Genomineerden: A design for places left over after planning

4 augustus 2003, 16:57

Op zondag 3 augustus zijn in het Groothandelsgebouw te Rotterdam de genomineerden bekendgemaakt van de internationale openbare ideeënprijsvraag A design for places left over after planning. Deze prijsvraag werd na een idee Paul Wintermans, architect en supervisor van de HSL-Zuid namens de Rijksbouwmeester in februari 2003 uitgeschreven door Atelier HSL. Het doel was om ideeën voor een inspirerende ingreep of inrichting van vijf landschappelijke inpassingzones langs het traject van de Hogesnelheidslijn- Zuid te genereren. Deze zogenaamde ‘restplekken’ bevinden zich in de Haarlemmermeer, Bleiswijk, Bergschenhoek en Rotterdam.

De prijsvraag
Deelname aan de prijsvraag stond open voor professionele (beeldend) kunstenaars, architecten, landschapsarchitecten, stedenbouwkundigen, ontwerpers en andere professionele belangstellenden die in hun werk affiniteit hebben met het onderwerp van de prijsvraag. Gevraagd werd gemotiveerde ideeën in te dienen die de uitwerking daarvan tot een concreet ontwerp rechtvaardigen, hetgeen op termijn zou kunnen resulteren in de realisatie van de inrichting van één of meerdere inpassingzones. Er hebben zich 137 deelnemers uit binnen- en buitenland ingeschreven, 116 deelnemers dienden ook daadwerkelijk een voorstel voor één of meerdere locaties in.

Jurering
De inzendingen werden beoordeeld door een internationale jury van deskundigen, bestaande uit: Judith Barry, beeldend kunstenaar, New York; Kasper König, directeur Museum Ludwig, Keulen; James Lingwood, directeur Artangel, Londen; Paul Wintermans, architect en supervisor HSL-Zuid, Rotterdam; Nelly Voorhuis, intendant Atelier HSL, Amsterdam (voorzitter). Flos Wildschut, coördinator van de prijsvraag, trad op als secretaris. Tijdens de jurering werd duidelijk dat de jury niet voor elke locatie een voorstel wenste te nomineren. Voor de locaties 2 en 3 vond de jury uiteindelijk geen van de ingezonden voorstellen in aanmerking komen voor een nominatie. De jury heeft drie voorstellen genomineerd en haar bevindingen vastgelegd in een juryrapport.

Genomineerden
De jury nomineerde de volgende drie ideeën:

Locatie 1: _V, Casper Le Fèvre, Amsterdam, NL
Casper Le Fèvre weet met uitermate simpele middelen een maximaal effect te bereiken. Voor de overhoek tussen HSL, Schiphollijn en N207 in de gemeente Haarlemmermeer stelt hij voor om gerende rijen populieren vlak langs de spoorlijn te plaatsen, waarbij de afstand tussen de rijen steeds kleiner wordt. Op deze manier ondergaat de treinreiziger de sensatie van acceleratie. Hoewel een vergelijking met de meer cinematografische plannen, ingediend voor deze locatie, wellicht voor de hand ligt, was de jury van mening dat _V met kop en schouders boven deze voorstellen uitsteekt. Door het cinematografische aspect op een meer abstracte wijze te benaderen, wordt in plaats van een filmisch, een ritmisch effect opgeroepen, hetgeen zeer overtuigend is. In de grote mate van eenvoud van het plan herkent de jury een relatie met het bijna abstracte landschap dat aan de reizigers in de snelle HSL trein voorbij schuift. Casper Le Fèvre maakt een ongekunsteld en goed uitvoerbaar plan dat niet alleen op korte termijn interessant is, maar ook de volgende generatie zal kunnen fascineren.

Locatie 4: Non-stop, Martine Leroi, Gladys Jacobson, Mattijs van 't Hoff, Amsterdam, NL
Het plan Non-stop van Martine Leroi, Gladys Jacobson en Mattijs van 't Hoff voor het gronddepot in Bergschenhoek is niet ontwikkeld voor de treinreizigers, maar voor hen die de trein voorbij zien rijden. Het voorstel behelst de aanleg van een extra station langs de HSL-Zuid. De HSL stopt hier weliswaar niet maar door de plaatsing van het station wordt Bergschenhoek opgenomen in het HSL-netwerk en mentaal verbonden met steden als Brussel en Parijs. Daarmee komt de gemeente Bergschenhoek 'non stop' op de Europese kaart te staan. Non-stop bevat alle standaardvoorzieningen die in een station aanwezig dienen te zijn, zoals een wachtruimte, een kiosk en informatieborden over doorrijtijden en eventuele vertragingen. Het station is de perfecte ontmoetingsplek voor parkbezoekers en treinspotters. Zonder de treinreis werkelijk mee te maken kan hier de sensatie van het snelle reizen worden ervaren. De ontwerpers hebben volgens de jury op een intelligente manier de complexiteit van de locatie in relatie tot de snelheid van de HSL weten te doorgronden.

Locatie 5: DO, MTD Landschapsarchitecten, 's-Hertogenbosch, NL
Als het aan MTD Landschapsarchitecten ligt verrijst in de sporendriehoek bij Blijdorp een grote blauwe vulkaan, een natuurmonument voor Rotterdam die in verbinding staat met Diergaarde Blijdorp. De relatie met Blijdorp, die ook door een aantal andere deelnemers is gezocht, wordt door MTD op een interessante manier tot stand gebracht. De spectaculaire buitenkant van de berg kan namelijk als habitat dienen voor bergdieren en klimgeiten uit de dierentuin. In de krater is een meer aangebracht. Tegelijkertijd biedt het immense verborgen interieur van de vulkaan diverse mogelijkheden voor de voor de locatie vereiste utilitaire functie. Te denken valt aan een opslagplaats voor materieel van de NS of een parkeergarage. Rotterdam is de eerste plaats in Nederland die de treinreiziger aandoet als hij vanuit het zuiden met de HSL reist. De jury was bijzonder gecharmeerd van het idee om deze zeer complexe urbane locatie een dergelijk icoon te geven. Met het voorstel maken de ontwerpers duidelijk dat ze de complexiteit van de locatie, het programma van eisen en de randvoorwaarden niet alleen goed begrepen hebben maar ook op een fascinerende manier hebben weten te hanteren. Het plan spreekt zeer tot de verbeelding en de jury is het dan ook met de inzenders eens: DO.

De jury was unaniem enthousiast over de drie projecten die zijn gehonoreerd voor een vervolgopdracht. De projecten hebben een beeldende kwaliteit, zijn doordacht in concept en raken de ambities die het HSL-Zuid project in Nederland wil uitstralen. De genomineerden krijgen een vervolgopdracht om het voorstel verder uit te werken tot een uitvoerbaar schetsontwerp. Daarna zal Atelier HSL alles in het werk zetten de plannen te realiseren.

Meer op www.atelierhsl.nl/

Trefwoorden

prijsvraag atelier

1	Wie betaalt de klimaattransitie? donderdag, 28 mei
2	Kronospan heeft een designcentrum in Milaan donderdag, 28 mei
3	Woningcorporaties moeten niet zelf willen bouwen dinsdag, 26 mei
4	Masterplan voor verdichting rond station Haarlem Spaarnwoude vastgesteld donderdag, 28 mei
5	Studio Modijefsky benut potentieel van monumentaal pand aan de Rijn dinsdag, 26 mei

Andere nieuwsberichten

Nominaties voor de Vakjuryprijs Tilburg Architectuurprijs bekend gemaakt

29 mei, 2:46

De vakjury van de Tilburg Architectuurprijs 2026 heeft acht projecten voor de Vakjuryprijs genomineerd.

Powerhouse Company debuteert in Midden-Oosten met hoofdkantoor ingenieursbedrijf

29 mei, 11:53

In Muscat, de hoofdstad van Oman, wordt momenteel gebouwd aan een nieuw hoofdkantoor voor ingenieursbedrijf Bahwan Engineering Company.

Midwerk – hoofdgebouw met houten constructie, hergebruikt stalen skelet in hal erachter

29 mei, 10:00

Het nieuwe gebouw voor Midwerk aan het Oude Winschoterdiep in Sappemeer is ontworpen door De Zwarte Hond.

INBO ontwerpt woongebouwen aan spoorpark in Amsterdam Nieuw-West

29 mei, 9:00

Op steenworp afstand van metrostation Postjesweg verrijzen twee woongebouwen naar ontwerp van INBO. Het project is Conrad genoemd, wordt ontwikkeld door VORM en wordt gebouwd door Bot Bouw.

Minder nieuwbouwwoningen in eerste kwartaal dan 2025

29 mei, 11:06

Er zijn ruim 13.700 nieuwbouwwoningen opgeleverd in het eerste kwartaal van het jaar, meldt het CBS

D66 begint in debat over 'IJstad' in Markermeer, anderen kritisch

29 mei, 9:10

Een nieuwe drijvende stad genaamd 'IJstad' in het Markermeer, daarvoor vroeg D66-Kamerlid Robert van Asten donderdag aandacht in een debat over woningbouw. "De techniek ligt er, het wachten is op de politiek."