Energiegevels - Intro

9 oktober 2008, 16:17

Het belang van het efficiënt omgaan met natuurlijke hulpbronnen kan door niemand meer worden ontkend. Daarom worden nieuwe vormen van energiewinning en energiebesparing ontwikkeld. Zo kan grote winst behaald worden met de gevel van gebouwen.

De veranderingen van het klimaat, de groei van de wereldbevolking en het dreigende tekort aan fossiele brandstoffen zijn onderdelen van een nijpend mondiaal energieprobleem. In de Nederlandse situatie kan het probleem alleen worden opgelost wanneer op termijn elke burger, in elke sector van het bedrijfsleven en de overheid, een bijdrage levert aan een reductie van de energievraag. De realisatie van duurzame, soms zelfs intelligente gebouwen is de eerste stap in deze richting. Er zal echter nog veel meer geïnnoveerd moeten worden om meer dan een marginale winst op de energetisch balans te kunnen boeken. Het is noodzakelijk dat voor elk (groot) gebouw een doordacht klimaatconcept wordt ontwikkeld. Binnen dat concept is een belangrijke taak voor de gevel weggelegd. Via de gevel kan het inwendig energieverlies worden gereduceerd en kan bovendien energie worden opgewekt en opgeslagen. Bovendien kan de gevel voorzien in een reeks eisen van comfort, die gebruikers aan een gebouw stellen.

In de praktijk blijkt dat voor het operationaliseren van nieuwe concepten een gezamenlijke inspanning nodig is. De (technische) kennis van gevelsystemen staat in Nederland op een hoog niveau, maar is vooralsnog teveel versnipperd. Tekenend voor de situatie is dat een architectenbureau als Cepezed, ondanks een langdurige inspanning, tot nu toe alleen proefondervindelijk resultaten heeft weten te boeken in de vernieuwing van het gevelontwerp.

De geïntegreerde gevelsystemen vereisen een multidisciplinaire samenwerking. Deze kan alleen slagen als het ontwikkelingsproces goed wordt begeleid en ingericht. Ook dient de aanbesteding zodanig gestructureerd te worden dat levensvatbare systemen geen vroegtijdige dood sterven door onhaalbare planningen.

Voor de energiewinning in de buitenzijde van het gebouw werd tot in de jaren negentig gebruik gemaakt van panelen en folie die zonlicht omzetten in elektriciteit en warmte. Deze elementen werden voornamelijk op daken aangebracht. Terwijl de fotovoltaïsche technieken een snelle ontwikkeling doormaakten en een steeds hoger rendement gaven – met name door de toepassing van de organische cel – verschoof het accent van additionele naar integrale concepten. Een voorbeeld daarvan was de klimaatgevel. Steeds vaker werden de bouwfysische aspecten van de gevel in samenhang bekeken en de daaraan verbonden mogelijkheden van energiewinning en energiebesparing verkend. De meeste extreme uitkomst van deze ontwikkeling is dat alle installaties en functies worden opgenomen in de gevel. Anders geformuleerd: de voortschrijdende evolutie van techniek en wetenschap maakt het mogelijk volledig geïntegreerde gevelmachines te produceren waarin geometrie, mechanica, bouwfysica, materiaalkunde, techniek, esthetiek en economie samenkomen. Dit is een theoretisch model waarin ook verdere ontwikkelingen van de domotica noodzakelijk worden verondersteld. En uiteraard zal er nooit één type gevelsysteem worden ontworpen dat alle problemen kan oplossen. Bovendien vraagt elke situatie nu eenmaal om een eigen oplossing.

De hier gepresenteerde gevelsystemen markeren belangrijke stappen in de ontwikkeling van totaalconcepten voor de gevel. Tevens wordt duidelijk dat er sprake is van verwante, maar ook uiteenlopende concepten. Zo worden met de E² gevel energieopwekking, zonwering en ventilatie gecombineerd. De Smart Facade doet dit ook, maar lost de klimaatbeheersing op een andere manier op. De Zuidkas kwam voort uit een specifieke opgave en is het resultaat van een nog veelomvattender concept, waarin de gebouwhuid niettemin een zeer wezenlijk onderdeel vormt.

De drie hier getoonde projecten zijn als gevelsysteem minder omvattend, maar markeren ook de overgang naar de integrale concepten. De voorbeelden bewijzen dat esthetiek zeker geen ondergeschikte rol speelt. Bindende factor is de inzet van fotovoltaïsche cellen om energie te winnen uit zonlicht. Het project in Beijing onderscheidt zich van de projecten in Heerlen en Parijs, doordat het de opgewekte energie ook weer naar de omgeving uitstraalt.

Overzicht projecten
Schüco specialiseert zich sinds enige tijd in innovatieve gevelsystemen en onderdelen van de gevel. Het bedrijf heeft recentelijk een model ontwikkeld voor een zogenaamde intelligente gevel. Daarin zijn gecombineerd: energieopslag, CO2-reductie, automatisering, veiligheid, rationele montage en esthetische vormgeving. De gevel wordt gemonteerd vóór de verdiepingsvloer, zodat beglazing over de volledige hoogte van de ruimte mogelijk is. Meer...

Productenlijst:
De De E²-gevel
De Smart Facade

Projectenlijst:
De Zuidkas
GreenPix Zero Energy Media Wall, Beijing
Parkstad Limburg Theater, Heerlen
Hotel Industrial, Parijs

1	Internationaal hoofdkantoor Fugro naar ontwerp van cepezed voltooid woensdag, 12 augustus
2	Sec.architecten geeft verbouwde school eenduidiger uitstraling dinsdag, 11 augustus
3	Bouwstart voor Anna Maria van Schurmangebouw bij Utrechtse Dom vrijdag, 14 augustus
4	Prestigieuze Duitse onderscheiding voor André Kempe en Oliver Thill woensdag, 12 augustus
5	De Playlist: Ard Hoksbergen geniet van gelaagdheid Boards of Canada donderdag, 13 augustus

Andere nieuwsberichten

Eerste woongebouw binnen gebiedsontwikkeling Brainpark Rotterdam voltooid

Gisteren, 11:52

In Rotterdam is het eerste woongebouw binnen de gebiedsontwikkeling Brainpark opgeleverd. Canvas Living, naar een ontwerp van Kraaijvanger Architects, bestaat uit 614 woningen voor studenten, starters en jonge professionals.

De Playlist: Remco Wagenaar ziet jaren tachtig als muzikale overgangsperiode

Gisteren, 09:15

In de veertiende aflevering van onze zomerserie spreken we met Remco Wagenaar, ontwerper bij VdpArchitecten, die graag luistert naar muziek uit de jaren tachtig.

‘Regeneratieve Architectuur’ is thema van Architect@Work in Rotterdam

Gisteren, 09:00

Architect@Work vindt op woensdag 9 en donderdag 10 september plaats in Rotterdam Ahoy en staat dit jaar in het teken van ‘Regeneratieve Architectuur’.

Bouwstart voor Anna Maria van Schurmangebouw bij Utrechtse Dom

14 augustus, 11:58

Naar ontwerp van DP6 worden aan de voet van de Dom drie rijksmonumentale panden uit verschillende periodes gerenoveerd en herontwikkeld. Een gebouw uit de jaren vijftig wordt vervangen door nieuwbouw.