Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

'Cijfers te belangrijk bij aanpak probleemwijken'

23 augustus 2010, 14:51

De transformatie van naoorlogse modernistische woonwijken mislukt vanwege een gebrek aan verbeelding bij specialisten. Dat stelt hoogleraar ontwerp en politiek Wouter Vanstiphout in het jongste nummer van het vakblad Justitiële Verkenningen, dat is gewijd aan het thema architectuur en veiligheid.

Vanstiphout behandelt in zijn essay de voorgeschiedenis en gevolgen van de banlieue-rellen in 2005. Hij zet zich onder meer af tegen critici als schrijver Theodore Dalrymple, die de schuld voor de onlusten grotendeels leggen bij de modernistische principes waarmee de wijken zijn ontworpen.

Vanstiphout wijst als oorzaak op de Franse wet op de stadsvernieuwing uit 2003, die een rigoureuze sloop en nieuwbouw in de wijken tot gevolg had. Daarnaast werd er bezuinigd op maatschappelijk werk en veranderde rol van de politie van ‘buurtagent’ tot bewaker van de veiligheid en bestrijder van misdaad.

“Enkele jaren vóór de rellen waren de Grands Ensembles en Cités begonnen te veranderen in bouwplaatsen, en waren de buurtagenten verdwenen ten gunste van paramilitair aandoende patrouilles”, schrijft de bureaupartner van Crimson Architectural Historians.

Harde cijfers
Volgens Vanstiphout wordt er bij transformatie van de doorgaans als problematisch bekendstaande moderne woonwijken te veel naar harde cijfers gekeken. De transformatieprojecten zijn in veel gevallen ‘gebaseerd op abstracte en kwantitatieve normen, die de gemiddelde huisprijzen, inkomensniveaus, oppervlaktes, afstanden en criminaliteitscijfers beschrijven, en ze afzet tegen universeel toegepaste normen van wat als aanvaardbaar wordt gezien’.

Een ‘treurig bijverschijnsel’ van deze manier van denken en handelen is dat, zowel in Frankrijk als Nederland (denk aan de Bijlmer), ‘met de sloop van de problematische structuren ook de door de bewoners geïmproviseerde invullingen en gebruiken verdwijnen, en dat met de herdistributie van de bewonersgroepen ook de prille sociale en economische netwerken uit elkaar worden gerukt’.

Vanstiphout schrijft dat de moderne wijken in een fase van volwassenwording verkeren. “In dit proces beginnen de sociale structuren te ontstaan, lokale rituelen geaccepteerd te worden, bijzondere plekken en plaatselijke symbolen te ontstaan. Het ruimtegebruik begint zich volgens zijn eigen wetmatigheden in plaats van volgens het plan te voltrekken, en de wijk begint zijn eigen elites, pioniers, voortrekkers en netwerken te krijgen.”

Specifiek en lokaal
“Waar de stedelijke transformatieprojecten in Nederland noch in Frankrijk voldoende in slagen, is om deze plekken te zien als specifiek en lokaal, en dus om ze te transformeren vanuit die eigenschappen die ze zelf hebben ontwikkeld, ondanks hun uniforme begin (de modernistische principes, red.) en hun tegenslagen.”

“Ondanks allerlei experimenten, theoretische oefeningen en zelfs enkele effectieve uitgevoerde projecten op dit gebied blijkt het heel moeilijk te zijn om een echte verandering door te voeren in de wijze waarop dergelijke wijken worden aangepakt. De reden hiervoor is dat het probleem op een bijna ontastbaar niveau ligt, en dus vrijwel onmogelijk uit te leggen in termen van ontwerp of van beleid.”

“We hebben hier te maken met een probleem van de verbeelding. Kunnen de specialisten, of het nu gaat om bestuurders, ontwikkelaars of architecten, voorbij de overeenkomsten kijken en de verschillen tussen deze wijken zien? Kunnen zij voorbij hun eigen oprechte afschuw over de blokken en schijven kijken, en zien hoe de bewoners in de kieren en gaten hun eigen stad hebben gecreëerd?”

“En ten slotte: kunnen zij voorbij hun eigen modernistische beginselen kijken en accepteren dat ‘de’ goede stad niet bestaat?”

Trefwoorden

modernisme banlieue wouter vanstiphout

1	Anterieure overeenkomst voor bouw woontoren The Four in Eindhoven donderdag, 16 april
2	Architecten voor restauratie en herbestemming Rivièrahal gekozen donderdag, 16 april
3	De ondergrondse strijd om een duurzamere stad donderdag, 16 april
4	Nominaties Rotterdam Architectuurprijs 2026 bekend maandag, 20 april
5	Jury maakt shortlist Prix de Rome Architectuur 2026 bekend donderdag, 16 april

Gerelateerde nieuwsberichten

Pierre Bayleprijs voor Wouter Vanstiphout

3 november 2014

Vogelaarwijken niet beter dan andere wijken

30 juli 2013

'No-goareas zonder investering in wijken'

8 maart 2012

Ontwerpteams aandachtswijken gaan door

9 februari 2012

‘Laatste Bijlmerflat is cultureel erfgoed’

6 januari 2011

'Politiek en ontwerp kunnen niet zonder elkaar’

3 juni 2010

Vanstiphout hoogleraar ontwerp en politiek

22 oktober 2009

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Studio Makkink & Bey zet Parkpaviljoen weer in het spotlicht

Gisteren, 16:47

In opdracht van stichting Droom en Daad is het historische Rotterdamse Parkpaviljoen gerenoveerd en kreeg het een hernieuwde functie

De Kuil bouwt voort op karakter Afrikaanderwijk en voegt iets nieuws toe

Gisteren, 14:22

In Rotterdam-Zuid is afgelopen jaar woningbouwproject De Kuil opgeleverd. Verdeeld over meerdere gebouwen zijn in totaal 232 woningen in verschillende typologieën gerealiseerd.

Rotterdam zoekt ontwerper voor permanente Luchtsingel

Gisteren, 12:00

Daartoe is de gemeente woensdag een openbare selectie gestart. Door de selectie laagdrempelig te houden, hoopt de gemeente kans te geven aan ontwerptalent.

KAW viert jubileum met investering in concrete projecten

Gisteren, 09:00

Het bureau viert zijn 50-jarig bestaan en viert dat met een investering in nieuwe, betaalbare woningen binnen bestaand vastgoed.

Ontwerpwedstrijd voor nieuwe 'jas' Utrechtse elektriciteitshuisjes

Gisteren, 15:18

In Utrecht worden de komende vijftien jaar zo’n achthonderd elektriciteitshuisjes geplaatst.

Provincies willen snel crisisaanpak voor overvol stroomnet

Gisteren, 12:01

Het Interprovinciaal Overleg (IPO) roept de regering onder meer op meer geld uit te trekken voor warmtenetten en waterstof om de gevolgen van netcongestie beter op te vangen.

Synchroon en BPD ontwikkelen meer dan vierhonderd woningen in Sloterdijk I

Gisteren, 10:14

Team V architectuur is aangesteld voor het ontwerp, in de uitwerking van de plannen worden waarschijnlijk nog andere architecten bij het project betrokken.

Onvoltooid attractiepark Rotterdam geveild voor 6,5 miljoen euro

21 april, 1:54

Ondernemer Hennie van der Most heeft meer dan tien jaar gewerkt aan de bouw van het park aan de Doklaan in Rotterdam.

'Amsterdamse RAI gaat binnen paar weken in de verkoop'

21 april, 10:50

De nieuwe aandeelhouder moet de portemonnee trekken voor de bouw van woningen en kantoren op het RAI-terrein, meldt het FD.

Minister wil Lelystad Airport openen in oktober 2027

20 april, 12:24

Het vliegveld heeft nog geen natuurvergunning, maar Vincent Karremans werkt ‘parallel’ aan de andere zaken die nog moeten worden geregeld voordat vakantievluchten vanuit Flevoland kunnen beginnen.

Ga naar het nieuws-archief