Ontwerp het onmogelijke

25 oktober 2005, 14:56

De wereld van architect Hendrik Wijdeveld (1885-1987)

Theatraal spektakel in het Nederlands Architectuurinstituut van 28 januari t/m 23 april 2006
Hij wordt vergeleken met groter zieners als Frank Lloyd Wright en Le Corbusier. Hij ontwierp een schacht van 20 kilometer naar het middelpunt van de aarde, maakte een plan voor de herbebossing van Nederland en ontwierp een nieuwe stadswijk met volkstheater in het Vondelpark. Het zijn slechts enkele voorbeelden van de verbeeldingskracht van Hendrik Wijdeveld (1885-1987), de grootste visionair uit de Nederlandse architectuurgeschiedenis. Voor Wijdeveld was de wereld een totaaltheater waarin hij zijn dromen kon ensceneren. Tegenover de beeldloze, wetenschappelijke stedenbouw van het modernisme zette hij een visueel spektakel. Het Nederlands Architectuurinstituut presenteert de tentoonstelling 'Ontwerp het Onmogelijke: De wereld van architect Hendrik Wijdeveld (1885-1987)' over het oeuvre van een architect die meer dan 100 jaar oud is geworden.

Tentoonstelling
Het NAi maakt van de tentoonstelling over Hendrik Wijdeveld een theatraal spektakel van tekeningen, licht, film en geluid. In de verduisterde zaal bevindt zich een enorme verlichte ring. Buiten de ring zweven honderd aangelichte tekeningen. Aan de binnenzijde wordt een animatiefilm geprojecteerd die een reis door het hoofd van Wijdeveld verbeeldt.

Actualiteit
De theatrale planologie van Wijdeveld is nu weer actueel. De westerse stad verliest zijn vorm doordat de grenzen van stad en land vervagen. Door ongecontroleerde groei langs uitvalswegen lost de stad op in een verstedelijkt landschap. Er worden momenteel nieuwe ontwerpinstrumenten ontwikkeld om deze chaos te ordenen. Met zijn concept van de 'stedenloze stad' zocht Wijdeveld hiervoor een nieuwe vorm.

Theater
Reizend langs de grote steden van Europa constateerde Wijdeveld al in het begin van de twintigste eeuw dat de moderne metropool dreigde te exploderen. Met de komst van de moderne massamedia en de toenemende mobiliteit verloor de stad steeds meer zijn fysieke samenhang en werd een ingewikkeld complex van indrukken. Wijdeveld zette de mens weer centraal en nam de waarnemingspsychologie van het theater als uitgangspunt. Een nieuw cultuurideaal ontstond: leven en kunst smolten samen in een 'totaalkunstwerk'. Het onderscheid tussen publiek en acteurs vervaagde. In 1918 bracht Wijdeveld deze invloeden samen in zijn Volkstheaterproject: een stadswijk in het Vondelpark, bekroond met een gigantisch theater.

De Stedenloze Stad
De stad was volgens Wijdeveld een achterhaald verschijnsel. Hij zocht naar een meer organische samenhang van bebouwing en natuur. Hij wilde orde scheppen vanuit het landschap in plaats vanuit een stedelijke omgeving. Gebouwen werden bevrijd van de knellende banden van straten en pleinen en ingezet om in samenhang met het landschap voortdurend wisselende situaties te creëren. Hij had plannen om bestaande steden af te sluiten met een ring van torens. Als dramatische accenten in het landschap vervulden ze nog slechts de functie van een monument. Zo zette hij zijn theaterervaring in om het landschap te ensceneren en collectieve ervaringen op te roepen. Daarmee liep hij vooruit op onze actuele beleveniseconomie, waarin een dergelijke totaalregie juist zo gemist wordt.

Publicatie
In de publicatie bij de tentoonstelling worden de achtergronden van Wijdeveld's theatrale planologie belicht. Tien belangrijke projecten worden nader toegelicht en gevisualiseerd in een beeldessay van 75 reproducties uit het Wijdeveld-archief.

Trefwoorden

planologie ring tentoonstelling landschap

1	Nominaties Interieur van het Jaar 2026 bekend woensdag, 30 september
2	Vijf nominaties Abe Bonnema Prijs voor Jonge Architecten 2026 woensdag, 30 september
3	Gelders gemaal uitgebreid en deels herbestemd door Open Kaart donderdag, 1 oktober
4	Bekijk de beste architectuurfilms tijdens Architectenweb Best Of AFFR 2026! dinsdag, 6 oktober
5	MVRDV ontwerpt collectie straatmeubilair voor Escofet vrijdag, 2 oktober

Andere nieuwsberichten

Woonblokken met sociale huurwoningen op Harley-locatie Breda voltooid

Vandaag, 16:25

Waar ooit een garage voor Harley Davidson motoren stond zijn vier bouwblokken met 51 compacte sociale huurwoningen verrezen.

Dutch Design Week 2026 in teken van ongepolijst en onderzoekend ontwerp

Vandaag, 15:29

Van 17 tot en met 25 oktober vindt in Eindhoven de 26e editie van de Dutch Design Week. In de Lichtstad komen die week onder het thema R.A.W. ruim 2.500 ontwerpers samen.

Bekijk de beste architectuurfilms tijdens Architectenweb Best Of AFFR 2026!

Vandaag, 11:35

Aanstaande zondag vanaf 13.00 wordt in het Rotterdamse theater LantarenVenster een selectie van de vier beste films getoond die tijdens ’s werelds grootste architectuurfilmfestival te zien waren.

Arons en Gelauff herontwikkelt fabrieksterrein met woonhof en brandweerkazerne

Vandaag, 10:20

Naar ontwerp van Arons en Gelauff architecten is op het terrein van de voormalige VerBliFa-fabriek in Dordrecht een hof met 28 woningen gerealiseerd. Ook heeft het bureau er een brandweerkazerne ontworpen.

INBO benoemt Frank Zewald tot associate

Vandaag, 12:23

De architect werkt sinds 2003 bij het bureau en geeft al geruime tijd mede richting aan de vestiging in Eindhoven.

123 miljoen euro voor natuurherstel in Brainport-regio

Vandaag, 11:06

Het geld komt uit een pot van vijfhonderd miljoen euro voor ‘prioritaire gebieden’.

Opnieuw minder nieuwbouwwoningen verkocht dan jaar eerder

Gisteren, 15:17

Het is het vierde kwartaal op rij dat minder nieuwbouwwoningen zijn verkocht.

Katwijk stemt in met komst miljardenfabriek Amerikaanse farmaceut

Gisteren, 10:01

Het Amerikaanse bedrijf Eli Lilly kan voor drie miljard dollar een medicijnfabriek gaan bouwen in Katwijk.

Vol stroomnet zet ook bijna voltooide woningbouwprojecten klem

2 oktober, 3:35

Zelfs nieuwbouwwoningen die te koop staan en woningen die al zijn verkocht, kunnen vaak niet op tijd op het stroomnet worden aangesloten, waarschuwt brancheorganisatie WoningBouwersNL.