Merwede – landschapsontwerp openbare ruimte
5 december 2025
Merwede, waar stad en natuur bijeen horen
De toekomst van de stad ligt verankerd in de natuur. Omdat natuur een voorwaarde is voor gezond stedelijk leven, wordt het Utrechtse stadsdeel Merwede een unieke natuurinclusieve wijk waar veel nadruk ligt op biodiversiteit. Merwede wordt een wijk met een hoge dichtheid, met in totaal 6.000 woningen op 24 hectare in het zuidwesten van Utrecht. Voldoende kwalitatieve groene ruimtes zijn daarom van groot belang.
Voor het ontwerp van de openbare ruimte van Merwede werkt LOLA Landscape Architects samen met onder andere de gemeente Utrecht, BURA en Bureau Stadsnatuur. Centraal staat het maximaal inzetten op de stadsnatuur en ontmoetingsplekken in een autovrije openbare ruimte die prioriteit geeft aan voetgangers en fietsers. Merwede moet zo een uitnodigende, groene en levendige openbare ruimte worden.
Autovrije binnenstedelijke ontwikkeling
Hoe ziet de openbare ruimte eruit zonder auto's? In het voorlopig ontwerp voor de openbare ruimte van Merwede, het nieuwste stadsdeel van Utrecht, is het uitgangspunt groen. Verharding is alleen daar waar nodig, waardoor het een uitzonderlijk groene wijk wordt. Als één van de grootste autovrije binnenstedelijke ontwikkelingen van Nederland is er veel meer ruimte voor biodiversiteit, vergroening en sociale activiteiten, in plaats van wegen, parkeerplekken en kruisingen. De ruimteclaim van de auto is groot in de stad. In Merwede benut LOLA deze ruimte voor natuur, mensen en waterberging en maken we een stadsnatuurgebied midden in Utrecht.
Merwedebiotoop
De natuurlijke en groene buitenruimte van Merwede bestaat uit speelse buurtpleinen, twee wijkpleinen, unieke binnentuinen, het lineaire oeverpark Merwede, de Europalaan en de meanderende dwaalsporen voor voetganger en fietser. In Merwede streven we naar een rijkdom en diversiteit aan soorten. De door OKRA ontwikkelde 'Merwedebiotoop' is een aaneenschakeling van verschillende ecotopen die gekoppeld zijn aan de doelsoorten; de egel, de bittervoorn, de citroenvlinder, de klokjesbij, de vleermuis en kleine zangvogels zoals de huismus. Het gaat daarbij om het creëren van de juiste omstandigheden zoals zonlicht, vegetatie, wind en bodemkwaliteit.
Merwede facts
• Een van de grootste autovrije binnenstedelijke wijken van Nederland
• Circa 24 hectare in omvang in totaal met 6.000 woningen
• Meer dan de helft van de openbare ruimte van de wijk wordt groen
• We maken 1 hectare aan waterberging in de openbare ruimte waardoor Merwede is losgekoppeld van het HWA (hemelwaterafvoer)
• We zorgen voor veel koele verblijfsplekken door een grote hoeveelheid aan bomen in de wijk en voor koele fiets- en wandelroutes. Zo voorkomen we hittestress in Merwede
• We ontwerpen voor zowel de Merwede big 6 (egel, kleine zangvogels, klokjesbij, bittervoorn, dwergvleermuis) als de Social 6 (o.a. schoolkinderen, vitale 55+ers, werkende stellen, studenten en huisgenoten, jonge families en mensen met een beperking). Zo wordt het een inclusieve stadswijk voor dier en mens
• Mobiliteit en afval worden inpandig opgelost, 95% van de fietsen staat inpandig
• LEV’s (light electric vehicles), een fijnmazig routenetwerk voor langzaam verkeer en nieuwe bruggen zorgen voor een goede bereikbaarheid