Op de voorgrond de uitbreiding van Park Vijversburg

Boogstralen

Dakconstructie

Minimalistisch paviljoen in Park Vijversburg groeit uit landschapslijnen

23 oktober 2017, 9:12

Afgelopen zomer is het vernieuwde Park Vijversburg, net buiten Leeuwarden, officieel voor het publiek geopend. De monumentale villa in het park is door de Nederlandse architect Marieke Kums (Studio MAKS) in samenwerking met de Japanse architect Junya Ishigami gerenoveerd en voorzien van een wel heel bijzondere uitbreiding.

In het landschap ziet het door Marieke Kums en Junya Ishigami ontworpen paviljoen er vanuit iedere zijde anders uit. Van een afstandje toont het paviljoen zich als een plaatselijke verdubbeling van de contouren van het landschap. Dichterbij strekt het paviljoen zich al snel uit tot buiten je beeld, terwijl je er ook makkelijk doorheen en overheen kijkt, en zo het park eromheen blijft ervaren.

Aan een zijde versmalt het paviljoen zich tot de dikte van een enkele glasplaat, waaruit een ‘toegangspoort’ tot het voorplein van de villa is uitgespaard. Aan de andere zijden heeft het de dikte van een gang, en eindigt het in een deur of haakt het aan op de oude villa. Het is een architectuur, met Japanse flair, die meer landschap dan gebouw wil zijn. En het valt niet direct op, maar kolommen kent het paviljoen niet.

Onderdeel van het landschap
Vanwege de groeiende populariteit van het park en de uitbreiding ervan nu, wilde de stichting die het van oorsprong 19e-eeuwse park beheert de oude villa renoveren en uitbreiden met een multifunctionele ruimte. “In de uitvraag werd gesproken over een apart gebouw, dat weliswaar met de villa verbonden diende te worden, maar er niet mee zou concurreren”, kijkt architect Marieke Kums op de opgave terug. “Van daaruit hebben we een zo transparant mogelijk paviljoen ontworpen, dat bescheiden is naar zijn omgeving.”

“We hebben drie bestaande landschapslijnen gepakt, het pad iets verdiept, en dat tot architectuur gemaakt”, vat Kums het ontwerp samen. Deze drie lijnen omsluiten een driehoekig veld: de plek voor samenkomst.

“We zochten een nieuwe combinatie van gebouw en landschap”, legt architect Junya Ishigami uit: “Een minimale en bescheiden architectuur, die onderdeel zou worden van de achtergrond van het park.”

De verzonken ligging van de uitbreiding fascineert Ishigami: “Ik vind het interessant dat je vanuit het park er overheen kunt kijken, net als eronder. En dat je vanuit het paviljoen een nieuw, verlaagd perspectief op het park hebt. Dat lijkt zo dichterbij.”

Zonder kolommen
Om het paviljoen zo transparant mogelijk te maken, hebben de architecten gekozen voor zo transparant mogelijk glas, met een lage ijzerwaarde. Voor de draagconstructie dacht het team in eerste instantie aan zo slank mogelijke kolommen, maar op initiatief van constructeur ABT en de Japanse ingenieur Jun Sato is ook gekeken of het glas misschien het dak zou kunnen dragen – dan zou het paviljoen pas echt transparant kunnen worden. Mede dankzij de driehoekige vorm van het paviljoen bleek dat daadwerkelijk te kunnen.

Uiteindelijk wordt het licht gebogen, stalen dak aan al zijn drie zijden, gelijkmatig gedragen door gekromde panelen van dubbel glas. “Ieder paneel is warm gebogen in een fabriek in China en heeft net een andere vorm”, vertelt Kums. Om het dak te kunnen dragen is het binnenblad van deze panelen 2 cm dik uitgevoerd.

Een grote uitdaging in de uitvoering van het paviljoen vormde de wisselende toleranties bij de verschillende materialen. Bij beton wordt gewerkt met ruime toleranties, bij staal met kleine, en bij glas met nauwelijks nog toleranties. Om dit op elkaar af te stemmen is het stalen dak al vroeg op de bouwplaats neergelegd en is de betonnen bak daar omheen gebouwd. Het eindresultaat mag er zijn en heeft een on-Nederlandse precisie.

Onzichtbare installaties
“Om tot een zo minimaal mogelijke architectuur te komen, wilden we geen naden in de vloeren en het plafond”, vertelt Ishigami ook. Een vlakke betonnen vloer en het stucplafond zorgen hiervoor.

Het ontwerpteam wilde ook zeker geen installaties in het zicht. Via smalle sleuven in de betonnen vloer wordt frisse lucht ingeblazen, langs de randen van het plafond wordt dit weer afgezogen, uiteindelijk helemaal via de oude villa.

Vloerverwarming en -koeling reguleert de temperatuur in de ruimte. Met magneetjes kunnen indien gewenst nog lichte gordijnen opgehangen worden. Maar wanneer het echt warm of koud is buiten, zul je dat in het paviljoen wel merken. De stichting die het park beheerd, ervaart dit niet als een probleem. Buiten en binnen willen zij op deze plek qua klimaat toch op elkaar afstemmen.

Renovatie villa en nieuwe toiletgebouw
De oude villa was volgens Kums aan onderhoud toe en is naar ontwerp van haar, Ishigami en ABT gerenoveerd. Veel ruimtes zijn daarbij in oude glorie hersteld, waarbij de installaties natuurlijk vernieuwd zijn. Om de bezoekers beter te kunnen ontvangen is de begane grond deels geopend. Voor de verbinding met het nieuwe paviljoen ernaast is de betonnen vloer van daaruit doorgetrokken in de oude villa – monumentale vloeren had de villa op die plek niet meer.

Bij de renovatie is de oriëntatie van de villa omgedraaid. De weg waar de villa ooit aan stond, is ondertussen een snelweg geworden, waardoor de entree daar in het gebruik niet meer zo prettig was. Ook benaderen de bezoekers van de nieuwe, grotere parkeerplaats van het park de oude villa nu van de andere kant. De hoofdentree naar de achterzijde verplaatsen was zo logisch. Doordat de gevel van de villa niet is aangepakt, behoud je echter wel het gevoel de villa aan zijn (informele) achterzijde te betreden. Dat is ergens ook wel jammer.

Naast de villa hebben de architecten tenslotte ook nog een rond toiletgebouw ontworpen. Deze moet straks volledig overgroeid zijn en dan eigenlijk wegvallen in het park. Vanuit zijn vestibule met wastafels biedt het gebouwtje met grote ramen uitzicht over het park.

Trefwoorden

studio maks junya ishigami marieke kums park vijversburg abt

1	Kasteel met boerderij bij Maastricht getransformeerd tot hotel woensdag, 21 oktober
2	Makerskade – tijdelijke woningen met ontwerpkracht permanente kwaliteit gegeven maandag, 19 oktober
3	Team met Arons en Gelauff en Inside Outside wint tender Amstelkwartier woensdag, 21 oktober
4	NAMO Architecture opent Jenaplanschool op twee verdiepingen naar groene buitenruimte maandag, 19 oktober
5	Werk aan de kerk dinsdag, 20 oktober

Gerelateerde nieuwsberichten

Studio MAKS vormt bezoekerscentrum parlement om tot dynamische ruimte

7 juli 2023

Nieuwe grote architectuurprijs kiest Junya Ishigami als eerste winnaar

22 oktober 2019

Een leisteenberg rijst uit het gazon van Kensington Gardens

20 juni 2019

Studio MAKS maakt winnend ontwerp bezoekerscentrum IST Austria

25 maart 2019

Zeven projecten in Nederland op longlist EU Mies Award 2019

12 december 2018

Europe 40 under 40 Award voor Marieke Kums

16 april 2018

AIT Award voor bezoekerscentrum Park Vijversburg

27 maart 2018

Negen genomineerden voor BNA Beste Gebouw van het Jaar 2018

21 maart 2018

Zeven ARC17 Awards uitgereikt

4 december 2017

Park Vijversburg uitgebreid met nieuw parkdeel LOLA en Piet Oudolf

24 oktober 2017

NL in Milaan (7): Studio Maks

25 april 2014

Ontwerpers panden Groot Vijversburg bekend

1 februari 2012

Team LOLA breidt park Leeuwarden uit

27 januari 2012

MAKS prijswinnaar Fins museum

15 augustus 2011

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Eklund_terbeek transformeert Schiedams rioolgemaal naar woonhuis

Gisteren, 15:43

Uitgangspunt van het ontwerp van eklund_terbeek is het behoud van de oorspronkelijke structuur en de architectonische kwaliteiten van het gemaal. Het bureau voegt daarbij een eigentijdse laag toe.

OMA past gerechtsgebouw landschappelijk in op oud vestingterrein Lille

Gisteren, 13:25

In Lille is het door OMA ontworpen nieuwe Paleis van Justitie opgeleverd. Het gebouw is landschappelijk ingepast op een terrein waar ooit vestingen van de bekende vestingbouwer Vauban lagen.

Woongebouw door Moke Architecten op Hembrugterrein klaar

Gisteren, 11:35

Deze maand wordt in Zaandam Hembrug Gebouw 1 officieel geopend en in gebruik genomen. Het door Moke Architecten ontworpen gebouw markeert een belangrijke entree van het Hembrugterrein en biedt plek 164 woningen.

Opening Nationaal Slavernijmuseum met drie jaar uitgesteld

Gisteren, 09:15

Onder meer het aanvragen van vergunningen en de aanbesteding noemt het college als oorzaak van de vertraging, net als het ontwerpproces dat nu bezig is.

Vernieuwde tijdlijn van Carbonlab en Aveco de Bondt brengt klimaatdoelen en wettelijke verplichtingen in kaart

Gisteren, 14:21

De geactualiseerde tijdlijn maakt klimaatdoelen en duurzaamheidsregels concreet voor de bouwsector.

EIB: Nederland moet doelen uitstellen om personeelstekort bouw

Gisteren, 10:11

Nederland moet vanwege de personeelskrapte in de bouwsector scherpere keuzes maken over wat het wil realiseren en wanneer, stelt EIB-directeur Taco van Hoek.

Milieuorganisaties stappen naar rechter om nieuw besluit Schiphol

22 oktober, 1:18

Volgens de partijen legaliseert het nieuwe besluit ‘jarenlange illegale overlast’ en ‘schaadt het de gezondheid’.

EIB: 73.000 nieuwe mensen nodig in bouw, defensie zorgt voor druk

22 oktober, 11:10

De komende drie jaar heeft de bouwsector zo'n 73.000 nieuwe medewerkers nodig, denkt het Economisch Instituut voor de Bouw.

Kandidaten voor nieuwbouw De Meervaart delen visie op de opgave

21 oktober, 2:43

Tot en met vrijdag 29 oktober kan iedereen op de visies reageren.

VN-rapport: sterkere opwarming door vertrek VS uit Klimaatakkoord

21 oktober, 10:55

Zelfs als alle andere landen hun klimaatplannen volledig uitvoeren, zal de aarde eind deze eeuw 2,6 graden warmer zijn dan halverwege de negentiende eeuw.

Ga naar het nieuws-archief