Onbetaalde decorpitch VPRO valt slecht

9 februari 2017, 14:48

Journalist Jeroen Junte publiceerde gisteren op de site van De Volkskrant een artikel over een decorpitch voor het tv-programma Zomergasten van de VPRO. Onder ontwerpers heerst verontwaardiging over de minimale vergoeding die de omroep biedt. Junte’s artikel heeft op social media een discussie losgemaakt.

De VPRO wil het tv-programma Zomergasten een nieuwe uitstraling geven. De publieke omroep heeft een pitch uitgeschreven voor een nieuw decor, waarbij ze “de creatiefste geesten” vraagt “met ons mee te denken en te ontwerpen”.

Voor de deelnemers is er in de eerste ronde geen vergoeding. De vijf beste inzendingen gaan door naar de tweede ronde; dan is er “een onkostenvergoeding beschikbaar van 300 euro. De uiteindelijke winnaar krijgt een betaalde opdracht”, zo staat op de VPRO-site.

Vakmanschap moet gewaardeerd
Op zijn Facebook-pagina omschrijft Junte het dilemma: “Is dit een goede manier om jong talent een kans te geven? Of een uitholling van de professionaliteit?” De reacties zowel in het Volkskrant-artikel als op de Facebook-pagina onderschrijven vooral dat laatste. Daarbij klinkt grote teleurstelling in de VPRO als kunst- en cultuurminnende omroep.

In Junte’s artikel komen ontwerpers Richard Hutten en Maurice Mentjens en BNO-woordvoerder Freek Kroesbergen aan het woord. De strekking van hun reacties op de onbetaalde pitch is: ontwerpen is een vak en daar is een opleiding en ervaring voor nodig. Dat moet worden gewaardeerd – ook financieel.

Dat het in de eerste ronde slechts om een basaal idee hoeft te gaan, zoals de eindredacteur van Zomergasten Jurgen van Uden stelt, vindt Kroesbergen geen argument. De woordvoerder van de beroepsvereniging stelt dat elk goed idee tijd en energie kost. Zeker voor een boegbeeld als Zomergasten maak je geen decorvoorstel in een uurtje.

Opdrachtgeverschap
Bovendien vindt Kroesbergen het niet getuigen van goed opdrachtgeverschap; de VPRO zou volgens hem zelf een inventarisatie van interessante ontwerpbureaus moeten maken en er maximaal vijf moeten vragen om een eerste ontwerp, zo legt hij uit in het artikel.

Net als bij het opvragen van een offerte bij een aannemer zou de omroep een aantal partijen kunnen selecteren en die een concrete opdracht voorleggen. Vervolgens zouden opdrachtgever en 'aannemer' gezamenlijk kunnen bekijken of en hoe de wens voor het (al dan niet beperkte) budget kan worden ingevuld. Dat de omroep al een vrij concrete wensenlijst heeft, blijkt uit de oproep die de VPRO heeft gepubliceerd.

Kans voor onbekend talent
Van Uden stelt dat de omroep, die in het verleden voor Zomergasten samenwerkte met ‘grote namen’ als Alex van Warmerdam, Concrete Architectural Associates en het ontwerpbureau van Maarten Baas, met deze pitch de deur opent voor minder gevestigde namen. Ook dat kan door het vooraf selecteren van een aantal bureaus, meent Frank Tjepkema. “Selectie maken is effectiever, sympathieker en getuigt van visie”, is zijn reactie.

De VPRO zou, als de omroep daar tijd in wil steken, met enig voorwerk ook die (bij hem) onbekende ontwerpers kunnen vinden. En dat de pitch voor onbekende (en bekende) ontwerpers een mooie kans is om zich te profileren, houdt geen stand. Hooguit de vijf geselecteerden krijgen enige aandacht; alle andere ontwerpen vallen in de put der vergetelheid. Jammer van de tijd en het denkwerk dat er in het voorstel is gestoken.

Wie werkt voor niets
De pitch lijkt een gemakzuchtige manier om gratis ideeën te verzamelen, mensen verlokkend met prestige. Dat is ook de tendens van veel reacties die het artikel van Junte op social media heeft uitgelokt. Op Junte’s Facebook-pagina stelt ontwerper Danny Fang bijvoorbeeld dat de VPRO de plank flink misslaat door de creatieve sector met al zijn ervaring “even snel wat goede ideeeën te laten genereren. Onder het mom ‘dat is een goede kans voor JOU’.” Fang: “Kom op, ik geloof niet dat de jongens en meisjes bij de VPRO gratis werken.”

Is het indienen van een idee bij een pitch vergelijkbaar met een sollicitatie naar een baan of een auditie voor een rol? Geenszins, meent Mentjens. Een ontwerpopdracht is voor een veel kortere periode dan de gewoonlijke baan. “Bovendien betaalt de werkgever pensioen, vakantiegeld en reiskostenvergoeding”, aldus Mentjens. Hutten voegt daaraan toe dat zijn personeel het niet zou accepteren om een week voor niets te werken en alleen betaald te krijgen als de opdracht is verkregen.

Coen van Ham vraagt zich af of hij hetzelfde kan doen bij de bakker: allen vragen een appeltaart te bakken, gratis stukjes proeven, de vijf lekkerste 3,50 euro geven en de allerlekkerste betalen voor zijn taart. Een vergelijking die in elk geval duidelijk maakt dat onbetaalde pitches niet zo vanzelfsprekend zouden moeten zijn als in de ontwerp- (en architectuur)praktijk het geval is.

Trefwoorden

vpro jeroen junte zomergasten pitch

1	Powerhouse Company presenteert opgeleverd KJ in Den Haag vrijdag, 9 oktober
2	RAU presenteert schetsontwerp voor gemeentehuis Het Hogeland maandag, 12 oktober
3	Bijdrage van Benthem Crouwel Architects en West 8 aan Afsluitdijk voltooid vrijdag, 9 oktober
4	Opgeleverde Aurora-gebouw van Piet Zanstra tijdens ADE open voor publiek maandag, 12 oktober
5	Huib Koman herbouwt afgebrand recreatiehuisje op landgoed donderdag, 8 oktober

Gerelateerde nieuwsberichten

VPRO maakt televisieserie rond jonge designers tijdens DDW

13 oktober 2017

Handvat voor gezonde architectenselecties

15 februari 2017

Adriaan Geuze zondag te zien als Zomergast

12 augustus 2015

Daan Roosegaarde schuift aan als Zomergast

1 juli 2013

Oliver Thill: 'We pitchen tegen bejaarden'

25 september 2012

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Rapport: bij optoppen moet je denken vanuit de doorsnede

2 uur geleden

Meerlaagse woongebouwen uit de jaren 1960, ‘70 en ’80 bieden grote kansen voor optoppen, aanbouwen en ‘uitplinten’. Om dit goed aan te pakken, pleit Groothuijse de Boer in een rapport voor denken vanuit de doorsnede.

Diederendirrix presenteert definitief ontwerp renovatie Stadsschouwburg Nijmegen

4 uur geleden

Diederendirrix heeft het definitief ontwerp voor de renovatie van de Stadsschouwburg Nijmegen gepresenteerd. Het rijksmonument wordt onder meer verduurzaamd, uitgebreid en beter verbonden met zijn omgeving.

MIX architectuur draagt met variatie aan woningen bij aan natuurinclusieve woonbuurt

Vandaag, 10:19

De diverse woningen liggen in de buurt Lents Buiten Oost, onderdeel van de Nijmeegse stadsuitbreiding De Waalsprong.

Nieuwe Instituut toont inzendingen finalisten Prix de Rome 2026

Gisteren, 11:58

Vanaf vrijdag 4 december zijn bij het Nieuwe Instituut in Rotterdam de inzendingen van de finalisten voor de Prix de Rome Architectuur 2026 te zien.

Expertisecentrum ondersteunt gemeenten bij realiseren woonruimte

1 uur geleden

Maandag heeft minister Boekholt-O’Sullivan officieel het Nationaal Expertisecentrum Woningbouw officieel gelanceerd.

Rijk en provincies leggen honderd miljoen klaar voor natuurbeheer

Vandaag, 09:33

Extra geld uittrekken voor natuurbeheer moet er ook voor zorgen dat er sneller natuurvergunningen verleend kunnen worden.

RLi: handhaving moeilijker onder nieuwe Omgevingswet

Gisteren, 13:14

Toezicht op regels voor de omgeving is ingewikkelder geworden onder de Omgevingswet, die sinds bijna drie jaar veel van die regels bundelt.

Werelderfgoedcentrum Waddenzee dreigt failliet te gaan

Gisteren, 09:20

De problemen zijn ontstaan omdat de realisatie en ingebruikname van de nieuwe locatie, die opende in april 2025, ‘onverwachte kosten’ met zich meebrachten.