Tentoonstelling architect Samuel Mockbee
30 november 2005, 9:01
Het Civa prijst zich gelukkig dit jaar een tentoonstelling voor te stellen die gewijd is aan het werk en de inzet van de Amerikaanse architect Samuel Mockbee (1944-2001). Deze bewonderenswaardige expositie werd opgevat, gerealiseerd en in 2003 ook voor het eerst getoond in het Architekturzentrum van Wenen.
Samuel Mockbee en de Rural Studio
Samuel Mockbee en Denis K. Ruth richtten in het begin van de jaren ’90 de Rural Studio op in Hale County in Alabama. In Hale County, een gebied in de Verenigde Staten, is 40% van de bevolking arm. Het is een verwaarloosde streek waar de constructies van de eerste inwoners bestaat uit een verzameling van alledaagse en moderne huizen. Shanty towns bevindt zich langs de uitgestrekte bekkens van de industriële meervalkwekerijen, langs voorlopige schikkingen van mobiele huizen die temidden van verroeste auto’s en halfverlaten hokken staan, overblijfselen van wat vroeger een landbouwgebied in volle expansie was.
Sinds de oprichting van Rural Studio kregen de architectuurstudenten van de Universiteit van Auburn (Alabama) een onverwachtse gelegenheid om in te spelen op een sociale vraag. Ze namen deel aan de bouw van unifamiliale weliswaar eenvoudige maar vindingrijke huizen, van sociale centra, kerken, sportgelegenheden en gebouwen voor de armste inwoners van dit graafschap.
Op termijn werd aan een twintigtal gebouwen gewerkt en hervormingen werden uitgevoerd met herbruikt en gerecycleerd materiaal zoals wagens van slaaptreinen, oude baksteken, hout uit vorige constructies, autobanden en mineralogische platen, hooimijten, karton of kleurenflessen.
Deze vindingrijke architectuur legt een sociaal en ecologisch engagement bloot. Ze krijgt vorm in dit « no-mans-land » en overtreft de « pareltjes » van de internationale architectuursterren waarop de media zich focust.
Rural Studio reikt de architectuurstudenten een programma aan dat niets te maken heeft met de gangbare schoolcursussen. Zij leren dat zij in hun studie rekening moeten houden met de reële problemen van het leven. De ambitie van Rural Studio ligt eerst en vooral in het koppelen van het nuttig werk voor de daar wonende mensen aan de architectuurtheorie op basis van een reële praktijk. « Het blijft nochtans een educatief programma dat in het leerprogramma van de studenten kadert », benadrukt Mockbee, « wij zijn geen ondernemers, noch architecten, noch filantropen ».
Volgens Mockbee tilt Rural Studio de opvoeding op uit het rijk van de theorie, maakt haar reëel en zorgt ervoor duidelijk te maken aan de studenten dat de architectuur nooit stilstaat, steeds evolueert. « Door hun eigen inspanningen en verbeelding », zegt Mockbee, « maken de studenten prachtige dingen, op het gebied van de architectuur, maar ook op sociaal, politiek, esthetisch gebied terwijl ze rekening houden met het milieu en de omgeving. Dat is de ware opdracht van Rural Studio ».
De aard van dit educatieve programma alsook de betekenis van de sociale verantwoordelijkheden die eruit voortvloeien is een mooi voorbeeld van wat men de ‘nieuwe noodzakelijkheid in de architectuur » zou kunnen noemen.
Tentoonstelling
De tentoonstelling laat toe om in de « zelfgenoegzame » wereld van Rural Studio binnen te dringen en die grondig te begrijpen. Die vormt misschien wel een breuk met de beschaving waarin een nieuwe generatie van toegewijde architecten ontstaat die zich ook bewust is van haar sociale verantwoordelijkheid. De uitgebreide documentatie toont de ware situatie van Alabama, haar geschiedenis en het heden, de heel eigen sociale conflicten en de ongelijkheiden.
Het fenomeen « Rural Studio » wordt voorgesteld aan de hand van grote fotocollages, plannen en schetsen, modellen, video’s en interviews met studenten die de enorme draagwijdte van hun werk uit de doeken doen en het hebben over de interactie tussen het vernieuwend hanteren van herbruikte materialen, over hun sociaal engagement en de architectuurpraktijk in het algemeen