Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Braziliaanse architect Lelé (82) overleden

23 mei 2014, 9:28

Afgelopen woensdag is de Braziliaanse architect João Filgueiras Lima, beter bekend als Lelé, overleden. Hij was al geruime tijd ziek. Lelé was minder bekend dan zijn landgenoten Oscar Niemeyer en Lucio Costa, maar wordt gezien als een unieke figuur binnen de Braziliaanse architectuur.

In memoriam door Jorn Konijn, een van de curatoren van de tentoonstelling over Lelé in 2012 in het NAi.

Lelé was een cruciale schakel in onder andere het realiseren van de nieuwe hoofdstad Brasília. Verder werd hij bekend met zijn industriële en gestandaardiseerde publieke gebouwen, met name zijn ziekenhuizen, scholen en loopbruggen. Lelé werd 82 jaar.

Lelé begon zijn carrière eind jaren ’50 bij zijn leermeesters Oscar Niemeyer en Lucio Costa. Hij werd ingenieur voor de realisatie van de nieuwe hoofdstad Brasília. De miljoenenstad moest in korte tijd en met schaarse middelen worden gerealiseerd. Vanwege deze haast onmogelijke opgave, besloot Lelé het bouwproces grotendeels te laten prefabriceren in fabrieken die hij zelf ontwierp Op deze wijze kon hij aan de grote vraag naar kwalitatief goede gebouwen voldoen.

Vindingrijkheid
Zijn drang naar functionaliteit en perfectioneren van constructie werd gecombineerd met zijn drang om maatschappelijke problemen aan te pakken. Dit leverde een enorme vindingrijkheid in het gebruik van materialen en constructies op. Deze kennis zette hij na zijn periode in Brasilia in bij het ontwerpen van kleine scholen voor dorpen in het binnenland van Brazilië. Bewoners konden de gebouwtjes eenvoudig zelf in elkaar zetten.

Ook bouwde Lelé in de favela’s van Rio de Janeiro kleine bruggen en trappen waarmee de toegang tot de wijken verbeterd werd en die tegelijkertijd als riolering fungeerden. Dit leidde uiteindelijk tot een grootschalig infrastructureel project in Salvador Bahia, waar Lelé een groot aantal voetgangersbruggen ontwierp die buurten aan weerszijden van brede autowegen met elkaar wisten te verbinden.

Na een persoonlijk drama – Lelé’s vrouw raakte gewond in een auto-ongeluk – besloot Lelé zich toe te gaan leggen op het verbeteren van de kwaliteit van ziekenhuizen. Tijdens het verzorgen van zijn gewonde vrouw zag hij de ‘afschuwelijke toestand’ waarin de Braziliaanse ziekenhuizen zich bevonden.

Hij begon zijn grootste uitdaging: het ontwerpen van een nieuw type ziekenhuis, met veel licht en lucht. Lelé beperkte zich hierbij niet tot de gebouwen, maar ontwikkelde in overleg met doktoren en verpleging geheel nieuwe, integrale zorgconcepten. Het gebouw, maar ook het door Lelé ontworpen meubilair, draagt bij aan het zorgproces.

Tentoonstelling
Buiten Brazilië was Lelé minder bekend. Een monografische tentoonstelling in het Nederlands Architectuur Instituut in 2012 bracht daar een kleine verandering in. In Brazilië zelf werd er uitgebreid stil gestaan bij het overlijden van de architect.

President Dilma Rouseff roemde hem om zijn “zeldzame creativiteit en onovertroffen capaciteit van sociaal bouwen”. Tevens zal de nationale inzending van Brazilië voor de aanstaande Architectuurbiënnale van Venetië worden aangepast en werk van Lelé tentoonstellen.

Trefwoorden

lelé overlijden

1	Architect Cees Dam op 93-jarige leeftijd overleden dinsdag, 14 april
2	Powerhouse Company wint aanbesteding voor verbouwing Vista College Maastricht dinsdag, 14 april
3	Anterieure overeenkomst voor bouw woontoren The Four in Eindhoven donderdag, 16 april
4	Tien bureaus geselecteerd voor tweede ronde nieuwbouw De Meervaart woensdag, 15 april
5	Voormalig hoofdkantoor Ferro in M4H verbouwd tot bedrijfsverzamelgebouw woensdag, 15 april

Gerelateerde nieuwsberichten

Video: architectuur en geluk in Brasilia

29 januari 2016

Zomerserie (2): Architect in... Brazilië

29 juli 2014

NAi exposeert werk van Braziliaan Lélé

23 oktober 2012

Andere nieuwsberichten

LEVS publiceert duurzaamheidsanalyse eigen projecten

Gisteren, 14:45

Met de Rapportage Duurzaamheid 2021–2025 heeft het bureau 43 projecten uit de afgelopen vijf jaar getoetst aan de Paris Proof normen.

Nominaties Rotterdam Architectuurprijs 2026 bekend

Gisteren, 09:00

Zowel de jury als het publiek heeft de keuze uit tien projecten, die zijn geselecteerd uit 36 inzendingen. De winnaars worden op 12 juni bekendgemaakt in het Nhow Hotel in Rotterdam.

Wie verdient dit jaar de prijs voor Architect van het Jaar?

Gisteren, 09:00

Welke architect, of collectief van architecten, heeft dit jaar de grootste bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van de architectuur in Nederland? Stuur jouw suggestie, met een beknopte motivatie, uiterlijk 15 mei 2026 op naar Architectenweb.

OMA gebruikt bestaand gebouw als canvas bij renovatie Edo-Tokyo Museum

17 april, 3:55

Na een renovatie van bijna vier jaar is het Edo-Tokyo Museum in de Japanse hoofdstad Tokio heropend. OMA nam het uit 1993 stammende gebouw, dat is ontworpen door de Metabolist Kiyonori Kikutake, onder handen.

'Amsterdamse RAI gaat binnen paar weken in de verkoop'

23 minuten geleden

De nieuwe aandeelhouder moet de portemonnee trekken voor de bouw van woningen en kantoren op het RAI-terrein, meldt het FD.

Minister wil Lelystad Airport openen in oktober 2027

Gisteren, 12:24

Het vliegveld heeft nog geen natuurvergunning, maar Vincent Karremans werkt ‘parallel’ aan de andere zaken die nog moeten worden geregeld voordat vakantievluchten vanuit Flevoland kunnen beginnen.

Boekholt wil minder strenge huurwet, hogere huren mogelijk

Gisteren, 10:15

Verhuurders moeten meer kunnen vragen voor dure huurhuizen, nieuwbouw en huizen zonder tuin of balkon.

Woningbouwzaken krijgen langer voorrang bij Raad van State

17 april, 4:49

Om het huizentekort tegen te gaan, blijft de Raad van State woningbouwzaken met voorrang behandelen.

Inspectie positief over verbetering sociale veiligheid TU Delft

17 april, 11:36

De TU Delft heeft aanzienlijke stappen gezet om de sociale veiligheid voor medewerkers te verbeteren.

NVM vreest minder nieuwbouw door veranderende voorrang stroomnet

17 april, 9:23

Bouwers kunnen, door onzekerheid over welke projecten straks nog maatschappelijke prioriteit krijgen in een bepaalde regio, besluiten om minder nieuwe huizen te bouwen.

Ga naar het nieuws-archief