Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

'Cijfers te belangrijk bij aanpak probleemwijken'

23 augustus 2010, 14:51

De transformatie van naoorlogse modernistische woonwijken mislukt vanwege een gebrek aan verbeelding bij specialisten. Dat stelt hoogleraar ontwerp en politiek Wouter Vanstiphout in het jongste nummer van het vakblad Justitiële Verkenningen, dat is gewijd aan het thema architectuur en veiligheid.

Vanstiphout behandelt in zijn essay de voorgeschiedenis en gevolgen van de banlieue-rellen in 2005. Hij zet zich onder meer af tegen critici als schrijver Theodore Dalrymple, die de schuld voor de onlusten grotendeels leggen bij de modernistische principes waarmee de wijken zijn ontworpen.

Vanstiphout wijst als oorzaak op de Franse wet op de stadsvernieuwing uit 2003, die een rigoureuze sloop en nieuwbouw in de wijken tot gevolg had. Daarnaast werd er bezuinigd op maatschappelijk werk en veranderde rol van de politie van ‘buurtagent’ tot bewaker van de veiligheid en bestrijder van misdaad.

“Enkele jaren vóór de rellen waren de Grands Ensembles en Cités begonnen te veranderen in bouwplaatsen, en waren de buurtagenten verdwenen ten gunste van paramilitair aandoende patrouilles”, schrijft de bureaupartner van Crimson Architectural Historians.

Harde cijfers
Volgens Vanstiphout wordt er bij transformatie van de doorgaans als problematisch bekendstaande moderne woonwijken te veel naar harde cijfers gekeken. De transformatieprojecten zijn in veel gevallen ‘gebaseerd op abstracte en kwantitatieve normen, die de gemiddelde huisprijzen, inkomensniveaus, oppervlaktes, afstanden en criminaliteitscijfers beschrijven, en ze afzet tegen universeel toegepaste normen van wat als aanvaardbaar wordt gezien’.

Een ‘treurig bijverschijnsel’ van deze manier van denken en handelen is dat, zowel in Frankrijk als Nederland (denk aan de Bijlmer), ‘met de sloop van de problematische structuren ook de door de bewoners geïmproviseerde invullingen en gebruiken verdwijnen, en dat met de herdistributie van de bewonersgroepen ook de prille sociale en economische netwerken uit elkaar worden gerukt’.

Vanstiphout schrijft dat de moderne wijken in een fase van volwassenwording verkeren. “In dit proces beginnen de sociale structuren te ontstaan, lokale rituelen geaccepteerd te worden, bijzondere plekken en plaatselijke symbolen te ontstaan. Het ruimtegebruik begint zich volgens zijn eigen wetmatigheden in plaats van volgens het plan te voltrekken, en de wijk begint zijn eigen elites, pioniers, voortrekkers en netwerken te krijgen.”

Specifiek en lokaal
“Waar de stedelijke transformatieprojecten in Nederland noch in Frankrijk voldoende in slagen, is om deze plekken te zien als specifiek en lokaal, en dus om ze te transformeren vanuit die eigenschappen die ze zelf hebben ontwikkeld, ondanks hun uniforme begin (de modernistische principes, red.) en hun tegenslagen.”

“Ondanks allerlei experimenten, theoretische oefeningen en zelfs enkele effectieve uitgevoerde projecten op dit gebied blijkt het heel moeilijk te zijn om een echte verandering door te voeren in de wijze waarop dergelijke wijken worden aangepakt. De reden hiervoor is dat het probleem op een bijna ontastbaar niveau ligt, en dus vrijwel onmogelijk uit te leggen in termen van ontwerp of van beleid.”

“We hebben hier te maken met een probleem van de verbeelding. Kunnen de specialisten, of het nu gaat om bestuurders, ontwikkelaars of architecten, voorbij de overeenkomsten kijken en de verschillen tussen deze wijken zien? Kunnen zij voorbij hun eigen oprechte afschuw over de blokken en schijven kijken, en zien hoe de bewoners in de kieren en gaten hun eigen stad hebben gecreëerd?”

“En ten slotte: kunnen zij voorbij hun eigen modernistische beginselen kijken en accepteren dat ‘de’ goede stad niet bestaat?”

Trefwoorden

modernisme banlieue wouter vanstiphout

1	Rotterdam zoekt ontwerper voor permanente Luchtsingel woensdag, 22 april
2	Nominaties Rotterdam Architectuurprijs 2026 bekend maandag, 20 april
3	Twaalf lessen rond het ontwerpen van autovrije buurten dinsdag, 21 april
4	Winnaars verkiezing Beste Bossche Gebouw 2020–2025 bekend vrijdag, 17 april
5	OMA gebruikt bestaand gebouw als canvas bij renovatie Edo-Tokyo Museum vrijdag, 17 april

Gerelateerde nieuwsberichten

Pierre Bayleprijs voor Wouter Vanstiphout

3 november 2014

Vogelaarwijken niet beter dan andere wijken

30 juli 2013

'No-goareas zonder investering in wijken'

8 maart 2012

Ontwerpteams aandachtswijken gaan door

9 februari 2012

‘Laatste Bijlmerflat is cultureel erfgoed’

6 januari 2011

'Politiek en ontwerp kunnen niet zonder elkaar’

3 juni 2010

Vanstiphout hoogleraar ontwerp en politiek

22 oktober 2009

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Maas Lawrence presenteert architectuurjaarboek NL25

Gisteren, 19:31

In het boek heeft uitgeverij Maas Lawrence een alomvattend beeld van de Nederlandse architectuur proberen te schetsen, door liefst 143 opgeleverde projecten op een rij te zetten.

Maarten Baas en Powerhouse Company werken samen bij cultureel cluster in Den Bosch

Gisteren, 15:34

Op de Tramkade in Den Bosch zal voor kavel 9 een nieuw mixed-use cultureel cluster ontwikkeld worden.

Vijfde 'icoon' voor Roombeek mengt continuïteit met verstoring

Gisteren, 14:29

In de wijk Roombeek in Enschede is woongebouw De Weverij opgeleverd. Het door Tangram Architekten ontworpen gebouw met 116 appartementen is het vijfde en laatste ‘icoon’ binnen het stedenbouwkundig plan van Pi de Bruijn.

Betonvereniging organiseert symposium Omdenken

Gisteren, 10:32

Het symposium op de Pier van Scheveningen is gericht op de transformatie van bestaande gebouwen en de overgang naar circulair materiaalgebruik, met name bij beton. Tot de sprekers behoren Arjan Dingste (UNS) en Jouke Hennipman (Re:Born Real Estate).

Warmtefonds wil 140 miljoen extra voor behoud gunstige leningen

Gisteren, 16:23

Als het extra geld uitblijft, kan dat over een aantal jaren mogelijk niet meer, zegt bestuursvoorzitter Ernst-Jan Boers.

BINX Smartility gekozen als aannemer voor Centrale Bibliotheek Rotterdam

Gisteren, 15:32

De vernieuwing van de iconische Centrale Bibliotheek Rotterdam kan starten. Na een aanbestedingsprocedure koos de gemeente Rotterdam BINX Smartility.

Woningcorporaties vrezen financieel vast te lopen

Gisteren, 11:45

Om jaarlijks tienduizenden sociale huurwoningen te kunnen bouwen, steken ze zich in de schulden.

Ontwerpwedstrijd voor nieuwe 'jas' Utrechtse elektriciteitshuisjes

22 april, 3:18

In Utrecht worden de komende vijftien jaar zo’n achthonderd elektriciteitshuisjes geplaatst.

Provincies willen snel crisisaanpak voor overvol stroomnet

22 april, 12:01

Het Interprovinciaal Overleg (IPO) roept de regering onder meer op meer geld uit te trekken voor warmtenetten en waterstof om de gevolgen van netcongestie beter op te vangen.

Synchroon en BPD ontwikkelen meer dan vierhonderd woningen in Sloterdijk I

22 april, 10:14

Team V architectuur is aangesteld voor het ontwerp, in de uitwerking van de plannen worden waarschijnlijk nog andere architecten bij het project betrokken.

Ga naar het nieuws-archief