Excursie: landgoed Amelisweerd

10 september 2003, 9:05

Zondag 21 september 11.00 uur

De meeste mensen kennen Amelisweerd als een tot recreatiegebied uitgegroeid natuurgebied met een gezellig pannenkoekenhuis. Maar ook uit de zeventiger jaren waarin de plannen voor de beruchte A27 werden gemaakt en tegenstanders zich aan bomen ketenden. Een groot deel van het gebied werd echter in de middeleeuwen aangelegd als park dat onderdeel uitmaakte van drie verschillende landgoederen. Amelisweerd dankt zijn naam aan Amelis de Insula, een ridder die zich in 1224 aan de Kromme Rijn vestigde. Er is nauwelijks iets bekend van de oude bebouwing van de ridderhofstad Oud Amelisweerd. Wel van de bouw van een statig classicistisch landhuis in 1770. Binnen noch buiten valt de bouwheer een teveel aan krullen en tierlantijnen te verwijten. Dit gebouw en grote delen van het oorspronkelijke interieur zijn bewaard gebleven, vooral het prachtige 18e eeuws Chinese behang. Bij de bouw diende een stadshuis aan de Wittevrouwenstraat als voorbeeld. In de tuinen is de overgang van de Rococo stijl naar de vroege landschapsstijl duidelijk zichtbaar.

Het landgoed wordt geflankeerd door de landhuizen Nieuw Amelisweerd en Rhijnauwen. De naam Rhijnauwen is waarschijnlijk afgeleid van een oud woord voor de natte weidegronden langs de Rijn, genaamd ‘auen’. In de eerste helft van de 14e eeuw waren de leden van het geslacht Van Lichtenberg de eigenaar. Deze familie was destijds een van de machtigste families van Utrecht en bezat tevens ‘Groot Lichtenberg’ dat tegenwoordig deel uitmaakt van het stadhuis van Utrecht. Ook Rhijnauwen is in de 18e eeuw in een sobere classicistische stijl verbouwd. Hier is echter de geschiedenis als verdedigbare ridderhofstad nog duidelijk zichtbaar. Naast het hoofdhuis bevinden zich het poort/dienstgebouw uit de 18e eeuw. Via de onderdoorgang en een bruggetje krijgen bezoekers nog een indruk van de gracht die ooit de voorburcht omgaf. Vlak voor de stalgebouwen is nog een duiventoren zichtbaar, die inmiddels tot woonruimte verbouwd.

Nieuw-Amelisweerd ontstond door het opsplitsen van de waard Amelisweerd in Oud en Nieuw Amelisweerd. Ook de boerenhofsteden de Boeije en de Kleine Kuil en zes woningen maakten deel uit van het gebied. In 1810 komen beide delen in het bezit van koning Lodewijk Napoleon. Op Nieuw-Amelisweerd wilde hij zijn manschappen vestigen en zelf wilde hij op Oud-Amelisweerd gaan wonen. In Nieuw Amelisweerd is de latere landschapsstijl van rond 1860 te herkennen. De drie landhuizen hebben nu verschillende functies als jeugdherberg (Rhijnauwen), museum/bewoning (Oud Amelisweerd) en appartementen (Nieuw Amelisweerd). Naast een beknopte geschiedenis van de landgoederen gaat de excursie in op de hedendaagse bestemmingen van dit soort 17e eeuwse landhuizen. De wandeling start in Bezoekerscentrum Oud Amelisweerd Koningslaan 11A.

Deelname excursie:
euro 7,50 ; vrienden van Aorta, studenten en U-pas-houders: euro 6,25
Aanvang:
11.00 uur
Duur:
ca. 1,5 uur
Vertrek:
Bezoekerscentrum Oud Amelisweerd Koningslaan 11A
Inschrijving en informatie:
Van tevoren reserveren is noodzakelijk. U kunt zich per e-mail opgeven (tours@aorta.nu), maar ook telefonisch of aan de balie. Reserveren is mogelijk tot en met zaterdag 20 september a.s.
Bron: Aorta

Trefwoorden

landschapsstijl oud

1	Rijnboutt aan de slag met herontwikkeling oostzijde Krophollerensemble Waalwijk vrijdag, 25 september
2	Architect tot de dood erop volgt dinsdag, 29 september
3	Realisatie gebouw Oopen op Jaarbeursplein Utrecht gaat niet door maandag, 28 september
4	West Architecten verenigt verleden en heden in Rotterdams herenhuis vrijdag, 25 september
5	Gronings huis voor amateurkunst en cultuur Tumult geopend maandag, 28 september

Andere nieuwsberichten

Gelders gemaal uitgebreid en deels herbestemd door Open Kaart

Vandaag, 15:25

In het Gelderse Terwolde is naar ontwerp van Open Kaart een elektrisch gemaal uitgebreid en een voormalig stoomgemaal herbestemd tot ciderij. Op en rond het gebouwenensemble is een nieuwe ‘belevingsroute’ rond de gemalen gemaakt.

Amsterdamse wederopbouwarchitectuur door Temp.architecture circulair gerenoveerd

Vandaag, 14:43

Bij de vernieuwing van de portieketageflats De Punt is door circulair hergebruik 1.400 ton CO2 uitstoot bespaard ten opzichte van sloop-nieuwbouw.

Publiek kan stemmen voor Rietveldprijs 2026

Vandaag, 13:44

De stemronde voor de publieksprijs van de Rietveldprijs 2026 is geopend. Tot 1 november kan er gestemd worden op een van de genomineerde projecten voor de Utrechtse architectuurprijs.

Kunstenaar zet schaar in architectuurfoto's Iwan Baan

Vandaag, 10:23

Wat gebeurt er wanneer de architectuurfotografie van Iwan Baan onder de schaar komt van kunstenaar Sergei Sviatchenko? Die vraag wordt beantwoord tijdens een expositie die volgende week zaterdag start bij Stichting Het Kunstgemaal in Amsterdam.