Verlichting - redactioneel

10 april 2008, 9:47

LED it be!

De ontwikkelingen op het terrein van de verlichting voltrekken zich snel. De Light-Emitting Diode (LED) verovert de markt nu de LED’s binnen korte tijd geschikt zijn gemaakt voor het grote publiek. En al lijken de klassieke lichtbronnen de opmars niet te kunnen stoppen, het betekent niet dat in dit segment geen sprake is van nieuwe producten.
Volgens prognoses zal LED-verlichting binnen tien jaar andere vormen van verlichting hebben verdrongen. Dit lijkt een logische ontwikkeling, nu steeds meer leveranciers zich toeleggen op deze lichtbron. Bovendien is een inhaalslag gemaakt in de reikwijdte van het assortiment van armaturen. En de mensen die nog niet op de hoogte zijn van alle mogelijkheden van de LED's, worden door de producenten enthousiast gemaakt door zogenaamd maatwerk.

Voor- en nadelen van de LED
Er is geen ander type lamp dat met bepaalde eigenschappen van de LED kan concurreren.

Dit betreft de lange levensduur van meer dan 50.000 uur, het lage energieverbruik, het hoge rendement, de lage oppervlaktetemperatuur, de te verwaarlozen UV- en IR-straling en de compactheid. Door dit laatste kunnen LED's op plaatsen worden aangebracht waar andere lichtbronnen in grotere armaturen niet passen.

Vooralsnog zijn er ook beperkingen. Zo is de lumenproductie in vergelijking met bijvoorbeeld een Compact Fluoricent lamp aanzienlijk lager. Dit betekent dat een aanzienlijk aantal LED’s nodig is om dezelfde hoeveelheid licht te produceren. Daarom worden LED's vooral toegepast als sfeer- en accentverlichting en zijn ze nog onaantrekkelijk voor grootschalige toepassingen, zoals in de openbare straatverlichting.

Steeds meer reikwijdte
Door stapsgewijze innovaties wordt de actieradius echter groter. Leveranciers leggen zich daarbij toe op de lichtkwaliteit in relatie tot het kijken. Zo heeft Waldmann een armatuur ontwikkeld waarmee gebundeld LED-licht wordt toegepast als ruimtelijke verlichting. Ook de zogenaamde Q-formules van Nimbus kunnen met hun gelijkmatige plafondverlichting worden ingezet als ruimteverlichting. De in verschillende formaten leverbare diffusorplaten van acrylglas zijn voorzien van kegelboringen. Doordat het strooilicht van de LED's in de diffusorplaat ingekapseld wordt, werken de vierkante lampen als zuivere lichtbronnen.

Slankere armaturen en flexibele toepassingen
Door de geringe afmetingen van de LED's worden steeds rankere armaturen op de markt gebracht, zoals de ragfijne tafellamp Line Z en de hanglamp Line C van Nimbus waarmee de doorsnede van het verlichtingsarmatuur is geminimaliseerd. Ook slank is het systeemarmatuur Fosnova Liset van Alcoo. Het armatuur is geschikt voor zowel binnen- als buitentoepassingen en via koppel- en hoekstukken naar wens samen te stellen. Het profiel bestaat uit twee compartimenten die zijn in te vullen met T5 buizen, LED's en een lichtrail. Bovendien kan één van de delen fungeren als kabelgoot. Voor ontwerpers ontstaan steeds meer mogelijkheden en termen als lichtmanagement en lichtplan zijn dan ook gemeengoed geworden. Omdat veel LED-uitvoeringen beschikbaar zijn in RGB, wordt bovendien veel met kleurwisselingen gewerkt. Zo biedt OSRAM systemen voor dynamisch lichtmanagement met RGB-oplossingen via een EASY Color Control lichtsturing. Het systeem combineert eenvoudige installatie en bediening met configuratiesoftware. De lichtkleursturing vindt plaats met LED's of gekleurde fluorescentie- en LV-halogeenlampen.

Het bewust omgaan met gekleurd licht bevindt zich desondanks in een verkennende fase en is niet geheel risicoloos, omdat licht nu eenmaal invloed uitoefent op onze emoties en ons fysieke welbevinden.

Meer trends
Naast LED's 'vermomd' als gloeilampen of TL's zijn er ook noviteiten met betrekking tot de meer traditionele lichtbronnen. Zo manifesteert zich - net als bij vloer-, plafond- en wandafwerkingen - een trend om de strijd tegen sick buildings aan te gaan. De

fabrikanten Lightfresh en Pure Delight introduceren TL-buizen die door een ionisatieproces de lucht zuiveren. Erco heeft nieuwe series armaturen ontwikkeld die geheel met spherolit-reflectoren zijn uitgerust. Onder meer met het plafondinbouwarmatuur Compar is de al enige tijd bestaande spherolitlamp nieuw leven ingeblazen. Met een unieke verscheidenheid van zeven lichtsterkteverdelingen is Compar geschikt voor complexe lichtvraagstukken.

Lichtkunst
Er is dus meer onder de zon dan laag energieverbruik en een minimalistische vormgeving. Kunstlicht kan lichtkunst zijn, waarbij hoogwaardige technologie niet is uitgesloten.

Wat dat betreft worden meer dan ooit flamboyante lichtobjecten op de markt gebracht, onder meer door Licht is Emotie. Ook met geometrische ontwerpen kan een spel van licht en schaduw worden gecreëerd. De als plafond- of wandlamp toe te passen Dahlia van FOC is als een soort driedimensionale print, laag voor laag opgebouwd uit polyamidepoeder. Dit procédé van selective laser sintering is één van de technieken die onder de naam rapid prototyping wordt samengevat. De vorm is geïnspireerd op de mathematische schikking van bloemblaadjes.

Aangezien een zesde van het energieverbruik in Nederland de verlichting betreft (voor bedrijven kan dat oplopen tot de helft), lijkt de zeer energiezuinige LED de toekomst te hebben. Of dat daadwerkelijk gebeurt, hangt af van de komende ontwikkelingen in de dynamische wereld van de verlichting.

Trefwoorden

led verlichting

1	Ontwerpteam voor Draka-terrein compleet na open architectenselectie dinsdag, 14 juli
2	Woningbouwproject The Orchard in Rijswijk opgeleverd vrijdag, 17 juli
3	Studio L A ontwerpt permanente opvolger Luchtsingel in Rotterdam vrijdag, 17 juli
4	MVRDV gaat Turijns museum herstellen en updaten dinsdag, 14 juli
5	TU Eindhoven krijgt tijdelijke woonbuurt met ruim 750 woningen op campus woensdag, 15 juli

Gerelateerde nieuwsberichten

Cramer: Lagere btw ledverlichting niet nodig

1 september 2009

Nederlanders nog onbekend met led-lamp

24 augustus 2009

LED-verlichting voor molens Kinderdijk

13 augustus 2009

Verlichting - redactioneel (2007)

31 december 2007

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Zoetermeer kiest plan UP! voor 235 woningen in centrum

Gisteren, 13:55

Een samenwerkingsverband met Blauwhoed, VenhoevenCS, Marc Koehler Associates en Superlofts heeft de aanbesteding gewonnen voor een omvangrijk woningbouwproject in Zoetermeer.

Kraaijvanger Architects en Mulderblauw ontwerpen stadsentree Zuidplein in Rotterdam

Gisteren, 11:40

Het woonensemble Lima bestaat uit twee woontorens die een nieuwe stadsentree voor Zuidplein gaan markeren.

De Playlist: Marc Ibelings was dichtbij landelijke doorbraak met Bad to the Bone

Gisteren, 09:15

In de zesde aflevering van onze zomerserie De Playlist spreken we met Marc Ibelings, architect en eigenaar bij Ibelings van Tilburg architecten, die al ruim 4,5 decennia voorman is van de succesvolle band Bad tot he Bone.

Bouw nieuwe publieksentree Tweede Kamer naar ontwerp van de Architekten Cie. gestart

17 juli, 2:56

Recentelijk werd het startsein gegeven voor de bouw van de nieuwe ondergrondse publieksentree van de Tweede Kamer die werd ontworpen door de Architekten Cie.

Brussel wil in 2040 bijna helft van energiegebruik elektrisch

Gisteren, 14:49

Qua energiegebruik is het aandeel elektrische energie de afgelopen tien jaar blijven steken op 23 procent.

Nog ongewis wat er moet gebeuren met verzwakte Merwedebrug

Gisteren, 10:42

De boogconstructie blijkt dermate zwak dat technici het niet meer verantwoord vinden er vrachtwagens overheen te laten rijden.

NLInvesteert ziet financieringsgat voor middensegment vastgoed

17 juli, 1:23

Middelgrote vastgoedprojecten in Nederland dreigen vertraging op te lopen door een gebrek aan eigen vermogen, stelt het investeringsplatform.

Henk Harms mag aan de slag als wethouder ruimtelijke ordening in Den Haag

17 juli, 10:14

Harms stapte in 2020 op als topambtenaar bij de gemeente, nadat hij niet transparant bleek te zijn geweest bij de ontwikkeling van cultuurcomplex Amare.