André Kempe: ‘Het ging Oliver Thill om het geven van betekenis’

6 maart, 19:15

Afgelopen maandag overleed na een kort ziekbed de zeer gewaardeerde architect Oliver Thill. Zijn compagnon André Kempe gedenkt de man met wie hij al meer dan 35 jaar bevriend was en ruim een kwarteeuw geleden Atelier Kempe Thill oprichtte. “Oliver ontwierp in de beste en meest uitgebreide zin van het woord rationele architectuur.”

Tekst André Kempe

Op 2 maart is Oliver Thill, mijn oude studievriend, collega, bureaupartner en medeprofessor aan de faculteit Architectuur van de Leibniz-Universiteit, overleden aan kanker. Oliver werd 55 jaar oud. Zijn dood laat een groot gat achter in ons bureau, ons team, aan de universiteit en in mijn leven. Zijn heengaan betekent niet alleen het verlies van een bureaupartner, maar ook het verlies van een architect van een internationale rangorde, een complex denker, een nauwkeurig observator, een geïnspireerde en humoristische gesprekspartner, een welbespraakte universitair docent en spreker.

Oliver is net als ikzelf een kind van Oost-Duitsland. Hij groeide op in de benauwende DDR en bracht zijn jeugd door in de late jaren tachtig, toen er steeds meer tekenen van ontbinding binnen het regime zichtbaar werden en de subcultuur bloeide. Precies rond de val van de Muur, in het najaar van 1990, begonnen we onze studie in Dresden en konden we met deze enorme mogelijkheid voor een compleet nieuw begin de wereld ontdekken en veroveren.

Ik leerde Oliver meteen op de eerste dag kennen. Samen met een paar andere medestudenten vormden we vanaf het begin een hechte groep. Vanaf dag één hebben we bijna alle universitaire projecten samen uitgewerkt, in een bijna symbiotische, complementaire en elkaar versterkende uitwisseling. Deze manier van werken, waarbij we in mijn zolderappartement en later in de werkruimtes van de universiteit in schijnbaar eindeloze debatten werkelijk alles ter discussie stelden, vormde 36 jaar lang de basis voor ons gezamenlijke werk tot op de dag van vandaag.

De val van de Muur was voor Oliver en mij een grote kans, maar net als voor iedereen die in het oosten van Duitsland was opgegroeid, was het ook een ingrijpende verandering. Mentaal moesten we ons aanpassen aan een totaal ander maatschappelijk systeem. Oliver was, zoals velen van ons, bezeten van een onverzadigbare nieuwsgierigheid en zin in avontuur. Dit bracht ons naar zelf georganiseerde verblijven in het buitenland, in Parijs en Tokio. Na onze studie wilde hij noch ik in Duitsland blijven. Alles leek provinciaal. We besloten om naar het kosmopolitische Nederland te verhuizen. Na een korte periode bij andere bureaus te hebben gewerkt, besloten we met veel energie ons eigen architectenbureau Atelier Kempe Thill op te richten.

Net als voor mij ging het Oliver niet alleen om een confrontatie met hedendaagse architectuur en modernisme, maar veel meer om een confrontatie met de hele architectuurgeschiedenis; om een diepgaand begrip te ontwikkelen dat veel verder gaat dan de alledaagse ervaring. Met dit idee wilde hij zichzelf en ons positioneren, en dat in een tijd van grote neoliberale omwentelingen. Hij wilde geen op zichzelf staande gebouwen als objecten ontwerpen, maar ruimtes, het ‘ertussen’. Het ging hem niet om de pure productie van gebouwen of louter dienstverlening. Het ging hem altijd om architectuur als iets geestelijks, iets bezielends. Architectuur als omhulsel, ruimtes met een centrum die uitnodigen tot concentratie in een wereld van afleiding. Het ging altijd om het geven van betekenis, om levendige leefruimtes, geïllustreerd met vele schetsen met humoristische kleine details.

Oliver ontwierp in de beste en meest uitgebreide zin van het woord rationele architectuur. Hij was echter een zeer emotioneel mens met een bijzonder en provocerend gevoel voor humor, iets wat veel mensen die alleen onze projecten kennen, verrassend vonden. Zijn idealistische ziel kwam tot uiting in scherp sarcasme over de toestand van de architectuur en de wereld. Als onvermoeibare architectuurfan heeft hij hard gevochten voor elk van onze projecten en ieder detail. Zijn creatieve geest en mentale wendbaarheid hebben onze projecten en ons discours keer op keer tot leven gebracht. Zijn werkterrein was nooit een afgezonderde ivoren toren, maar altijd de pure realiteit van onze samenleving.

Naast de avonturen in de echte wereld van de bouwproductie waren Oliver en ik altijd enthousiast betrokken bij het onderwijs aan universiteiten en later bij onderzoek. Ons gezamenlijke professoraat aan de Leibniz Universiteit Hannover was de logische volgende stap na verschillende gastprofessoraten. Ook hier ging en gaat het om de verbinding met de echte wereld voor de jonge studenten.

Hoe kun je in het leven en werk van een architect in een wereld vol hindernissen toch misschien zelfs iets magisch bereiken...? Oliver Thill heeft hier altijd naar gestreefd en heeft dat meestal ook mogen bereiken. Hij laat een grote erfenis na.

Trefwoorden

overlijden oliver thill in memoriam atelier kempe thill andré kempe

1	Genomineerden BNA Beste Gebouw van het Jaar 2026 bekend dinsdag, 28 april
2	Architectenweb symposium: samenwerken op kantoor dinsdag, 28 april
3	Mecanoo ontwerpt filmtheater Fraterhuis in binnenstad Zwolle vrijdag, 24 april
4	Vijfde 'icoon' voor Roombeek mengt continuïteit met verstoring donderdag, 23 april
5	MVRDV en Diamond Schmitt ontwerpen tweede gebouw voor universiteit Toronto dinsdag, 28 april

Gerelateerde nieuwsberichten

Architect Oliver Thill op 55-jarige leeftijd overleden

5 maart

Andere nieuwsberichten

Stijn Dries transformeert papierfabriek tot creatief atelierdorp

Gisteren, 13:27

De voormalige papierfabriek De Hoop in Zaanstad is veranderd in een onderkomen voor tweehonderd creatieve ondernemers.

Groosman heeft 'eigen' Coolse Poort in centrum Rotterdam gerenoveerd

Gisteren, 11:48

Het beeldbepalende gebouw op de hoek van de Coolsingel en het Binnenwegplein kreeg een subtiele make-over, waarbij het nieuwe glas in de gevel het meest in het oog springt.

Gerenoveerd rijksmonumentaal herenhuis toont oud en nieuw in samenhang

Gisteren, 10:59

Het herenhuis stamt uit 1898 en behoort tot een historisch woonblok, ontworpen door de architect Houtzagers. Tijdens de renovatie, die drie jaar in beslag nam, heeft Serge Schoemaker Architects het volledige pand gestript en zorgvuldig gerestaureerd.

Architectenweb symposium: samenwerken op kantoor

28 april, 6:00

Op dinsdagavond 12 mei 2026 organiseert Architectenweb in samenwerking met YNNO en Pakhuis de Zwijger een symposium rond de ontwikkeling om kantooromgevingen nadrukkelijker in te richten op onderlinge samenwerking.