun bedrijfsvoering aan het voldoen aan verplichtingen. Bij bijna een kwart van de bureaus is dat zelfs 20% of meer. Vooral kleinere bureaus zijn relatief zwaarder belast. Een ruime meerderheid (71%) verwacht dat de regeldruk in de komende twee jaar verder zal toenemen.

Aanbestedingen: deelname vooral bij grotere bureaus
Uit de meting blijkt verder dat vier op de tien bureaus deelnemen aan Europese of Nederlandse aanbestedingen. Dat percentage loopt sterk uiteen per grootteklasse: bij bureaus met 5 fte of meer is dat 81%, bij kleinere bureaus slechts 22%. De belangrijkste redenen om niet (meer) deel te nemen zijn een gebrek aan capaciteit, hoge deelname-eisen en -kosten. Gemiddeld is 8% van de omzet afkomstig uit aanbestedingen; bij grotere bureaus ligt dit aandeel aanzienlijk hoger (16%) dan bij kleine bureaus (5%).

Trefwoorden

conjunctuurmeting bna

1	Architecten zien dat opdrachtgevers door opkomst van AI meer van hen verwachten donderdag, 15 oktober
2	Omgevingsvergunning verleend voor verticale buurt MARK in Leidsche Rijn Centrum donderdag, 15 oktober
3	Diederendirrix presenteert definitief ontwerp renovatie Stadsschouwburg Nijmegen woensdag, 14 oktober
4	Rapport: bij optoppen moet je denken vanuit de doorsnede woensdag, 14 oktober
5	Groen licht voor renovatie van Museum Boijmans Van Beuningen donderdag, 15 oktober

Gerelateerde nieuwsberichten

BNA: werkvoorraad architecten op hoogste niveau sinds 2008

25 juni

DNR geactualiseerd naar hedendaagse praktijk

19 december 2025

BNA roept in brandbrief aan demissionair minister op tot beter aanbestedingsklimaat

16 september 2025

BNA: sneller bouwen vraagt niet alleen om minder regels

3 februari

Architecten- en ontwerporganisaties komen onder één dak op NDSM-werf

10 september 2025

BNA wordt Koninklijke Bond van Nederlandse Architectenbureaus en heeft nieuwe huisstijl

1 juli 2025

BNA lanceert Gemeenteloket voor Architectenselecties

11 juni

BNA kritisch op voorstellen commissie-STOER: “Slim bouwen is niet plafonds verlagen”

26 juni 2025

Nationaal Holocaustmuseum uitgeroepen tot BNA Beste Gebouw van het Jaar 2025

5 juni 2025

Ruim zestig architectenbureaus ondertekenen commitment biobased bouwen

3 juni 2025

Jeroen de Willigen gekozen tot nieuwe voorzitter van de BNA

20 maart 2025

BNA: architectenbureaus gematigd positief over de toekomst

6 maart 2025

BNA opent juridisch loket voor haar leden

28 januari 2025

Anne Schroën: aantal BNA-lidmaatschappen terug op oude niveau

19 december 2024

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Nieuwe gemeentehuis van Buren officieel geopend

Vandaag, 14:41

In het Gelderse Maurik is onlangs het nieuwe gemeentehuis van Buren geopend. Het gebouw is door cepezed ontworpen als een licht en open houten paviljoen in het park.

Eerste fase herontwikkeling Antwerpse Slachthuissite tot woongebied afgerond

Vandaag, 11:57

Op het terrein ten noordoosten van het stadscentrum komen zo’n tweeduizend woningen in een groene en autoluwe omgeving. Sweco, PosadMaxwan en LOLA Landscape Architects realiseren in opdracht van AG Vespa vier hectare openbare ruimte.

Eerste graphic novel van architect Pero Puljiz ziet het daglicht

Vandaag, 10:09

De publicatie Evening Drawings van de voormalige partner van de Architekten Cie. bevat meer dan 100 zwartwittekeningen, alsmede korte notities.

Genomineerden Lieven de Key Penning 2026 bekend

Gisteren, 23:59

Vanaf dinsdag tot en met zondag 22 november kan het publiek stemmen op zijn favoriet voor de Haarlemse architectuurprijs. Uiteraard wijst ook de vakjury een winnaar aan.

Eerste Optopr.-woning geplaatst op Rotterdams woongebouw

Vandaag, 13:50

In drie dagen tijd worden op een gebouw aan de Noordschans in de wijk Tussendijken zeven complete woningen geplaatst.

Minister Karremans bezweert gepauzeerde projecten later weer te hervatten

16 oktober, 5:30

Van uitstel komt volgens de minister geen afstel: "De opgave die er lag voor die projecten is niet weg. Die zal op een gegeven moment weer worden opgepakt."

Tien bedrijven moeten plaatsmaken voor F-35's op Lelystad Airport

16 oktober, 4:30

Vier boerderijen en zes andere bedrijven moeten plaatsmaken voor de uitbreiding van Lelystad Airport, die nodig is om daar F-35-gevechtsvliegtuigen te kunnen stationeren.

Gemeenten en bedrijven: nog meer geld nodig voor infrastructuur

16 oktober, 4:00

De keuzes die het kabinet maakt om de infrastructuur in Nederland weer op orde te krijgen zijn een belangrijke eerste stap, "maar extra geld blijft nodig". Dat stellen onder andere gemeenten, provincies, vervoerregio's en het bedrijfsleven.

Met 18 miljard wil kabinet vooral bestaande infrastructuur weer op orde brengen

16 oktober, 3:00

Om de basis van de infrastructuur weer op orde te krijgen, steekt het kabinet 18 miljard euro extra in onderhoud en vernieuwing van wegen, bruggen, spoor en waterwerken.

Een derde aangevraagde stroom komt van datacenters

15 oktober, 5:30

Bijna een derde van het aangevraagd vermogen op de wachtlijst voor stroomaansluitingen komt van datacenters. Dat hebben netbeheerders aan Nieuwsuur laten weten.

Ga naar het nieuws-archief