Daniel Libeskind, Polderland Garden of Love and Fire, in Almere
Copyright: Johannes Schwartz
Land Art Live, omslag
Copyright: nai010
Land Art Live, spread
Copyright: nai010
Land Art Live, spread
Copyright: nai010
Land Art Live, spread
Copyright: nai010
Land Art Live, spread met deel interview Floris Alkemade
Copyright: nai010
Marinus Boezem, De Groene Kathedraal, in Almere
Copyright: Johannes Schwartz
Moniek Toebosch, Engelen Angels FM 98.0, op de Houtribdijk
Copyright: Johannes Schwartz
Paul de Kort, PIER+HORIZON in Kraggenburg
Copyright: Johannes Schwartz
Robert Morris, Observatorium, bij Lelystad
Copyright: Johannes Schwartz
Daniel Libeskind, Polderland Garden of Love and Fire, in Almere
Copyright: Johannes Schwartz
Land Art Live, omslag
Copyright: nai010
Land Art Live, spread
Copyright: nai010
Land Art Live, spread
Copyright: nai010
Land Art Live, spread
Copyright: nai010
Land Art Live, spread met deel interview Floris Alkemade
Copyright: nai010
Marinus Boezem, De Groene Kathedraal, in Almere
Copyright: Johannes Schwartz
Moniek Toebosch, Engelen Angels FM 98.0, op de Houtribdijk
Copyright: Johannes Schwartz
Paul de Kort, PIER+HORIZON in Kraggenburg
Copyright: Johannes Schwartz
Robert Morris, Observatorium, bij Lelystad
Copyright: Johannes Schwartz

Boek: Land Art Live, over de bijzondere Flevoland-collectie

23 februari, 12:56
Tien permanente land art-werken uit de zogenoemde Flevoland-collectie en zeven gerelateerde performances zijn uitgebreid in woord en beeld gedocumenteerd in ‘Land Art Live’ . Martine van Kampen en Mariska van den Berg gaan in het boek bovendien met artikelen en interviews in op verleden, heden en toekomst van de collectie.

Rond 1969-1970 trok een aantal Amerikaanse kunstenaars uit onvrede met het kunst-establishment er letterlijk op uit en begon het weidse landschap als materiaal te gebruiken. Die acties wekten ook in Nederland interesse en ruimte voor dergelijke werken kon hier vooral worden gevonden in de vers aangewonnen Flevopolder.

Een aantal van die Amerikaanse land art-pioniers, waaronder Robert Smithson en Robert Morris, heeft ook in Nederland werken gemaakt. Echter, de ontstaanssituatie is hier heel anders, legt kunsthistoricus Anja Novak goed uit aan Martine van Kampen in het boek ‘Land Art Live’; alleen al omdat Nederland een sterke traditie kent in vormgeving van het landschap en veel land art-werken hier in opdracht zijn gemaakt. Dat geldt ook voor een ruim aantal werken in de Flevoland-collectie.

Veranderend landschap
De Flevoland-collectie omvat inmiddels tien werken; het vroegste is Observatorium van Morris uit 1977, waarna werken van onder meer Marinus Boezem, Richard Serra, Daniel Libeskind, Piet Slegers en recent RAAAF/Atelier de Lyon en Bob Gramsma volgden. Martine van Kampen en Mariska van den Berg gaan in ‘Land Art Live’ met artikelen en interviews in op het verleden, heden en de toekomst van deze collectie. Ze onderzoeken welke betekenis de landschapswerken hebben en in de toekomst kunnen hebben.

Het verleden wordt compact beschreven met de ontstaansgeschiedenis per werk, maar vooral getoond aan de hand van een schat aan historisch beeldmateriaal. Ook het heden wordt getoond in een fraaie fotoserie van Johannes Schwartz; de foto’s tonen de sporen van tijd en mens in de vorm van graffiti op Morris’ Observatorium of oprukkende windmolens achter Slegers’ Aardzee. Ze nemen bovendien vaak letterlijk het perspectief van de bezoeker in. Over de kunstwerken in relatie tot het verdichtende en misschien verrommelende  landschap spreken Van Kampen en Van den Berg met Floris Alkemade.

Verder bevat het boek zeer leesbare en leerzame gesprekken over erfgoedopvattingen en de actualiteit van kunst in de openbare ruimte met onder andere erfgoedspecialist Hester Dibbits en curatoren Dees Linders, Britta Peters en Marijke Lukowicz. Immers, niet alleen het omringende landschap is in de afgelopen 45 jaar veranderd; dat geldt ook de opvattingen over kunst in de openbare ruimte en de maatschappelijke betekenis ervan.

Dat kwam bijvoorbeeld tot uiting in het programma Land Art Live, gestart in 2013, waarbij jongere kunstenaars zoals Melanie Bonajo en Feiko Beckers werd gevraagd om via performances een verbinding te maken met de permanente land art-werken. Ook aan deze performances besteedt het boek in woord en beeld aandacht.

Terug in de tijd
De permanente werken en de performances worden gezamenlijk gepresenteerd vanaf heden teruglopend in de tijd. Enerzijds worden zo die twee benaderingen als gelijkwaardig en een eenheid gebracht; anderzijds kun je zeggen dat de daadwerkelijke (fysieke) collectie zo – in de periode 2017-2013 – een aantal malen wordt doorbroken, wat de overzichtelijkheid niet bevordert.

Daarbij maakt ook de (drukke) vormgeving het verschil tussen de permanente werken en het performance-programma niet heel duidelijk. De keuze om een aantal interviews en een fotoserie halverwege de aftelreeks te plaatsen werkt wat mij betreft eveneens matig.

Inhoudelijk is ‘Land Art Live’ echter een prachtig en compleet werk over de Flevoland-collectie, met – nog maar eens gezegd – goede teksten en een rijkdom aan beeldmateriaal. Wereldwijd is veel land art verdwenen; dat er in Nederland nog een werk bestaat van Morris is bijzonder. Dat in Flevoland zelfs tien werken liggen, staan of weerklinken – waaronder een van de eerste gerealiseerde bouwwerken van Libeskind – maakt de gehele collectie ontegenzeggelijk bijzonder. Het is mooi dat daar nu een goed boek aan is gewijd.

Mariska van den Berg en Martine van Kampen e.a. – Land Art Live. nai010 uitgevers, Rotterdam. Nederlandstalig, 208 blz., 20 x 28 cm, € 29,95.
Er is ook een Engelstalige versie leverbaar.

Andere nieuwsberichten

Van der Valk-hotel Amsterdam verkozen tot BNA Beste Gebouw van het Jaar

Gisteren, 20:25

Ontwerpstudio Rive Roshan opent de deuren tijdens Glue Amsterdam

Gisteren, 16:15

Architectuur Filmfestival Rotterdam maakt programma bekend

Gisteren, 15:50

Woongebouw van Workshop Architecten op Oostenburg opgeleverd

Gisteren, 12:24

Kabinet steekt nog eens 1 miljard in versnelling woningbouw

Gisteren, 11:04

Klimaatrapport: wereld niet groener na coronalockdowns

Gisteren, 10:22

Amsterdam kan druk op stroomnet niet meer zelf oplossen

Gisteren, 09:19

Benoeming nieuwe bouwwethouder Amsterdam uitgesteld

15 september, 2:49

Manifest Nationaal Isolatieprogramma niet ondertekend door Vereniging Eigen Huis

14 september, 10:12

Arcadis: zes biljoen euro nodig voor wereldwijde energietransitie

13 september, 4:16
Robert MuisRedacteur
KUBUS BV
Reynaers Aluminium Nederland
Jansen by ODS
Aliplast Aluminium Systems
Mosa.
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Wicona
Kawneer
Grohe Nederland B.V.
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
VELUX Commercial
Sempergreen
Aluprof Nederland BV
Intal BV
Cosentino The Netherlands B.V.
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
Schüco International KG
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken BV
Foreco Houtproducten
Wienerberger B.V.
Duco Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
ROCKWOOL B.V.
Master Builders Solutions Nederland B.V.
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas Groep
ABB | Busch-Jaeger
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Saint-Gobain Building Glass Benelux
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
OWA Benelux BV
FALK® Bouwsystemen
Serge Ferrari
Alsecco
Tata Steel Colorcoat®
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan