‘Opdracht geven is een werkwoord’

9 augustus 2005, 18:32

Onder de titel ‘De opdrachtgever heeft een opdracht’ presenteert Het Oversticht in zijn jaarverslag over 2004 een essay over goed opdrachtgeverschap. Volgens de jaarlijkse traditie richt Het Oversticht in zijn jaarverslag een boodschap aan al zijn leden. Deze keer is het de bedoeling om de gemeenten in het gebied Overijssel en Noord-Oostpolder nog bewuster te maken van hun actieve rol als opdrachtgever bij complexe bouwprojecten. Er bestaat immers nog al eens huiver om vast te houden aan de integraliteit van bouwprojecten, en dus aan eisen van ruimtelijke kwaliteit, cultureel erfgoed en proceskwaliteit. Maar ‘opdracht geven is een werkwoord’, stelt Het Oversticht.

“Opdrachtgeverschap” is om verschillende redenen actueel. De rijksoverheid hecht er nog steeds aan dat het particulier opdrachtgeverschap in de woningbouw een gewoner verschijnsel wordt. Daarnaast krijgen overheden zelf een steeds belangrijker taak als opdrachtgever. Van provincies wordt bijvoorbeeld een actievere opstelling verwacht in het kader van de zogenoemde “ontwikkelingsplanologie”, vooral op regionale schaal. Maar we zien ook gemeenten worstelen met de bouw van nieuwe gemeentehuizen, met herstructurering van binnensteden, rivierfronten of stationslocaties. Hoe speel je je rol als opdrachtgever op een manier die kwaliteit garandeert? De verantwoordelijkheden van degene die gaat bouwen gaan verder dan het geven van de opdracht.

Een bewuste architectenkeuze is wel de minimale opdracht die een ‘bouwheer’ zichzelf geven kan: hij realiseert zich dat voor het bereiken van een goed resultaat de hulp van een deskundige adviseur van veel nut kan zijn. Hij beseft dat bouwen méér is dan volume neerzetten, en dat het menig stads- of dorpsgezicht een ander aanzien geeft. Hij is er zich van bewust dat het gebouw ook iets zegt over zichzelf. Dat je ermee laat zien wie je bent, hoe je “gezien” wilt worden. De opdrachtgever heeft een opdracht, maar het ambt van bouwheer, het opdracht géven, wordt steeds complexer: regels en contracten, conflicterende belangen, eisen die gesteld worden aan gebiedskennis en vakkennis bij de opdrachtgever. Zie temidden van al die problemen je ambities maar eens overeind te houden.

Veel werk van Het Oversticht heeft te maken met kwaliteiten van en op locaties. Landschap en cultuurhistorie zijn de aspecten die hierbij het meest aan de orde komen. Inbedding in het landschap en het benutten van de geschiedenis van plek en omgeving voor het inspireren van plannen, zijn in de afgelopen jaren steeds meer vanzelfsprekend geworden. Daartoe hoeven veel bouwheren al niet meer te worden aangezet. Op basis van de analyse van die aspecten worden aanbevelingen gevraagd voor “beeldkwaliteit”, die vervolgens als toetsingskader voor bouwplannen worden gehanteerd. Maar die trits van analyse – aanbeveling – toetsing ligt niet altijd aan beeldkwaliteitplannen ten grondslag. Niet zelden gebeurt het dat een reeds gemaakt ontwerp voor een locatie door de ontwikkelaar of zijn ontwerper zelf van een beeldkwaliteitplan wordt voorzien. Het ontwerp past dan wonderwel in de geformuleerde uitgangspunten. Maar in een beeldkwaliteitplan hoort niet de vraag te worden beantwoord wat je op die plek zou willen verkopen, maar wat je er zou willen zien.

Het Oversticht geeft in het essay inspirerende voorbeelden van opdrachtgeverschap. Aan de orde komen onder meer de brugwachtersverblijven langs het kanaal Almelo de Haandrik, de Spinnerij Oosterveld in Enschede en de vestiging van het ROC Oost-Nederland in een industrieel monument in Hengelo. Verder gaat het essay in op de verbouwing van het provinciehuis in Zwolle. Het ontwerp van architect Duintjer werd door velen gezien als een typisch staaltje van Oostblokarchitectuur. Maar gaandeweg raakte de provincie overtuigd dat je dit modernistische gebouw met zijn bijzondere stedenbouwkundige inpassing niet sloopt. Dat het juist de zorgvuldige en intelligente renovatie verdient, die op dit moment wordt uitgevoerd. De essentie van het gebouw van Duintjer blijft nu bewaard en de nadelen ervan zijn adequaat ondervangen.

Het Oversticht hoopt dat opdrachtgevers zich door deze voorbeelden aangesproken voelen. Overheden kunnen een stimulerende rol spelen, zeker als het om een meer integrale benadering van projecten gaat. Met provinciale subsidie wordt bijvoorbeeld de vestiging van Kulturhusen bevorderd. Zo’n gebouw is al vaak direct het grootste gebouw van een dorp en het samenbrengen van allerlei organisaties in één bouwheerschap kan onvermoede complicaties met zich brengen. De zorgcomponent van het provinciale subsidiebeleid zou daarom ook een cultuurcomponent kunnen bevatten. Die zou gericht moeten zijn op proceskwaliteit, op goed opdrachtgeverschap en op het stimuleren van hergebruik van erfgoed. Voor zulke integraliteit bestaat nu nog een grote huiver, maar het is evident dat daarmee sturings¬kansen onbenut blijven, die aan kwaliteit zouden kunnen bijdragen.
Bron: Het Oversticht

Trefwoorden

beeldkwaliteitplan landschap orde

1	Natural History Museum in Abu Dhabi naar ontwerp van Mecanoo geopend woensdag, 29 juli
2	Dok architecten richt kantoorverdieping van het Scheepvaartmuseum opnieuw in maandag, 27 juli
3	Houten woongebouw van KOW introduceert natuurlijk stedelijk leven bij herontwikkeling ziekenhuisterrein dinsdag, 28 juli
4	Bouw gestart van autovrij buurtje in Oss naar ontwerp van KCAP dinsdag, 28 juli
5	De Playlist: Catherine Visser, Daan Bakker en Fransje Hooimeijer zijn een kamerensemble maandag, 27 juli

Andere nieuwsberichten

Woonzorgwoningen door opZoom architecten voegen zich tussen nieuwbouw en oude industriële panden

Gisteren, 13:02

De nieuwe woonzorglocatie van de Achterhoekse zorgorganisatie Sius ligt aan de rand van het centrum van Winterswijk.

Kindcentrum door Sweco Architects brengt onderwijs, kinderopvang en buitenruimte samen in hart van dorp

30 juli, 12:09

Sweco Architects ontwierp nieuwbouw voor het Kindcentrum ’t Rendal in Brabantse Lierop.

De Playlist: Dirk Osinga benadert zijn studio als een rockband

30 juli, 9:15

In de negende aflevering van onze zomerserie spreken we met architect Dirk Osinga, die de punkmentaliteit graag naar zijn werk vertaalt.

Lagado architects verrijkt woonerfwijk met rolstoeltoegankelijk huis

29 juli, 11:38

De Villa Rollada is een tussenwoning die onderdeel is van een kleinschalige particuliere ontwikkellocatie op een voormalig schoolterrein in Dordrecht.

Rijn bij Lobith staat op laagste peil ooit gemeten

Gisteren, 16:45

Rijkswaterstaat verwacht dat de stand van de Rijn de komende dagen nog verder zal zakken. Ook de hoeveelheid water die vanuit Duitsland het land binnenstroomt is met 692 kubieke meter per seconde extreem laag.

Proef met laadplekken waar ook brandstofauto's mogen parkeren

29 juli, 10:34

Met de pilot wordt onderzocht of laadpalen sneller geplaatst kunnen worden als gemeenten parkeerplaatsen niet langer exclusief voor elektrische auto's hoeven te reserveren.