‘Opdracht geven is een werkwoord’

9 augustus 2005, 18:32

Onder de titel ‘De opdrachtgever heeft een opdracht’ presenteert Het Oversticht in zijn jaarverslag over 2004 een essay over goed opdrachtgeverschap. Volgens de jaarlijkse traditie richt Het Oversticht in zijn jaarverslag een boodschap aan al zijn leden. Deze keer is het de bedoeling om de gemeenten in het gebied Overijssel en Noord-Oostpolder nog bewuster te maken van hun actieve rol als opdrachtgever bij complexe bouwprojecten. Er bestaat immers nog al eens huiver om vast te houden aan de integraliteit van bouwprojecten, en dus aan eisen van ruimtelijke kwaliteit, cultureel erfgoed en proceskwaliteit. Maar ‘opdracht geven is een werkwoord’, stelt Het Oversticht.

“Opdrachtgeverschap” is om verschillende redenen actueel. De rijksoverheid hecht er nog steeds aan dat het particulier opdrachtgeverschap in de woningbouw een gewoner verschijnsel wordt. Daarnaast krijgen overheden zelf een steeds belangrijker taak als opdrachtgever. Van provincies wordt bijvoorbeeld een actievere opstelling verwacht in het kader van de zogenoemde “ontwikkelingsplanologie”, vooral op regionale schaal. Maar we zien ook gemeenten worstelen met de bouw van nieuwe gemeentehuizen, met herstructurering van binnensteden, rivierfronten of stationslocaties. Hoe speel je je rol als opdrachtgever op een manier die kwaliteit garandeert? De verantwoordelijkheden van degene die gaat bouwen gaan verder dan het geven van de opdracht.

Een bewuste architectenkeuze is wel de minimale opdracht die een ‘bouwheer’ zichzelf geven kan: hij realiseert zich dat voor het bereiken van een goed resultaat de hulp van een deskundige adviseur van veel nut kan zijn. Hij beseft dat bouwen méér is dan volume neerzetten, en dat het menig stads- of dorpsgezicht een ander aanzien geeft. Hij is er zich van bewust dat het gebouw ook iets zegt over zichzelf. Dat je ermee laat zien wie je bent, hoe je “gezien” wilt worden. De opdrachtgever heeft een opdracht, maar het ambt van bouwheer, het opdracht géven, wordt steeds complexer: regels en contracten, conflicterende belangen, eisen die gesteld worden aan gebiedskennis en vakkennis bij de opdrachtgever. Zie temidden van al die problemen je ambities maar eens overeind te houden.

Veel werk van Het Oversticht heeft te maken met kwaliteiten van en op locaties. Landschap en cultuurhistorie zijn de aspecten die hierbij het meest aan de orde komen. Inbedding in het landschap en het benutten van de geschiedenis van plek en omgeving voor het inspireren van plannen, zijn in de afgelopen jaren steeds meer vanzelfsprekend geworden. Daartoe hoeven veel bouwheren al niet meer te worden aangezet. Op basis van de analyse van die aspecten worden aanbevelingen gevraagd voor “beeldkwaliteit”, die vervolgens als toetsingskader voor bouwplannen worden gehanteerd. Maar die trits van analyse – aanbeveling – toetsing ligt niet altijd aan beeldkwaliteitplannen ten grondslag. Niet zelden gebeurt het dat een reeds gemaakt ontwerp voor een locatie door de ontwikkelaar of zijn ontwerper zelf van een beeldkwaliteitplan wordt voorzien. Het ontwerp past dan wonderwel in de geformuleerde uitgangspunten. Maar in een beeldkwaliteitplan hoort niet de vraag te worden beantwoord wat je op die plek zou willen verkopen, maar wat je er zou willen zien.

Het Oversticht geeft in het essay inspirerende voorbeelden van opdrachtgeverschap. Aan de orde komen onder meer de brugwachtersverblijven langs het kanaal Almelo de Haandrik, de Spinnerij Oosterveld in Enschede en de vestiging van het ROC Oost-Nederland in een industrieel monument in Hengelo. Verder gaat het essay in op de verbouwing van het provinciehuis in Zwolle. Het ontwerp van architect Duintjer werd door velen gezien als een typisch staaltje van Oostblokarchitectuur. Maar gaandeweg raakte de provincie overtuigd dat je dit modernistische gebouw met zijn bijzondere stedenbouwkundige inpassing niet sloopt. Dat het juist de zorgvuldige en intelligente renovatie verdient, die op dit moment wordt uitgevoerd. De essentie van het gebouw van Duintjer blijft nu bewaard en de nadelen ervan zijn adequaat ondervangen.

Het Oversticht hoopt dat opdrachtgevers zich door deze voorbeelden aangesproken voelen. Overheden kunnen een stimulerende rol spelen, zeker als het om een meer integrale benadering van projecten gaat. Met provinciale subsidie wordt bijvoorbeeld de vestiging van Kulturhusen bevorderd. Zo’n gebouw is al vaak direct het grootste gebouw van een dorp en het samenbrengen van allerlei organisaties in één bouwheerschap kan onvermoede complicaties met zich brengen. De zorgcomponent van het provinciale subsidiebeleid zou daarom ook een cultuurcomponent kunnen bevatten. Die zou gericht moeten zijn op proceskwaliteit, op goed opdrachtgeverschap en op het stimuleren van hergebruik van erfgoed. Voor zulke integraliteit bestaat nu nog een grote huiver, maar het is evident dat daarmee sturings¬kansen onbenut blijven, die aan kwaliteit zouden kunnen bijdragen.
Bron: Het Oversticht

Trefwoorden

beeldkwaliteitplan landschap orde

1	‘Shift Embassy lijkt sterk op gefaald Mars One-project’ woensdag, 23 september
2	Bouw Spaarnepoort in Haarlem van start woensdag, 23 september
3	1828 Gouda biedt compacte woningen en collectieve voorzieningen voor jonge bewoners woensdag, 23 september
4	MoederscheimMoonen moderniseert en breidt jaren 70-bungalow uit woensdag, 23 september
5	We wonen te goedkoop dinsdag, 22 september

Andere nieuwsberichten

West Architecten verenigt verleden en heden in Rotterdams herenhuis

25 september, 4:20

In Rotterdam is naar ontwerp van West Architecten een herenhuis uit 1911 verbouwd en uitgebreid. De uitbouw met leefkeuken verbindt de verschillende woonlagen met elkaar en vergroot de relatie tussen woning en tuin.

MAPL. ontwerpt openbare ruimte van City West Nieuwegein

25 september, 2:40

Het ontwerp maakt deel uit van de bredere gebiedsontwikkeling City Nieuwegein.

HDO Groep: optoppen is geen technisch, maar bestuurlijk vraagstuk

25 september, 1:39

Optoppen is niet zozeer een technisch probleem, als wel een bestuurlijk vraagstuk. Dat stelt industrieel houtbouwer HDO Groep, dat op woensdag 7 oktober het woord krijgt tijdens een rondetafelgesprek over woningbouw in de Tweede Kamer.

Rijnboutt aan de slag met herontwikkeling oostzijde Krophollerensemble Waalwijk

25 september, 11:25

De oostvleugel van het rijksmonumentale ensemble van Alexander Kropholler uit 1929 wordt uitgebreid en herbestemd met horeca, zorg, sport, een boetiekhotel en woningen. Rijnboutt is verantwoordelijk voor het ontwerp.

Kabinet bepaalt met scores welke infra-projecten doorgaan

25 september, 5:14

Vincent Karremans (Infrastructuur, VVD) hoopt zijn keuzes daarmee te ‘objectiveren’, zei hij vrijdag na de ministerraad.

Schiphol zoekt bouwpartners voor miljardenvernieuwing luchthaven

25 september, 12:17

De komende tien jaar steekt Schiphol miljarden in vernieuwing.

Staatssecretaris: flexibele stroom moet het nieuwe normaal worden

25 september, 9:36

“Het netwerk kan heel veel aan, maar we benutten het verkeerd met zijn allen”, zegt Jo-Annes de Bat.

BNA meldt akkoord over nieuwe cao voor architectenbureaus

24 september, 12:30

De BNA heeft overeenstemming bereikt met vakbonden FNV, CNV en De Unie over een nieuwe cao voor architectenbureaus met een looptijd van twee jaar.

Canadees bedrijf staakt overnamepoging Arcadis en trekt bod in

24 september, 10:19

WSP had langere tijd interesse in Arcadis, maar die onderneming sloeg tot twee keer toe biedingen af.

Karremans trekt beroep in tegen bouw nieuw dorp in Zuidplaspolder

23 september, 4:42

Minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat verzet zich niet langer tegen de bouw van een dorp met 8000 woningen in de Zuidplaspolder.

Ga naar het nieuws-archief