Jørn Utzon overleden

1 december 2008, 12:14

De Deense architect en winnaar van de Pritzker-prijs Jørn Utzon is op 90-jarige leeftijd in zijn woonplaats Aalborg overleden. Voor het grote publiek is zijn naam vooral verbonden aan het wereldberoemde operagebouw aan de haven van het Australische Sydney.

Utzon kreeg de opdracht in 1957, maar stapte voor voltooiing van het opvallende bouwwerk uit het project. Dit voorjaar presenteerde Utzon nog samen met Richard Johnson een ontwerp voor het nieuwe interieur van het operahuis. Naast de markante cultuurtempel in Australië ontwierp Utzon onder meer het theater van Zürich, het parlementsgebouw in Koeweit en de Bagsvaerdkerk in Kopenhagen. Hij ontwierp ook twee fameuze woonhuizen op Mallorca, het eiland waarop hij veertig jaar heeft gewoond. De meeste projecten zijn evenwel uitgevoerd in zijn thuisland Denemarken.

Lange tijd stond de schijnwerperschuwe Utzon bekend als one hit wonder. Pas recent hebben de architectuurvorsers de kracht en variëteit van zijn eigenzinnige oeuvre ontdekt. In 2003 won de Deense architect de prestigieuze Pritzker-prijs, op 84-jarige leeftijd. Een begeleidend essay van de architectuurhistoricus Kenneth Frampton is illustratief in de omslag in waardering voor Utzons werk. Frampton verexcuseert zich in het essay voor het feit dat elke verwijzing naar Utzon ontbreekt in de eerste druk van zijn invloedrijke handboek Moderne Architectuur: Een Kritische Geschiedenis. “Een dergelijke omissie lijkt nu niet te verontschuldigen,” aldus een berouwvolle Frampton.

De bronnen waar Utzon uit putte, waren even divers als zijn bouwkunstige uitingen. Hij liet zich inspireren door de Chinese, Japanse en Islamitische architectuur, maar ook door de machtige bouwwerken van de Maya’s en de eigen Scandinavische architectuur. Tegelijk is ook de beïnvloeding door modernisten als Alvar Aalto en Frank Lloyd Wright zichtbaar in het werk van Deen.

Het creatieve talent van Utzon kwam niet uit de lucht vallen. Zijn vader was een gevierde scheepsontwerper; zijn oom een beeldhouwer en professor aan de kunstacademie. Beide mannen zijn van grote invloed geweest op de jonge Utzon, die ook op latere leeftijd zijn architectuur graag vergeleek met schepen en sculpturen.

De familielijn van kunstenaars en architecten eindigt niet met het overlijden van Jørn Utzon, maar wordt voortgezet door diens kinderen en kleinkinderen. Het architectenbureau Utzon Architecten wordt al sinds lange tijd bestierd door zijn twee zoons, Jan en Kim. Dochter Lin, kunstenares, werkt dikwijls samen met de architecten. Ook een derde generatie Utzons - de zoon en de dochter van Jan - is werkzaam in de architectuur.

Trefwoorden

sydney opera house utzon pritzker architecture prize jørn utzon

1	44 woningen op bosrijke locatie in Driebergen vrijdag, 15 mei
2	Parkeerplein naast Tilburgse schouwburg maakt plaats voor multifunctionele gebouwen woensdag, 13 mei
3	Neprom-prijs 2026 toegekend aan De Groene Loper Maastricht maandag, 11 mei
4	Vandersalm Architecten herinterpreteert historisch erf bij Zwolse stadsboerderij maandag, 11 mei
5	Woningbouwproject Switi trekt 'verloren strook' alsnog bij de omgeving maandag, 11 mei

Gerelateerde nieuwsberichten

Opknapbeurt voor Sydney Opera House

11 augustus 2016

3XN ontwerpt toren nabij Sydney Opera House

25 september 2014

Jaaroverzicht 2008 - In memoriam

24 december 2008

Nieuw interieur voor Sydney Opera House

3 april 2008

Jorn Utzon winnaar Pritzker Prize 2003

9 april 2003

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Tien nominaties voor NRP Gulden Feniks 2026

15 mei, 2:20

In november wijst de jury een aantal winnaars aan uit deze selectie voor de nationale prijs voor renovatie en transformatie van de gebouwde omgeving.

Nieuwe Instituut brengt rijkscollectie architectuur en stedenbouw tot leven in Collection Gallery

15 mei, 1:17

Op donderdag 18 juni opent het Nieuwe Instituut de zogeheten Collection Gallery. In deze nieuwe interactieve ruimte wil de instelling in Rotterdam de Rijkscollectie voor Nederlandse Architectuur en Stedenbouw tot leven brengen.

44 woningen op bosrijke locatie in Driebergen

15 mei, 9:26

De gemeente Utrechtse Heuvelrug selecteerde het plan Bosrand Heidestein. Het team dat het ontwerp en de realisatie verzorgt, bestaat uit KRKTR Projectontwikkeling, Reuvers Ontwik-keling en Bouw, MIX architectuur, MAAK space, Merosch en Kwirkey.

Vijf finalisten voor Heuvelinkprijs 2026

13 mei, 3:06

De finalisten voor de Heuvelinkprijs 2026 zijn bekend. Vijf projecten komen in aanmerking voor deze editie van de tweejaarlijkse Arnhemse nieuwbouwprijs.

ITA Ensemble speelt 'De Architect' van sterregisseur Rebecca Frecknall

15 mei, 3:11

De voorstelling is een hedendaagse bewerking van Henirik Ibsens 'Bouwmeester Solness'.

Commissie: milieustudie Schiphol schiet tekort voor omwonenden

15 mei, 12:08

De Commissie voor de milieueffectrapportage stelt zelfs dat het rapport herzien zou moeten worden.

Koen Pörtzgen benoemd tot partner bij Zecc Architecten

15 mei, 10:15

Samen met Marnix van der Meer (54) en Bart Kellerhuis (47) vormt de 39-jarige Pörtzgen vanaf dit jaar de directie van het Utrechtse bureau.

Consortium met RxDomi en TU/e ontwikkelt netbewuste woning

13 mei, 2:56

In het project CoLiBRIE ontwikkelt een consortium, met onder meer RxDomi en TU/e, een nieuw type woning die comfortabel, duurzaam en betaalbaar is, zonder het energienet extra te belasten.