Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Francine Houben: bibliotheek is ‘a people’s palace’

3 september 2013, 17:00

De dinsdag geopende bibliotheek van Birmingham is letterlijk een gebouw voor iedereen. Dat zegt architect Francine Houben (Mecanoo architecten) in een bespreking van het project met Architectenweb. Van een archief uitpluizen tot je eigen gezondheid onderzoeken, het kan er allemaal.

Tekst Ronnie Weessies

Bij het persbericht over de nieuwe bibliotheek van Birmingham was een persoonlijke noot van Francine Houben gevoegd, met als titel ‘a people’s palace’. Daarmee bedoelt de architect geen volkspaleis, maar een gebouw voor iedereen. Geen geringe ambitie in een stad met meer dan een miljoen inwoners, die bovendien een grote etnische diversiteit kent.

Houben heeft daarbij ingezet op zintuiglijk ontwerpen. “Mijn droom was letterlijk dat een Pakistaanse vader met zijn zoon of dochter van vijf langs de bibliotheek loopt en dat het kind denkt: daar wil ik in. Het ziet de gouden rotunda of hoort muziek en krijgt een onbedwingbare behoefte om naar binnen te gaan”, vertelt de architect.

Eenmaal binnen raakt het kind onder de indruk van de ruimtelijke compositie met nog meer rotunda’s (cirkelvormige ruimtes, onder meer omringd door ronde boekenwanden), of door het betoverende spel van ‘circles and shadows’: onder invloed van het veranderende zonlicht bewegen de schaduwen van de cirkels uit de gevel door het interieur.

Programma
Vader en kind zijn twee van de tienduizend bezoekers die de bibliotheek dagelijks moet gaan trekken. Hoeveel schoonheid het gebouw ook biedt, deze mensen komen uiteraard vooral vanwege het programma. Ook daarin is het principe van ‘a people’s palace’ doorgevoerd, want iedereen kan er iets van zijn gading vinden.

“Het dienstverleningspakket van de bibliotheek is enorm uitgebreid”, zegt Houben. “Er is zelfs een health-afdeling. Er zijn grote delen van de bevolking die nooit naar een dokter gaan, en weliswaar is deze ook niet aanwezig in het gebouw, maar zij treffen daar wel de informatie aan op basis waarvan ze het zelf kunnen uitzoeken.”

Pronkstukken zijn de Shakespeare-collectie, ondergebracht in de rotunda aan de top van het gebouw, en een van de belangrijkste bibliotheekarchieven van Groot-Brittannië. “In plaats van beneden
hebben we dit archief in het gouden volume halverwege het gebouw gesitueerd. En het is grotendeels toegankelijk voor het publiek”, vertelt Houben.

De bibliotheek is van binnenuit ontworpen, geleed in volumes die hun omvang en vorm te danken hebben aan de organisatie van het programma. Op drie verschillende niveaus, dat van het plein (onder), de stad (midden) en de regio (boven), bevinden zich buitenruimtes. Deze als tuinen ingerichte plekken bieden verschillende perspectieven op de omgeving.

Ensemble
De bibliotheek vormt het middelpunt van een driekoppig ensemble, dat verder bestaat uit het Repetory Theatre (REP) en het Baskerville House. De gebouwen aan het Centenary Square liggen aan een door Houben getekende ‘red line’, die is uitgestippeld op basis van de route die inwoners van Birmingham door het centrum volgen.

Volgens Houben is de historie van de stad goed terug te zien in deze lijn, iets wat ze door wilde zetten op het plein. “We hadden van het REP en de bibliotheek één gebouw kunnen maken, maar besloten dat niet te doen. In plaats van het theater te slopen, hebben we het gerenoveerd en als afzonderlijk gebouw bewaard.”

Er staan nu drie palazzo’s
die elk een verschillende bouwstijl vanaf 1936 tot begin 21^e eeuw vertegenwoordigen. Op die manier ontstaan verschillende sferen op het ietwat levenloze Centenary Square, dat daarmee meer ziel moet krijgen. Daarnaast is er een verdiept amfitheater aangelegd, dat verbonden is met het ondergrondse deel van de bieb.

Regels
Hoewel Houben met Mecanoo gewend is om in het buitenland te werken, is haar grootste les van dit project het beter snappen van de mores in de Angelsaksische cultuur geweest. “We denken altijd dat we in Nederland de meeste regels ter wereld hebben, maar misschien zijn we juist wel het land met de minste”, zegt Houben.

“We hadden in Birmingham te maken met allerlei voorschriften op het gebied van health & safety. Het gaat letterlijk over een gebouw voor iedereen, van iemand met een verschillend geloof tot een persoon die gehandicapt is. Je kunt daardoor bijvoorbeeld, zoals architecten graag doen, geen trap uit één materiaal realiseren, dat mag gewoon niet.”

Klik [hier] voor meer foto's van de bibliotheek en [hier] voor enkele video's.

Trefwoorden

birmingham francine houben bibliotheek bibliotheek birmingham

1	44 woningen op bosrijke locatie in Driebergen vrijdag, 15 mei
2	Parkeerplein naast Tilburgse schouwburg maakt plaats voor multifunctionele gebouwen woensdag, 13 mei
3	Neprom-prijs 2026 toegekend aan De Groene Loper Maastricht maandag, 11 mei
4	Vandersalm Architecten herinterpreteert historisch erf bij Zwolse stadsboerderij maandag, 11 mei
5	Woningbouwproject Switi trekt 'verloren strook' alsnog bij de omgeving maandag, 11 mei

Gerelateerde nieuwsberichten

Digitaal gebruik bibliotheek in opmars

23 november 2018

Mecanoo ontwerpt nieuwe centrale bibliotheek van Macau

22 maart 2021

KAMPUS-project Mecanoo in Manchester eind onderweg

17 oktober 2019

Video: Francine Houben – een Hollandse architect met wereldsucces

3 augustus 2018

Eredoctoraat Universiteit Utrecht voor Houben

30 maart 2016

Prestigieuze opdracht New York voor Mecanoo

17 september 2015

Cultuurgebouw Mecanoo in Manchester geopend

29 mei 2015

Cultuurfonds Prijs voor Francine Houben

30 april 2015

Mecanoo breidt bureau in Manchester uit

26 maart 2015

RIBA Stirling Prize 2014 voor Everyman Theatre

17 oktober 2014

Nederlandse projecten op shortlist WAF 2014

24 juli 2014

Adviescentrum Rabobank Sittard geopend

27 juni 2014

Mecanoo ontwerpt universiteitscampus Manchester

27 mei 2014

Mecanoo vernieuwt revalidatiecentrum Rijndam

24 april 2014

Mecanoo krijgt opdracht MLK-bieb Washington

19 februari 2014

Francine Houben 'woman architect of the year'

11 februari 2014

Mecanoo ontwerpt cultuurgebouw Oldham

25 november 2013

Nederlands team wint prijsvraag Tuin van de 21e eeuw

20 november 2013

Nieuw schoolgebouw in historisch hart Leiden

7 november 2013

Video: bibliotheek van Birmingham

30 augustus 2013

Bibliotheek Birmingham (Mecanoo) opent deuren

29 augustus 2013

Video: profiel Mecanoo architecten

23 maart 2012

Hoogste punt bibliotheek Birmingham bereikt

15 september 2011

Eerste gevelelement voor bieb Birmingham

11 augustus 2011

Nieuwe impressies bibliotheek Birmingham

14 december 2010

Groen licht voor bibliotheek Birmingham

27 november 2009

Mecanoo ontwerpt bibliotheek Birmingham

5 augustus 2008

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Tien nominaties voor NRP Gulden Feniks 2026

15 mei, 2:20

In november wijst de jury een aantal winnaars aan uit deze selectie voor de nationale prijs voor renovatie en transformatie van de gebouwde omgeving.

Nieuwe Instituut brengt rijkscollectie architectuur en stedenbouw tot leven in Collection Gallery

15 mei, 1:17

Op donderdag 18 juni opent het Nieuwe Instituut de zogeheten Collection Gallery. In deze nieuwe interactieve ruimte wil de instelling in Rotterdam de Rijkscollectie voor Nederlandse Architectuur en Stedenbouw tot leven brengen.

44 woningen op bosrijke locatie in Driebergen

15 mei, 9:26

De gemeente Utrechtse Heuvelrug selecteerde het plan Bosrand Heidestein. Het team dat het ontwerp en de realisatie verzorgt, bestaat uit KRKTR Projectontwikkeling, Reuvers Ontwik-keling en Bouw, MIX architectuur, MAAK space, Merosch en Kwirkey.

Vijf finalisten voor Heuvelinkprijs 2026

13 mei, 3:06

De finalisten voor de Heuvelinkprijs 2026 zijn bekend. Vijf projecten komen in aanmerking voor deze editie van de tweejaarlijkse Arnhemse nieuwbouwprijs.

ITA Ensemble speelt 'De Architect' van sterregisseur Rebecca Frecknall

15 mei, 3:11

De voorstelling is een hedendaagse bewerking van Henirik Ibsens 'Bouwmeester Solness'.

Commissie: milieustudie Schiphol schiet tekort voor omwonenden

15 mei, 12:08

De Commissie voor de milieueffectrapportage stelt zelfs dat het rapport herzien zou moeten worden.

Koen Pörtzgen benoemd tot partner bij Zecc Architecten

15 mei, 10:15

Samen met Marnix van der Meer (54) en Bart Kellerhuis (47) vormt de 39-jarige Pörtzgen vanaf dit jaar de directie van het Utrechtse bureau.

Consortium met RxDomi en TU/e ontwikkelt netbewuste woning

13 mei, 2:56

In het project CoLiBRIE ontwikkelt een consortium, met onder meer RxDomi en TU/e, een nieuw type woning die comfortabel, duurzaam en betaalbaar is, zonder het energienet extra te belasten.