Lunet B

2 oktober 2007
Inleiding

Als een van de weinig overgebleven elementen van de 19e eeuwse verdedigingswerken rondom de stad Breda resteert een reduit uit 1842. Om dit rijksmonument te behouden is gekozen voor een methode waarbij over de geconsolideerde ruïne een glazen doos is gepositioneerd. Het gebouw dient als kantoor van Rothuizen van Doorn ’t Hooft Architecten Stedenbouwkundigen.

Geschiedenis
In 1841 is bij Koninklijk Besluit opdracht gegeven tot de bouw van Lunet A en B te Breda. Deze lunetten werden aangelegd als onderdeel van het zogenaamde “Antwerpse Front”. Na de erkenning van het koninkrijk België in 1839 achtte men het noodzakelijk de verdedigingswerken in Noord-Brabant te moderniseren en aan te vullen. Breda werd hierbij een grensvesting aan de frontlijn.

Voor de uitvoering van deze Lunetten werd in 1842 een handgeschreven bestek opgesteld waarin letterlijk het volgende was opgenomen:
‘De aanneming bestaat in: het bouwen van een bomvrij reduit in elk der lunetten A en B, bestaande ieder uit twee kanon- en drie mortierkazematten, benevens een kruitmagazijn tesamen één gebouw vormende. Ten tweede: een gecreneleerde keelmuur met ingang, benevens een privaat in den hoek dezes muur bij het uiteinde dier kazematten. Ten derde: het daarstellen van een grachtje langs de frontmuren dier reduits, en vervoeren der hieruit voorkomende grond op de wulven van voormeld gebouw, en het opwerpen van een travers voor de mortierkazematten’. De werkzaamheden werden destijds aangenomen voor een totaalbedrag van fl . 94.600,-- en waren eind 1842 voltooid.

Al in 1867, dus 25 jaar na de aanleg van deze laatste verdedigingswerken, werd de vesting Breda bij Koninklijk Besluit opgeheven en kon de ontmanteling beginnen. Lunet A werd in 1914 t.b.v. een nieuw te bouwen kweekschool gesloopt. Lunet B bleef als enige overblijfsel van de vesting Breda bestaan. Na demping van de omliggende gracht bleef het in de lunet gelegen reduit alleen over. De vorm van de lunet zelf is nog slechts in het omliggende stratenpatroon herkenbaar.

Vastgesteld kan worden dat dit laatste restant van de verdedigingswerken van de gedurende vele eeuwen zeer belangrijke vesting Breda van een type is dat in Nederland nergens meer voorkomt. Het gebouw heeft daarom de status van rijksmonument.

Bron: bouwhistorisch onderzoek Lunet B te Breda uit juli 1997 opgesteld door Kamphuis, Bureau voor bouwhistorie uit Delft

Restauratieconcept
De reduit is samen met nog afleesbare sporen van de lunet in de vorm van beplanting en wegenloop het laatste restant van de verdedigingswerken van Breda. Tot in de tweede helft van de 20e eeuw werd de reduit gebruikt. Zo werd er strooizout opgeslagen. Invloed van regenwater en vorst hebben samen met deze zoutopslag veel schade aan het metselwerk veroorzaakt, waardoor het muurwerk is aangetast.

Verdere afbrokkeling van het muurwerk kan alleen worden tegengegaan door de ruïne van de reduit te beschermen tegen regen en vorst. Als oplossing voor dit probleem is gekozen voor een volledige overkapping van het monument. Om het monument zichtbaar te houden voor de omgeving diende deze overkapping de kwaliteiten van een ‘vitrinekast’ te hebben.

De reduit zelf wordt niet “teruggerestaureerd” naar zijn oorspronkelijk uiterlijk. De tand des tijds heeft een behoorlijke invloed gehad op de staat van het metselwerk. Op vele plaatsen is dit afgebrokkeld. Er is voor gekozen deze staat te accepteren en het gebouw als de ruïne te consolideren. Het metselwerk is volledig geïnjecteerd. Waar nodig zijn de losse delen vastgezet. Vervolgens is de gehele reduit schoon gemaakt.

De nieuwe combinatie van beschermende huid en bestaande ruïne biedt ruimte aan een nieuwe functie: werkplek voor een architectenbureau.

Ontwerp
Belangrijke voorwaarde bij het ontwerp is het zichtbaar blijven van de ruïne. Dat betekent niet alleen dat de wanden van glas ingetogen dienen te worden vormgegeven. Ook dienen deze glazen wanden werkelijk transparant te zijn en zicht te bieden op de reduit. Dit gebeurt enerzijds door de refl ectie van het glas weg te nemen door middel van bomen rondom, anderzijds door de ruïne zelf op te laten lichten. Overdag gebeurt dit door het zon- of daglicht dat valt door de daklichten, bij schemering of in het donker door kunstlicht.

De bestaande bomen zijn zo veel mogelijk gehandhaafd en aangevuld met nieuwe bomen. Aan de zuidzijde bij de Hoornwerkstraat ontbreekt de ruimte hiervoor. Daar wordt het zonlicht geweerd door middel van een betonnen wand met luifels. De ruimte rondom de ruïne komt in de schaduw te liggen. Alle aandacht gaat naar de ruïne zelf, gelegen in het groen. De bescherming tegen het water wordt manifest gemaakt: het regenwater dat door het dak opgevangen wordt, vloeit zichtbaar af via de wanden in de vier hoeken, aan de straatzijde in een bassin, aan de noordzijde in een grindbed. Zichtlijnen naar en langs de ruïne bepalen de uitsneden en de richtingen van de luifel in de zuidgevel, de plaats en de vorm van de service-kern achter de ruïne en de horizontale geleding van de glaspuien.

De nieuwe donkere monoliete betonvloer wordt rondom vrijgehouden van de ruïne. De ruïne zelf is ontdaan van alle begroeiing en geconserveerd in de staat waarin hij nu, anno 2003, verkeert.

In de kazematten zelf worden de representatieve functies ondergebracht zoals receptie, directie, bibliotheek en spreekkamers. Ter plaatse van de entrees van de kazematten wordt de overgang tussen betonvloer en reduit overbrugd met een transparante vloer. De kazematten van spreekkamers en directie zijn door middel van hardglas afsluitbaar gemaakt.

In de schaduw rondom het reduit zijn de werkplekken gesitueerd, onder met kunstgras beklede ‘comfort’-luifels. Deze zijn zodanig vormgegeven dat zij het zicht op de reduit niet hinderen. Deze dunne luifels, waarin installaties en constructie zijn geïntegreerd, zorgen voor tempering van daglicht en geluid alsmede voor luchttoevoer en verlichting. Direct invallend zonlicht wordt, indien niet tegengehouden door de bomen en de luifels, getemperd door screens, bedrukt met foto’s van de reduit voor de consolidatie, die zonodig kunnen worden neergelaten.

Hoog boven de ruïne, op acht meter hoogte, hangt een neutraal open plafond van ongeschaafde western red cedar latten, aan de bovenzijde voorzien van geluidsabsorberend materiaal: een abstract vlak onder de luchtbehandelingsinstallatie en constructieonderdelen.

De service-kern in het verlengde van de reduit is zodanig ontworpen dat zij niet boven het dak uitsteekt. Hierin bevinden zich sanitaire voorzieningen, techniekruimten en archiefruimten. Binnen in de kern zijn vloeren, wanden en plafonds naadloos afgewerkt in ultramarijne kunsthars. Zoals alle nieuwe onderdelen rondom de bestaande ruïne vormt de kern door een uitvoering in schoon beton en staalplaat een zo abstract mogelijke massa.

De kern en de zuidgevel zijn uitgevoerd in schoon gewapend wit betonwerk. Samen leveren zij de stabiliteit van de stalen portaalconstructie.
Stel jezelf kort voor! Dan weet het betreffende bedrijf wie hun brochure gedownload heeft.
Wil je niet bij elke download jouw gegevens in hoeven voeren?
Klik dan hier om in te loggen. Heb je nog geen account? Maak dan hier een gratis account aan.
Voornaam
Achternaam
E-mailadres
Downloaden
Wanneer je brochures download op Architectenweb.nl worden relevante gegevens van jou – zoals jouw naam en e-mailadres – met het betreffende bedrijf gedeeld. Meer hierover lees je in ons privacybeleid.
Stel jezelf kort voor! Dan weet het betreffende bedrijf wie hun model gedownload heeft.
Wil je niet bij elke download jouw gegevens in hoeven voeren?
Klik dan hier om in te loggen. Heb je nog geen account? Maak dan hier een gratis account aan.
Voornaam
Achternaam
E-mailadres
Downloaden
Wanneer je modellen download op Architectenweb.nl worden relevante gegevens van jou – zoals jouw naam en e-mailadres – met het betreffende bedrijf gedeeld. Meer hierover lees je in ons privacybeleid.

Neem contact op met Rothuizen Architecten Stedenbouwkundigen

Je bent momenteel niet ingelogd. Hierdoor is het alleen mogelijk om meer informatie per e-mail op te vragen. Wil je liever gebeld worden of documentatie per post ontvangen? Klik dan hier om in te loggen.
Heb je nog geen account? Maak dan hier een gratis account aan.
Voornaam
Achternaam
E-mailadres
Opmerkingen
Bij iedere aanvraag worden relevante gegevens van jou gedeeld met het betreffende bedrijf. Meer hierover lees je in ons privacybeleid.
Reynaers B.V.
ODS Jansen
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
SLV Nederland
Caparol
Tarkett BV
Kawneer (voorheen Alcoa)
Verosol Nederland B.V.
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
Performance in Lighting
Sempergreen
EeStairs | trappen en balustrades
Arpa Nederland BV
Aluprof Nederland BV
Intal BV
Forbo Flooring
AGC Nederland Holding B.V.
KONE Liften en Roltrappen, Gevelliftinstallaties en Deursystemen
Triflex bv
Gorter Luiken B.V.
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
AluK Aluminium b.v.
3M NEDERLAND BV
Duco Ventilation & Sun Control
ROCKWOOL B.V.
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Trespa International BV
Gira Giersiepen GmbH & Co. KG
Rockpanel
Renson
Metaglas B.V.
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Sika Nederland B.V.
ASSA ABLOY Entrance Systems
Saint-Gobain Building Glass Nederland
Faay Vianen B.V.
Boon Edam Nederland B.V.
Hunter Douglas Architectural Nederland
Derako International B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Cedral sidings
Holonite B.V.
Bolidt Kunststoftoepassing B.V.
Gerflor Benelux
OWA Benelux BV
Serge Ferrari
Tata Steel IJmuiden BV
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan