Verlichting - redactioneel

10 april 2008, 9:47

LED it be!

De ontwikkelingen op het terrein van de verlichting voltrekken zich snel. De Light-Emitting Diode (LED) verovert de markt nu de LED’s binnen korte tijd geschikt zijn gemaakt voor het grote publiek. En al lijken de klassieke lichtbronnen de opmars niet te kunnen stoppen, het betekent niet dat in dit segment geen sprake is van nieuwe producten.
Volgens prognoses zal LED-verlichting binnen tien jaar andere vormen van verlichting hebben verdrongen. Dit lijkt een logische ontwikkeling, nu steeds meer leveranciers zich toeleggen op deze lichtbron. Bovendien is een inhaalslag gemaakt in de reikwijdte van het assortiment van armaturen. En de mensen die nog niet op de hoogte zijn van alle mogelijkheden van de LED's, worden door de producenten enthousiast gemaakt door zogenaamd maatwerk.

Voor- en nadelen van de LED
Er is geen ander type lamp dat met bepaalde eigenschappen van de LED kan concurreren.

Dit betreft de lange levensduur van meer dan 50.000 uur, het lage energieverbruik, het hoge rendement, de lage oppervlaktetemperatuur, de te verwaarlozen UV- en IR-straling en de compactheid. Door dit laatste kunnen LED's op plaatsen worden aangebracht waar andere lichtbronnen in grotere armaturen niet passen.

Vooralsnog zijn er ook beperkingen. Zo is de lumenproductie in vergelijking met bijvoorbeeld een Compact Fluoricent lamp aanzienlijk lager. Dit betekent dat een aanzienlijk aantal LED’s nodig is om dezelfde hoeveelheid licht te produceren. Daarom worden LED's vooral toegepast als sfeer- en accentverlichting en zijn ze nog onaantrekkelijk voor grootschalige toepassingen, zoals in de openbare straatverlichting.

Steeds meer reikwijdte
Door stapsgewijze innovaties wordt de actieradius echter groter. Leveranciers leggen zich daarbij toe op de lichtkwaliteit in relatie tot het kijken. Zo heeft Waldmann een armatuur ontwikkeld waarmee gebundeld LED-licht wordt toegepast als ruimtelijke verlichting. Ook de zogenaamde Q-formules van Nimbus kunnen met hun gelijkmatige plafondverlichting worden ingezet als ruimteverlichting. De in verschillende formaten leverbare diffusorplaten van acrylglas zijn voorzien van kegelboringen. Doordat het strooilicht van de LED's in de diffusorplaat ingekapseld wordt, werken de vierkante lampen als zuivere lichtbronnen.

Slankere armaturen en flexibele toepassingen
Door de geringe afmetingen van de LED's worden steeds rankere armaturen op de markt gebracht, zoals de ragfijne tafellamp Line Z en de hanglamp Line C van Nimbus waarmee de doorsnede van het verlichtingsarmatuur is geminimaliseerd. Ook slank is het systeemarmatuur Fosnova Liset van Alcoo. Het armatuur is geschikt voor zowel binnen- als buitentoepassingen en via koppel- en hoekstukken naar wens samen te stellen. Het profiel bestaat uit twee compartimenten die zijn in te vullen met T5 buizen, LED's en een lichtrail. Bovendien kan één van de delen fungeren als kabelgoot. Voor ontwerpers ontstaan steeds meer mogelijkheden en termen als lichtmanagement en lichtplan zijn dan ook gemeengoed geworden. Omdat veel LED-uitvoeringen beschikbaar zijn in RGB, wordt bovendien veel met kleurwisselingen gewerkt. Zo biedt OSRAM systemen voor dynamisch lichtmanagement met RGB-oplossingen via een EASY Color Control lichtsturing. Het systeem combineert eenvoudige installatie en bediening met configuratiesoftware. De lichtkleursturing vindt plaats met LED's of gekleurde fluorescentie- en LV-halogeenlampen.

Het bewust omgaan met gekleurd licht bevindt zich desondanks in een verkennende fase en is niet geheel risicoloos, omdat licht nu eenmaal invloed uitoefent op onze emoties en ons fysieke welbevinden.

Meer trends
Naast LED's 'vermomd' als gloeilampen of TL's zijn er ook noviteiten met betrekking tot de meer traditionele lichtbronnen. Zo manifesteert zich - net als bij vloer-, plafond- en wandafwerkingen - een trend om de strijd tegen sick buildings aan te gaan. De

fabrikanten Lightfresh en Pure Delight introduceren TL-buizen die door een ionisatieproces de lucht zuiveren. Erco heeft nieuwe series armaturen ontwikkeld die geheel met spherolit-reflectoren zijn uitgerust. Onder meer met het plafondinbouwarmatuur Compar is de al enige tijd bestaande spherolitlamp nieuw leven ingeblazen. Met een unieke verscheidenheid van zeven lichtsterkteverdelingen is Compar geschikt voor complexe lichtvraagstukken.

Lichtkunst
Er is dus meer onder de zon dan laag energieverbruik en een minimalistische vormgeving. Kunstlicht kan lichtkunst zijn, waarbij hoogwaardige technologie niet is uitgesloten.

Wat dat betreft worden meer dan ooit flamboyante lichtobjecten op de markt gebracht, onder meer door Licht is Emotie. Ook met geometrische ontwerpen kan een spel van licht en schaduw worden gecreëerd. De als plafond- of wandlamp toe te passen Dahlia van FOC is als een soort driedimensionale print, laag voor laag opgebouwd uit polyamidepoeder. Dit procédé van selective laser sintering is één van de technieken die onder de naam rapid prototyping wordt samengevat. De vorm is geïnspireerd op de mathematische schikking van bloemblaadjes.

Aangezien een zesde van het energieverbruik in Nederland de verlichting betreft (voor bedrijven kan dat oplopen tot de helft), lijkt de zeer energiezuinige LED de toekomst te hebben. Of dat daadwerkelijk gebeurt, hangt af van de komende ontwikkelingen in de dynamische wereld van de verlichting.

Trefwoorden

led verlichting

1	Architect Cees Dam op 93-jarige leeftijd overleden dinsdag, 14 april
2	Powerhouse Company wint aanbesteding voor verbouwing Vista College Maastricht dinsdag, 14 april
3	Tien bureaus geselecteerd voor tweede ronde nieuwbouw De Meervaart woensdag, 15 april
4	Voormalig hoofdkantoor Ferro in M4H verbouwd tot bedrijfsverzamelgebouw woensdag, 15 april
5	Anterieure overeenkomst voor bouw woontoren The Four in Eindhoven donderdag, 16 april

Gerelateerde nieuwsberichten

Cramer: Lagere btw ledverlichting niet nodig

1 september 2009

Nederlanders nog onbekend met led-lamp

24 augustus 2009

LED-verlichting voor molens Kinderdijk

13 augustus 2009

Verlichting - redactioneel (2007)

31 december 2007

Toon alles

Andere nieuwsberichten

OMA gebruikt bestaand gebouw als canvas bij renovatie Edo-Tokyo Museum

17 april, 3:55

Na een renovatie van bijna vier jaar is het Edo-Tokyo Museum in de Japanse hoofdstad Tokio heropend. OMA nam het uit 1993 stammende gebouw, dat is ontworpen door de Metabolist Kiyonori Kikutake, onder handen.

Winnaars verkiezing Beste Bossche Gebouw 2020–2025 bekend

17 april, 2:16

De vakjury en het publiek wezen elk in drie categorieën een winnaar aan. Daarnaast kende vakjury nog een wildcard toe aan een project.

Appartementengebouwen door MIX architectuur vormen sluitstuk Noorderhaven Zutphen

17 april, 12:29

In de nieuwe buurt Noorderhaven in Zutphen zijn drie appartementengebouwen naar ontwerp van MIX architectuur opgeleverd. De gebouwen met in totaal tachtig woningen vormen het sluitstuk van de gebiedsontwikkeling.

EUmies Award naar renovatie congrescentrum in Charleroi en tijdelijke ruimtes Sloveens theater

17 april, 10:54

Donderdag zijn de winnaars van de EUmies Award 2026 bekendgemaakt. De renovatie van het congrescentrum Charleroi Palais des Expositions won in de belangrijkste categorie architectuur.

Woningbouwzaken krijgen langer voorrang bij Raad van State

17 april, 4:49

Om het huizentekort tegen te gaan, blijft de Raad van State woningbouwzaken met voorrang behandelen.

Inspectie positief over verbetering sociale veiligheid TU Delft

17 april, 11:36

De TU Delft heeft aanzienlijke stappen gezet om de sociale veiligheid voor medewerkers te verbeteren.

NVM vreest minder nieuwbouw door veranderende voorrang stroomnet

17 april, 9:23

Bouwers kunnen, door onzekerheid over welke projecten straks nog maatschappelijke prioriteit krijgen in een bepaalde regio, besluiten om minder nieuwe huizen te bouwen.

Architecten voor restauratie en herbestemming Rivièrahal gekozen

16 april, 12:00

Voor de grootscheepse restauratie en herbestemming van de Rivièrahal in de Rotterdamse Diergaarde Blijdorp zijn Mecanoo en BiermanHenket geselecteerd.