Over de ideologie die geen ideologie wilde zijn

10 september 2002, 9:22

Ernst van Rijn studeerde aan de TU Delft en de Architectural Association en werkte daarna onder andere bij Kollhoff en Van Berkel & Bos. Sinds 1999 is hij architect en stedenbouwkundige bij VHP s+a+l in Rotterdam.

VHP is een alleseter, een ruimtelijke veelvraat. Uw portfolio gaat van Mainport naar pleinmeubilair; dan via stadstuin en juridisch ontwerp, Batavia Stad en de Zuidtangent weer terug
We hebben een voorkeur ontwikkeld voor opgaven waarin we zeer specialistische disciplines zoals ruimtelijk recht, engineering en imagineering tegelijkertijd in kunnen zetten. Bij de Zuidtangent werden we bijvoorbeeld gevraagd zowel over landschappelijke inpassing als stedelijke potenties en architectonische conceptualisering en vormgeving na te denken. Landschappelijke overwegingen leidden daar tot de keuze voor bepaalde architectonische details, in casu de luifel en de stoeprand; het totale resultaat is geweldig! Cross-discipline zijn we op ons best, s+a+l wordt dan salsa.

Van Stoel tot Stad?
In meest letterlijke zin wel ja. Maar het betekent bij ons toch ook iets heel anders. Bakema keek met een ideologische bril naar de wereld en projecteerde daar zijn maatschappelijke visie op via het ontwerp. Onze paradoxale postmoderne ideologie is het echter om opgaven te benaderen zónder vooropgestelde ideologie, om ze met een ‘open mind’ te ontdekken en er dan flexibel en intelligent mee om te gaan.

‘Flexibel’ suggereert een zekere karakterloosheid, een bureau zonder wil en zonder eigenschappen. Maar u bekent ook kleur: ‘open mind’ duidt op ontvankelijkheid en ‘intelligent’ betekent zoveel als gevoelig, fijnzinnig. U toont karakter door zich te verzetten tegen de blinde projectie van idealisme, tegen de architectuur van de botte wilskracht en het macho dictaat?
Onze generatie ontwerpers heeft - inderdaad mede door historische ontwikkelingen als feminisme en een algehele afkeer van het verdachte dictaat - geleerd zich open te stellen voor wat er speelt in een bepaalde opgave, context, situatie; we hebben geleerd te luisteren. Waar Bakema en in het algemeen de modernisten het ontwerp gewoonlijk wél leverden in de vorm van een dictaat, zijn wij eerder geneigd een proces in de goede zin van het woord te manipuleren, te bespelen. Plannen en voorstellen zien we graag als proces-initiaties, als verleidingen en soms provocaties. Niemand kan zich nu nog beroepen op de autoriteit van een ideologisch moralisme of een bevoogdend gelijk. Het dictaat is vervangen door strategie, opbod, uitdaging, medeplichtigheid. Dat is een politiek verhaal.

U bent in deze analogie dus eigenlijk noch macho, noch feminist maar neemt de positie in van het spelende kind! Om uw ontwerpbenadering uit te leggen gebruikt u immers voortdurend spelidioom: bespelen, initieren, provoceren, uitdagen, verleiden, medeplichtigheid, strategie en het gebrek aan spelers met vooropgestelde autoriteit. Is dat hoe ik uw weerzin tegen ideologie mag interpreteren?
Ja, het is inderdaad op te vatten als een spel. En het mooie aan dit spel dat we dagelijks spelen is dat het eigenlijk nooit gaat om de vraag ‘wie heeft er gelijk?’, want er zijn immers geen objectieve criteria meer om dat te meten. Het gaat om de vraag ‘wie krijgt er gelijk?’. In die zin is het ook wel degelijk een krachtmeting, anders dan kwalificaties als ‘karakterloos’ en ‘willoos’ suggereren.

Klik hier voor meer projecten van VHP s+a+l
Bron: door: Hajo Schilperoort i.o.v. architectenweb

1	Architecten zien dat opdrachtgevers door opkomst van AI meer van hen verwachten donderdag, 15 oktober
2	Kasteel met boerderij bij Maastricht getransformeerd tot hotel woensdag, 21 oktober
3	Omgevingsvergunning verleend voor verticale buurt MARK in Leidsche Rijn Centrum donderdag, 15 oktober
4	Groen licht voor renovatie van Museum Boijmans Van Beuningen donderdag, 15 oktober
5	Powerhouse Company en DELVA geven mobiliteitshub Buurtschap Crailo vorm van entreepaviljoen vrijdag, 16 oktober

Andere nieuwsberichten

Nederlands postmodernisme centraal in nieuw boek

Vandaag, 15:59

Op vrijdag 6 november wordt POMO, Atlas van de postmoderne architectuur in Nederland gepresenteerd.

Team met Arons en Gelauff en Inside Outside wint tender Amstelkwartier

Vandaag, 11:24

Ontwikkelaar en bouwer Dura Vermeer Bouw en Vastgoed Amsterdam is door de gemeente Amsterdam geselecteerd voor de ontwikkeling en realisatie van kavel 12A in het Amstelkwartier.

Nieuwe centrale bibliotheek van Essen opent haar deuren in oud warenhuis

Vandaag, 09:53

De Zentralbibliothek is van haar oude stek naast het station verhuisd naar een voormalig warenhuis in het hart van het centrum. MVRDV en includi ontwierpen in samenwerking met Meyer Architekten het interieur.

Nieuwe gemeentehuis van Buren officieel geopend

Gisteren, 14:41

In het Gelderse Maurik is onlangs het nieuwe gemeentehuis van Buren geopend. Het gebouw is door cepezed ontworpen als een licht en open houten paviljoen in het park.

Kandidaten voor nieuwbouw De Meervaart delen visie op de opgave

Vandaag, 14:43

Tot en met vrijdag 29 oktober kan iedereen op de visies reageren.

VN-rapport: sterkere opwarming door vertrek VS uit Klimaatakkoord

Vandaag, 10:55

Zelfs als alle andere landen hun klimaatplannen volledig uitvoeren, zal de aarde eind deze eeuw 2,6 graden warmer zijn dan halverwege de negentiende eeuw.

Eerste Optopr.-woning geplaatst op Rotterdams woongebouw

Gisteren, 13:50

In drie dagen tijd worden op een gebouw aan de Noordschans in de wijk Tussendijken zeven complete woningen geplaatst.

Minister Karremans bezweert gepauzeerde projecten later weer te hervatten

16 oktober, 5:30

Van uitstel komt volgens de minister geen afstel: "De opgave die er lag voor die projecten is niet weg. Die zal op een gegeven moment weer worden opgepakt."

Tien bedrijven moeten plaatsmaken voor F-35's op Lelystad Airport

16 oktober, 4:30

Vier boerderijen en zes andere bedrijven moeten plaatsmaken voor de uitbreiding van Lelystad Airport, die nodig is om daar F-35-gevechtsvliegtuigen te kunnen stationeren.

Gemeenten en bedrijven: nog meer geld nodig voor infrastructuur

16 oktober, 4:00

De keuzes die het kabinet maakt om de infrastructuur in Nederland weer op orde te krijgen zijn een belangrijke eerste stap, "maar extra geld blijft nodig". Dat stellen onder andere gemeenten, provincies, vervoerregio's en het bedrijfsleven.

Ga naar het nieuws-archief