ARCHIPUNCTURALE 2004
20 april 2004, 15:05
Van 4 juni tot en met 29 augustus 2004 organiseert de Stichting voor Kunst en Cultuur Gelderland (SKCG) onder de titel ARCHIPUNCTURALE 2004 een project op het gebied van architectuur en ruimtelijke ordening in de Gelderse regio De Achterhoek. Het project zal onder andere een tentoonstelling, een publicatie en een symposium omvatten.
Visie-ontwikkeling
Met ARCHIPUNCTURALE 2004 wil de SKCG de discussie en visie-ontwikkeling in de vakwereld stimuleren omtrent de (her)inrichting van onze pluriforme omgeving. De functie- en gedaanteverandering in het cultuurlandschap, met de nadruk op plattelandsvernieuwing, staan hierbij centraal.
Hoewel ARCHIPUNCTURALE 2004 toegespitst is op een gebied van 6 x 25 kilometer rondom de Oude IJssel van Doesburg tot de Duitse grens, kan het project als voorbeeld dienen voor andere regio's in Nederland. Het gebied, dat overwegend landelijk is, is zeer gedifferentieerd. Het bestaat uit gehuchten, dorpjes, stadjes, industrieterreinen, akker- en landbouwgebieden, ruilverkavelingsgebieden, open terreinen, bossen, beken, oevers, staatsbosbeheerparken en stuifduinenlandschap. De geschiedenis heeft er duidelijk zijn sporen nagelaten in de vorm van kastelen en landgoederen. Eeuwenlang is er veel ruimte gegeven aan agrarische bedrijvigheid. Maar ook voor de industrie bleek het gebied interessant. De eerste ijzergieterijen in Nederland werden langs de Oude IJssel gesticht.
Herinrichtingsvragen
De huidige tijden en de problemen in met name de agrarische sector leiden tot prangende vragen op het gebied van herinrichting. Hoe kan men omgaan met een (noodzakelijke) functie- en gedaanteverandering van het landelijk gebied met behoud van de eigenheid en cultuurhistorie? Hoe kan plattelandsvernieuwing worden gerealiseerd zonder de dynamiek en de identiteit van het betreffende gebied aan te tasten? Kan die identiteit wellicht door vernieuwing versterkt worden?
Vijftien deelnemers
Deze vragen heeft de SKCG gesteld aan de volgende vijftien architecten, landschapsarchitecten en beeldend kunstenaars:
• Frank Bezemer (Nijmegen) – beeldend kunstenaar
• DRFTWD – office (Amsterdam), Arno van der Mark - beeldend kunstenaar en architecten • Stichting G.A.N.G. (Arnhem), Melle Smets, Hans Jungerius, Rob Groot Zevert en Jur van Diggele - beeldend kunstenaars
• West 8 (Rotterdam), Adriaan Geuze - landschapsarchitect
• Giesen Architectuur (Doetinchem), Sander Giesen- architect
• Joost van Hezewijk (Rotterdam) – beeldend kunstenaar en landschapsarchitect
• Atelier van Lieshout (Rotterdam) – beeldend kunstenaar • Wim Maas Architecten (Lochem) - architect
• SeARCH (Amsterdam), Bjarne Mastenbroek & Ad Bogerman - architecten
• Miranda Nieboer (Utrecht) & Peter Masselink (Doetinchem) & Andrea Prins - architecten • Liesbeth van der Pol (Amsterdam) - architect • Rob Voerman (Arnhem) – beeldend kunstenaar
• Erik Wamelink (Lievelde) - architect
• Urban Affairs (Rotterdam), Marco Vermeulen en Theo Hauben - architecten
• T.U. Eindhoven (studentenopdracht) – Faculteit Bouwkunde, Architectuur
Deze deelnemers gaan de komende maanden een visie ontwikkelen over de geschetste problematiek en brengen deze visie tot uiting in een concreet ontwerp voor een specifieke plek binnen de regio. Bij hun onderzoek dienen de deelnemers de door hen gekozen plek als uitgangspunt te nemen. De plek zelf, met zijn cultuurhistorische waarden, zijn problemen en kansen, fungeert daarbij als opdrachtgever. Er is nu dus geen sprake van een opdrachtgever die vooraf een uitgebreid programma van eisen aandraagt. Integendeel, het is aan de deelnemers om uit de essentie van de omgeving een opgave te destilleren. De genius loci, de eigenheid van de plek, genereert als het ware de opdracht.
Tentoonstelling en catalogus
In de tentoonstelling, die plaatsvindt in het oud-industrieel erfgoed-complex De Hutten te Ulft, worden de 15 ontwerpen van de deelnemers gepresenteerd. Bij de tentoonstelling verschijnt een catalogus met een gedegen, inleidend essay en ruim aandacht voor de ontwerpen van de vijftien deelnemers.
Symposium
Op de dag van de opening (4 juni 2004) wordt een symposium voor de vakwereld, belanghebbenden en overige geïnteresseerden georganiseerd, waarin de thematiek verder wordt uitgediept.
In het ochtendprogramma van het symposium staat onder meer het belang van de historische gegroeide identiteit van een plek of streek centraal. Na een inleiding over het pilotproject ARCHIPUNCTURALE 2004 en een schets met betrekking tot de situatie in de Achterhoek, zullen drie sprekers vanuit verschillende invalshoeken (architectuur, landschapsarchitectuur en beeldende kunst) een visie poneren op het belang van ‘de plek als opdrachtgever’. Aan het woord komen onder andere Aaron Betsky (directeur Nederlands Architectuurinstituut) en Jeroen van Westen (beeldend kunstenaar). In het middagprogramma wordt dieper ingegaan op de streek zelf en worden de ontwerpen van de vijftien deelnemers kritisch onder de loep genomen. Dit onderdeel wordt begeleid door Eric Luiten (landschapsarchitect en voormalig hoofd van de afdeling Landschap aan de Academie van Bouwkunst Amsterdam).
Aanmelding symposium
Kosten voor het symposium bedragen, inclusief lunch (met streekgerechten uit de Achterhoek) en catalogus, € 160, studenten betalen € 65. Aanmelden kan via de Stichting voor Kunst en Cultuur Gelderland, 026 – 351 90 29.
Fondsen
ARCHIPUNCTURALE 2004 kan georganiseerd worden dankzij bijdragen van:
de provincie Gelderland, de deelnemende gemeenten, het VSB Fonds, het Prins Bernhard Cultuurfonds Gelderland, de Stichting Cultuurfonds Bouwfonds Nederlandse Gemeenten, de Stichting Cultuurfonds van de Bank Nederlandse Gemeenten, het Stimuleringsfonds voor Architectuur (op grond van de Regeling Projectsubsidies Belvedère) en het Plattelandshuis Zelhem.