Copyright: Siebe Dijkstra
Copyright: Siebe Dijkstra
Copyright: Frank Hanswijk
Copyright: Frank Hanswijk
Copyright: Frank Hanswijk
Copyright: Siebe Dijkstra
Copyright: Siebe Dijkstra
Copyright: Frank Hanswijk
Copyright: Frank Hanswijk
Copyright: Frank Hanswijk

Station Arnhem: ontwerp 19 jaar overeind gebleven

17 november 2015, 17:38
Er zijn veel aanpassingen gepleegd aan het ontwerp voor het nieuwe station van Arnhem, maar in de basis is het overeind gebleven. Tijdens het seminar Beyond Mobility vorige week in de Gelderse hoofdstad kwam onder andere projectleider en architect Arjan Dingsté aan het woord over het ontwerp en het doorlopen proces.

Tekst Ronnie Weessies

Donderdag vindt de feestelijke opening plaats van Arnhem Centraal, zoals het station officieel gaat heten. Daarmee komt een einde aan een proces dat negentien jaar heeft geduurd. In 1996 hebben UNStudio en Arup het oorspronkelijke ontwerp gepresenteerd, eind jaren negentig ging de schop de grond in voor de eerste bouwwerkzaamheden.

Arnhemmers hebben tot hun ergernis meer dan vijftien jaar te maken gehad met een bouwput. Deels kwam dit doordat het station in fases is gerealiseerd: behalve de nieuwe stationshal zijn er een ondergrondse parkeergarage, busterminal, twee kantoortorens en andere voorzieningen gebouwd. De hoofdoorzaak van de lange bouwtijd is de vertraging die werd opgelopen bij de stationshal.

Door problemen met de financiering en aanbesteding van de zogeheten OV-terminal is het station zes jaar later geopend dan gepland. De eerste aanbesteding is mislukt, omdat geen aannemer het gebouw voor het beschikbare budget dacht te kunnen realiseren. De opdrachtgevers (onder andere ProRail en de gemeente Arnhem) hielden vast aan het bestaande ontwerp, dus moest er een oplossing worden gezocht.

Kostenbesparende oplossingen
Daar kwam een stukje procesvaardigheid van de architect om de hoek kijken. Omdat het ontwerp te duur bleek, besloten UNStudio, Arup en de opdrachtgevers in de tweede aanbesteding aannemers te vragen met kostenbesparende oplossingen te komen. Het ging hierbij om aanpassingen die niet ten koste zouden gaan van het basisontwerp.

Een van de voorstellen waarmee de winnende bouwcombinatie Ballast Nedam-BAM kwam, was om het gedeelte van de hal met de beeldbepalende ‘twist’ prefab in staal uit te voeren. De ontwerpers hadden het gebouw bedacht als een betonnen monoliet, vertelde projectleider en architect Arjan Dingsté op het seminar, maar het staal bleek tijd- en kostenbesparende voordelen te hebben.

“Beton giet je op de bouwplaats”, legde Dingsté uit, “en dan moet je rekening houden met strenge winters, want dat is niet goed voor het materiaal.” Een prefab staalconstructie kent die klimatologische gevoeligheden niet en scheelde een jaar in bouwtijd. Bij UNStudio moesten ze wel even wennen aan deze oplossing, maar Dingsté is uiteindelijk toch tevreden met het resultaat.

Adaptief en attractief
In het ontwerp konden dit soort aanpassingen worden opgevangen, zonder dat de architecten helemaal terug moesten naar de tekentafel. Mogelijk spelen twee eigenschappen, die op het seminar door Miguel Loos (adviseur Bureau Spoorbouwmeester) werden omschreven als ‘adaptief en attractief’, hierbij belangrijke rol.

Een adaptief ontwerp biedt niet alleen een oplossing voor de huidige opgave, maar is vooral een transformatiestrategie. Simpeler gesteld: door een zekere robuustheid aan te brengen in constructie en maat, is het gebouw berekend op kleinere aanpassingen en veranderende vervoersstromen. Dat is ook gebeurd in het ontwerp voor station Arnhem Centraal, meldde Dingsté.

Zo zijn er plekken in het gebouw die momenteel als ‘rustpunten’ worden gebruikt, waaronder de trap die in het voorste deel van de hal langs de gevel loopt. Binnenkort wordt ter versterking van deze functie midden op deze luie trap een koffiebar geopend. Maar, zoals Dingsté aangaf, wellicht wordt de trap later voor een heel ander type gebruik aangewend. Iets ‘waarvan wij nu nog niet weten wat’.

Mooi station
Attractiviteit houdt volgens de definitie van Loos in dat er in alle opzichten sprake is van een mooi station, van de esthetiek tot aan de functionaliteit. Hoezeer dat bij het nieuwe station van Arnhem het geval is, moet nog blijken. Tot de sterkte punten behoort in ieder geval het spel tussen het landschap en het daglicht in het gebouw, dat de belevingswaarde vergroot en de oriëntatie vereenvoudigt.

UNStudio, Arup en Bureau B+B (verantwoordelijk voor het ontwerp van de openbare ruimte) hebben de hoogteverschillen op de locatie aangedikt en via glooiende lijnen de routes aangegeven. Iemand die de trein wil nemen, wordt vanaf de weg haast automatisch naar de stationshal gevoerd. Daar wordt hij weer gelokt door het licht dat vanaf de perrons in de relatief donkere passage valt.

Met een knipoog naar de uitvergrote topografie en de uitgekiende inzet van daglicht noemt Dingsté het nieuwe station van Arnhem ‘een overdekt stadsplein dat de verschillende functies optimaal verbindt’.

Kwaliteitscontrole
Dat het gelukt is om het ontwerp in grote lijnen zo te realiseren als oorspronkelijk de bedoeling was, heeft niet in de laatste plaats te maken met de voortdurende kwaliteitscontrole tijdens het proces. In het team dat hiervoor verantwoordelijk was, zaten UNStudio, Bureau B+B, Bureau Spoorbouwmeester en Atelier Rijksbouwmeester.

Het ontwerp is voortgekomen uit het proces, vertelde Dingsté concluderend. Aanvullend daarop geldt een les die de moderator van het seminar, Jaap Modder, trok uit grote stationsprojecten; een architect dient zich te bekwamen in het proces om in een complex project met meerdere opdrachtgevers tot een realiseerbaar ontwerp te komen. De ontwerper moet echter zelf het potlood in handen houden.

Andere nieuwsberichten

Voormalige spoorlijn in Taiwan door Mecanoo getransformeerd tot park

Gisteren, 17:22

Schoolgebouw van RoosRos is een ster op Sport- en Beleefcampus De Braak

Gisteren, 15:19

Architectenweb symposium: het nieuwe hybride stadsblok

Gisteren, 14:00

Team VenhoevenCS maakt masterplan voor stadsnatuur langs rivier Shenzhen

Gisteren, 11:36

Partner awg architecten verzorgt Rietveldlezing

Gisteren, 13:23

Vijf Nederlandse nominaties bij Brick Award 2022

Gisteren, 13:00

Woningbouw Jan Snel verder als Daiwa House Modular Europe

25 oktober, 5:37

Handboek gepresenteerd voor realiseren van 'superplinten'

25 oktober, 4:43

Nederland gaat klimaatverandering harder voelen, verwacht KNMI

25 oktober, 1:33

Video: Ziptruss

22 oktober, 3:31
KUBUS BV
Reynaers Aluminium Nederland
Jansen by ODS
Aliplast Aluminium Systems
Mosa.
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Wicona
Kawneer
Grohe Nederland B.V.
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
VELUX Commercial
Sempergreen
Aluprof Nederland BV
Intal BV
Cosentino The Netherlands B.V.
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
Schüco International KG
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken BV
Foreco Houtproducten
Wienerberger B.V.
DUCO Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
ROCKWOOL B.V.
Master Builders Solutions Nederland B.V.
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas Groep
ABB | Busch-Jaeger
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Saint-Gobain Building Glass Benelux
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
OWA Benelux BV
FALK® Bouwsystemen
Serge Ferrari
Alsecco
Tata Steel Colorcoat®
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan