Henk de Haan

8 augustus 2006, 10:39

Naam

Henk de Haan

Geboren
23 november 1953

Werkzaam bij
Rijksgebouwendienst / Atelier Rijksbouwmeester [ meer ]

Bekend van
Rijksgebouwen, zoals het Rijksmuseum, en het Architectuurbeleid, waaronder De Architectuurnota

Wilde als kind worden
Piloot. Achteraf gezien ging dat dus ook al over techniek en ruimte, waar je als architect op een andere manier mee bezig bent. M’n opa was constructeur en aannemer tegelijk. Dat had je toen nog. Hij had een potlood dat altijd met een mesje werd geslepen en een gummetje dat uit een leren etuitje tevoorschijn kwam. Dat gereedschap en wat hij er mee kon, heeft denk ik wel indruk op me gemaakt.

Functie of vorm
We adviseren vanuit Atelier Rijksbouwmeester veel in de initiatieffase van projecten. Bij onze opdrachtgevers is de functie altijd het vertrekpunt. Met ontwerpend onderzoek tonen we aan dat daarmee de vorm nog niet vastligt. We stimuleren zo de opdrachtgever na te denken over zijn ambities en dragen zo bij aan professioneel opdrachtgeverschap. Rijksgebouwen kenmerken zich volgens mij in de regel doordat ze functioneel deugen en meestal ook nog eens goed zijn vormgegeven. Een meer dan gemiddelde kwaliteit zou je bij rijksgebouwen mogen verwachten.

Favoriete muziek
Singer-songwriters. Mijn favoriete radioprogramma is American Connection. De uitvoering van deze muziek is misschien niet altijd top, maar ik meen af en toe iets authentieks te beluisteren en dat boeit me. Je komt niet zomaar tot iets. Het doet me goed dat geworstel in een ander vak te herkennen.

Definitie van architectuur
Aldo van Eijck had het over “ruimte is de beleving ervan”. De glossy bladen kunnen maar beperkt iets van de architectuur weergeven. Wat me opvalt aan goede architectuur is dat de ervaring van maat, licht, textuur en kleur zo anders kan zijn, dan de indruk die je hebt vanuit de bladen. Het is als met een nieuwe jas, die moet je aan gehad hebben om te weten of die wel goed zit.

Leest welke design magazines
A+A; Frame; Wallpaper; Items. Die lees ik niet, maar zo af en toe scan ik ze. Dan blijft er een beeld hangen ergens in je geheugen. En dat geheugen zit vreemd in elkaar, dat werkt anders dan al die referentiebeelden die we tegenwoordig in de computer hebben opgeslagen. Vooral bij opdrachtgevers merk ik dat je voorzichtig moet zijn met al die beelden omdat zij andere referenties hebben.

Opdrachtgevers
De Rijksoverheid. Met de slogan “decentraal wat decentraal kan” wordt steeds meer werk overgelaten aan “de markt”. Dat zie je op het moment vooral in de kantorenbouw. De Rijksgebouwendienst bouwt nog wel veel voor justitie en voor de belastingdienst. Kennelijk zijn dat de laatste dingen die je nog Centraal wilt regelen. Vanouds was er een mooie traditie van overheidsarchitectuur. Denk aan de postkantoren, de stations, rijksscholen, gevangenissen en kantongerechten begin vorige eeuw. Maar dat is voorbij.

Leest welke krant
Koop ze los. Volkskrant, NRC, Trouw, en Parool af en toe. Reis veel in de trein en lees daar veel in de krant. Heb een vreselijke hekel aan Spits en Metro die kijk ik niet eens meer in.

Toekomst
Als adviseur van de Rijksbouwmeester word ik steeds vaker geconfronteerd met vraagstukken op abstracter niveau. Sinds het team van de Rijksbouwmeester is uitgebreid met rijksadviseurs voor het Landschap (Dirk Sijmons), voor de Infrastructuur (Jan Brouwer) en voor het Cultureel Erfgoed (Fons Asselbergs) zijn er projecten waar de verschillende vakdisciplines bij elkaar komen en waar een integraal advies wordt gegeven, zoals bijvoorbeeld De Hollandse Waterlinie.

Welstand
In de vernieuwde vorm nog altijd heel zinvol. Vooraf je uitspreken over beeldkwaliteit, over wat je in een gebied belangrijk vindt en nieuwe plannen in dat kader beoordelen op kwaliteit is prima. Dat de welstand daarmee transparanter is geworden, dat de uitspraken beter navolgbaar zijn dat is een verbetering.

Favoriete ontwerper
Mijn collega bij de Rgd: Rob Hootsmans. We werken als rijksarchitecten een beetje in de anonimiteit. Daarom is het wel eens goed iemand te noemen die heel bijzonder werk maakt, maar waarover misschien te weinig gepubliceerd wordt. Je kunt op zijn website kijken.

Definitie van succes
Daar doe ik niet aan.

Favoriete kleur
Daar ben ik tamelijk zorgvuldig in. Kleur, materiaal en textuur werken samen. Kleur op zich bestaat dus niet in de architectuur. Een goede kleur kun je uiteindelijk pas in het werk bepalen. Bij het Afrika Museum heb ik voor een zandkleurige steen gekozen. Die gelige kleur, het zou niet in me opgekomen zijn. Maar als je daar bent dan zie je dat die het heel goed doet in die omgeving.

Leukste aan mijn werk
Het accent in mijn werk ligt op het adviseren over architectonische kwaliteit. Wat daar leuk aan is, is dat je een soort van regisseur bent, soms ook scenarioschrijver, dat is werk achter de schermen. Processen worden er niet eenvoudiger op. Sturing op kwaliteit is complex geworden. Het is een vak op zich.

Favoriete schrijver
Ben bezig in Amos Oz: Een verhaal van liefde en duisternis. Het boek begint met een heel beeldende beschrijving van de plekken waar hij als kind vertoefde. Hij beschrijft aspecten van architectuur die je niet in foto’s kunt vastleggen. Hoe iemand ruimte beleeft (zoals Aldo het aanduidt) dat kan hij prachtig vertellen.

Het allerbelangrijkste
Kinderen. Heb er zelf vier. En geef al jarenlang een dag in de week les; nu aan interieurarchitecten. Het telkens weer opnieuw ontdekken van waar het ook al weer om gaat, dat houdt jezelf scherp.

Hekel aan?
Concepten. We doen niet anders dan concepten verzinnen, dat weet ik. Met een concept zou een ontwerp per definitie oorspronkelijk moeten zijn; origineel. Zonder concept zou je niet filosofisch genoeg zijn; geen achterliggende gedachte hebben. Conceptuele architectuur pretendeert ook toekomstgericht te zijn. Het ligt mij allemaal te dicht bij scoren. Vandaar ook, dat ik je vraag over succes heb overgeslagen als je het niet erg vindt.

Mijn beste project?
Het Afrika Museum is mijn meest recente, maar ook wel mijn beste project. De nieuwbouw is in veel opzichten een aanvulling op de oude gebouwen. Het nieuwe laat zich niet verklaren zonder het oude. En het oude kan inmiddels niet meer zonder het nieuwe. Het ligt in een van de mooiste en zwaar beschermde landschappen van Nederland: Het Rijk van Nijmegen; aan de rand van de stuwwallen. Het ontwerp toont respect voor dit landschap. Zo is de uitbreiding voor de helft weggeschoven in het talud, waardoor deze bescheiden over komt.

Favoriete bezigheid?
Reizen. We hadden aan de kunstacademie waar ik les geef een fantastische docent die heel nauwgezet buitenlandse reizen voorbereidde. Geleidelijk ben ik me ervan bewust geworden hoe waardevol die reizen zijn. Er zijn geen methoden binnen het architectuuronderwijs te bedenken die het reizen naar andere landen en culturen kunnen vervangen. In die omstandigheden ontstaat als vanzelf het vakdebat, iets wat bij allerlei symposia maar niet goed van de grond komt.

Motto
Past in het rijtje: concept, scoren, succes. . .

Advies aan jonge architecten
Doorgaan! Het is een prachtig vak, heel veelzijdig. Klik hier voor meer informatie over Rijksgebouwendienst / Atelier Rijksbouwmeester

1	Nominaties Interieur van het Jaar 2026 bekend woensdag, 30 september
2	Vijf nominaties Abe Bonnema Prijs voor Jonge Architecten 2026 woensdag, 30 september
3	Gelders gemaal uitgebreid en deels herbestemd door Open Kaart donderdag, 1 oktober
4	Bekijk de beste architectuurfilms tijdens Architectenweb Best Of AFFR 2026! dinsdag, 6 oktober
5	MVRDV ontwerpt collectie straatmeubilair voor Escofet vrijdag, 2 oktober

Andere nieuwsberichten

Woonblokken met sociale huurwoningen op Harley-locatie Breda voltooid

Vandaag, 16:25

Waar ooit een garage voor Harley Davidson motoren stond zijn vier bouwblokken met 51 compacte sociale huurwoningen verrezen.

Dutch Design Week 2026 in teken van ongepolijst en onderzoekend ontwerp

Vandaag, 15:29

Van 17 tot en met 25 oktober vindt in Eindhoven de 26e editie van de Dutch Design Week. In de Lichtstad komen die week onder het thema R.A.W. ruim 2.500 ontwerpers samen.

Bekijk de beste architectuurfilms tijdens Architectenweb Best Of AFFR 2026!

Vandaag, 11:35

Aanstaande zondag vanaf 13.00 wordt in het Rotterdamse theater LantarenVenster een selectie van de vier beste films getoond die tijdens ’s werelds grootste architectuurfilmfestival te zien waren.

Arons en Gelauff herontwikkelt fabrieksterrein met woonhof en brandweerkazerne

Vandaag, 10:20

Naar ontwerp van Arons en Gelauff architecten is op het terrein van de voormalige VerBliFa-fabriek in Dordrecht een hof met 28 woningen gerealiseerd. Ook heeft het bureau er een brandweerkazerne ontworpen.

INBO benoemt Frank Zewald tot associate

Vandaag, 12:23

De architect werkt sinds 2003 bij het bureau en geeft al geruime tijd mede richting aan de vestiging in Eindhoven.

123 miljoen euro voor natuurherstel in Brainport-regio

Vandaag, 11:06

Het geld komt uit een pot van vijfhonderd miljoen euro voor ‘prioritaire gebieden’.

Opnieuw minder nieuwbouwwoningen verkocht dan jaar eerder

Gisteren, 15:17

Het is het vierde kwartaal op rij dat minder nieuwbouwwoningen zijn verkocht.

Katwijk stemt in met komst miljardenfabriek Amerikaanse farmaceut

Gisteren, 10:01

Het Amerikaanse bedrijf Eli Lilly kan voor drie miljard dollar een medicijnfabriek gaan bouwen in Katwijk.

Vol stroomnet zet ook bijna voltooide woningbouwprojecten klem

2 oktober, 3:35

Zelfs nieuwbouwwoningen die te koop staan en woningen die al zijn verkocht, kunnen vaak niet op tijd op het stroomnet worden aangesloten, waarschuwt brancheorganisatie WoningBouwersNL.