Studio Drift sublimeert architectuur Elbphilharmonie in lichtkunstwerk

Ter gelegenheid van het vijfjarig jubileum van de Elbphilharmonie heeft Studio Drift er een dynamisch lichtkunstwerk voor ontworpen. Het kunstwerk is ‘Breaking Waves’ gedoopt en werd afgelopen week voor het eerst uitgevoerd. Architectenweb kon erbij zijn en sprak kort met kunstenaars Lonneke Gordijn en Ralph Nauta over het werk.

In het ontwerp voor de Elbphilharmonie, in zowel het dak als de gevel, komt het thema van golvend water terug, als zinnebeeld van de locatie aan de monding van rivier de Elbe. In hun lichtkunstwerk heeft Studio Drift dat thema verder uitgewerkt en gekoppeld aan de golven van zowel die van muziek als die van het licht zelf. Lonneke Gordijn: “Wij zijn heel erg geïnteresseerd in het creëren van een gezamenlijke ervaring… voor een moment ieders frequentie even in sync brengen.”

In het lichtkunstwerk, dat zo’n zeven minuten duurt, vormen zo’n driehonderd drones met elkaar golvende vlakken rond de Elbphilharmonie. De drones hebben daarvoor allemaal een licht bij zich en bewegen op muziek. “Het lichtkunstwerk reageert zowel op de muziek als op het gebouw”, legt Gordijn uit. “Het wordt eigenlijk één met het gebouw.”

In het werk van Studio Drift is een grote interesse voor architectuur te zien. Neem bijvoorbeeld het werk Materialism waarin de verschillende materialen waaruit bijvoorbeeld een auto is samengesteld gescheiden zijn in abstracte, rechthoekige volumes. Of het werk Drifter, een gewichtloos blok beton. Maar ook de lichtkunstwerken van het kunstenaarsduo werken vaak binnen een ruimtelijke kader. Dus die interesse voor architectuur is evident, bevestigt Ralph Nauta, die gefascineerd is door het gebouw en het een geweldige uitdaging vond om dit kunstwerk ervoor te ontwerpen. Het is uiteindelijk een kunstwerk dat alleen hier, bij dit gebouw, uitgevoerd kan worden, benadrukt hij.

Wanneer een vaste stof direct overgaat in een gas, dus zonder vloeibare fase tussendoor, wordt in de natuurkunde gesproken over sublimatie. Daarmee zou je kunnen zeggen dat dit lichtkunstwerk, dat als een gas vrij in de lucht beweegt, een tijdelijke sublimatie is van de vaste architectuur van de Elbphilharmonie. Oordeel zelf.

De drones in het kunstwerk ‘dansen’ op delen van het pianoconcert van Thomas Adès dat op 11 januari 2022 in de Elbphilharmonie is uitgevoerd. Dat was de exacte dag dat de Elbphilharmonie vijf jaar eerder officieel was geopend. Maar vanwege de coronamaatregelen, die op dat moment nog golden, was de uitvoering van ‘Breaking Waves’ uitgesteld naar 28 april 2022. Op die nieuwe dag viel de uitvoering samen met de start van het vierweekse Hamburg International Music Festival, waarvan het zwaartepunt van het programma in de Elbphilharmonie ligt.

De duizenden bekijkers van de uitvoering van het lichtkunstwerk konden de bijbehorende muziek via hun mobiele telefoon op de website van de Elbphilharmonie beluisteren.

Wat technische details over het kunstwerk. Voorafgaand aan hun optreden zijn de drones gestationeerd in het havengebied aan de overzijde van de rivier. Het publiek hoort de drones zo naderbij zoemen, vlak voordat de uitvoering begint. De drones volgen tijdens hun ‘dans’ rond het gebouw een voorgeprogrammeerde route. De individuele positie van iedere drone wordt daarbij heel precies bepaald door zowel satellieten als een zendstation op de grond.

Zowel tijdens de repetitie als tijdens de uitvoering van het kunstwerk bleken er onbekende drones naar de door Studio Drift aangestuurde zwerm van drones toe te vliegen en daarbij ook botsingen met de drones te veroorzaken. Enkele drones zijn daardoor zelfs gecrasht. Uit veiligheidsoverwegingen heeft de lokale luchtverkeersleiding daarom besloten verdere uitvoeringen van het kunstwerk op te schorten.

Parallel aan de uitvoering van het lichtkunstwerk Breaking Waves zijn in MK&G – Museum für Kunst & Gewerbe Hamburg – vier maanden lang enkele kunstwerken van Studio Drift te zien.