Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

BNA: architecten zien licht herstel, maar ook rem op productie

17 december 2025, 14:51

Vier op de tien architectenbureaus beoordelen de marktsituatie als goed en de helft als redelijk. Daarmee is het beeld stabiel en gematigd positief vergeleken met het voorjaar. Dat blijkt uit de BNA Conjunctuurmeting najaar 2025, uitgevoerd door Panteia in opdracht van de Koninklijke Bond van Nederlandse Architectenbureaus (BNA).

De productieontwikkeling is verdeeld: bij 27% van de bureaus is de productie in de afgelopen drie maanden toegenomen, terwijl bij een even grote groep sprake was van een daling. Tegelijkertijd ervaart bijna twee derde van de bureaus (63%) belemmeringen bij de productie. Dat aandeel is sinds het voorjaar van 2022 vrijwel onveranderd. De trage vergunningverlening door gemeenten wordt het vaakst genoemd als knelpunt, gevolgd door stagnatie bij ontwikkelende partijen.

De gemiddelde werkvoorraad bedraagt dit najaar 4,9 maanden, iets lager dan de 5,3 maanden in het voorjaar. Een vijfde van de bureaus beoordeelt de werkvoorraad als groot, terwijl 29% die als klein inschat.

Positieve verwachtingen
Vooruitkijkend is het beeld voorzichtig optimistisch. Voor het vierde kwartaal verwacht 30% van de bureaus een toename van nieuwe opdrachten, en voor heel 2025 voorziet 38% een stijging ten opzichte van het jaar ervoor. Daarmee zet de stijgende lijn zich voort die sinds 2023 zichtbaar is in de verwachtingen.

Ook de omzetverwachtingen bewegen mee: 39% van de bureaus verwacht een stijging over heel 2025, tegenover 20% die een daling voorziet ten opzichte van 2024. Daarnaast verwacht bijna 40% van de bureaus hogere tarieven, terwijl geen enkel bureau een tariefdaling verwacht. Het personeelsbestand blijft naar verwachting grotendeels stabiel, al verwacht bijna een vijfde van de bureaus groei.

Transformatie en verduurzaming in de lift
Bureaus verwachten per saldo een toenemend belang voor alle typen opdrachten. Met name transformatie, renovatie, hergebruik en verduurzaming worden breed genoemd. Opdrachtgevers zoals projectontwikkelaars worden het vaakst gezien als groeimarkt, terwijl de helft van de bureaus niet actief is voor klanten in zorg en onderwijs.

Per marktsector zijn de vooruitzichten het meest positief voor woningbouw en gemengde projecten, traditioneel de sectoren waar veel bureaus in actief zijn.

Regeldruk groeit
Naast de conjuncturele cijfers is ook de regeldruk ondervraagd. De meeste belemmeringen worden ervaren bij vergunningverlening, milieuregelgeving en bezwaarprocedures. De administratieve lasten zijn hoog: ruim zes op de tien bureaus besteden 10% of meer van hun bedrijfsvoering aan het voldoen aan verplichtingen. Bij bijna een kwart van de bureaus is dat zelfs 20% of meer. Vooral kleinere bureaus zijn relatief zwaarder belast. Een ruime meerderheid (71%) verwacht dat de regeldruk in de komende twee jaar verder zal toenemen.

Aanbestedingen: deelname vooral bij grotere bureaus
Uit de meting blijkt verder dat vier op de tien bureaus deelnemen aan Europese of Nederlandse aanbestedingen. Dat percentage loopt sterk uiteen per grootteklasse: bij bureaus met 5 fte of meer is dat 81%, bij kleinere bureaus slechts 22%. De belangrijkste redenen om niet (meer) deel te nemen zijn een gebrek aan capaciteit, hoge deelname-eisen en -kosten. Gemiddeld is 8% van de omzet afkomstig uit aanbestedingen; bij grotere bureaus ligt dit aandeel aanzienlijk hoger (16%) dan bij kleine bureaus (5%).

Trefwoorden

conjunctuurmeting bna

1	Tentoonstelling in Het Noordbrabants Museum rond 50 jaar BPD Kunstcollectie dinsdag, 5 mei
2	Uitkijkradartoren van RO&AD Architecten bereikt hoogste punt dinsdag, 5 mei
3	Negentiende-eeuwse woningen in Feijenoord gered door er kluswoningen van te maken maandag, 4 mei
4	Symposium rond het ontwerp van scholen – standaardisatie versus maatwerk woensdag, 6 mei
5	Woonhuis met groen geglazuurde gevelstenen voor Buiksloterham woensdag, 6 mei

Gerelateerde nieuwsberichten

DNR geactualiseerd naar hedendaagse praktijk

19 december 2025

BNA roept in brandbrief aan demissionair minister op tot beter aanbestedingsklimaat

16 september 2025

BNA: sneller bouwen vraagt niet alleen om minder regels

3 februari

Architecten- en ontwerporganisaties komen onder één dak op NDSM-werf

10 september 2025

BNA wordt Koninklijke Bond van Nederlandse Architectenbureaus en heeft nieuwe huisstijl

1 juli 2025

BNA kritisch op voorstellen commissie-STOER: “Slim bouwen is niet plafonds verlagen”

26 juni 2025

Nationaal Holocaustmuseum uitgeroepen tot BNA Beste Gebouw van het Jaar 2025

5 juni 2025

Ruim zestig architectenbureaus ondertekenen commitment biobased bouwen

3 juni 2025

Jeroen de Willigen gekozen tot nieuwe voorzitter van de BNA

20 maart 2025

BNA: architectenbureaus gematigd positief over de toekomst

6 maart 2025

BNA opent juridisch loket voor haar leden

28 januari 2025

Anne Schroën: aantal BNA-lidmaatschappen terug op oude niveau

19 december 2024

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Jeroen de Willigen wordt stadsbouwmeester van Antwerpen

8 mei, 3:31

Op 1 juli begint hij aan zijn vijfjarige periode in de Vlaamse stad. De Willigen blijft verbonden aan zijn bureau De Zwarte Hond, zijn voorzitterschap van de BNA zal hij uiterlijk 1 januari volgend jaar opgeven.

Oorspronkelijke uitgangspunten leidend bij renovatie Patrimonium’s Hof

8 mei, 2:42

In opdracht van Hef Wonen werkten Mainport Putter & Partners en SmitsRinsma met veel zorg aan Rotterdamse historisch ensemble.

DP6 en i29 transformeren oude HBS in Utrecht tot onderkomen SSR

8 mei, 1:44

In Utrecht is de voormalige HBS aan de Catharijnesingel getransformeerd tot het nieuwe onderkomen van SSR, het opleidingsinstituut van de Rechtspraak en het Openbaar Ministerie.

Jaarboek Architectuur in Nederland 2025/2026 gepresenteerd

7 mei, 9:15

In de 39e editie van het architectuurjaarboek heeft de redactie 25 projecten uitgelicht, waaronder het gebouw dat de cover siert: SAWA door Mei architects and planners.

Nieuwe coalitie Moerdijk hamert op duidelijkheid en compensatie

8 mei, 4:27

Er wordt al langere tijd gesproken over opheffing van het Brabantse dorp Moerdijk, een van de elf kernen van de gemeente.

Noorden gaat onderzoeken hoe regio kan bijdragen aan Lelylijn

8 mei, 12:09

De politiek praat al jaren over de Lelylijn, maar het loopt vast op de kosten.

BAM denkt mee te profiteren van toenemende defensie-uitgaven

7 mei, 3:38

Bouwconcern BAM denkt mee te kunnen profiteren van de energietransitie en toenemende defensie-uitgaven van de overheid.

ABN AMRO: tweedeling koper en huurder op woningmarkt groeit

7 mei, 11:30

Volgens deskundigen van de bank is wonen de laatste jaren over de gehele linie betaalbaarder geworden. Echter, vooral zittende huiseigenaren profiteren.