Typische woonwijk nu ‘laboratorium’ voor ‘wilde’ woonideeën

30 mei 2003, 7:54

De vrijheid van Vrieheide
In opdracht van het Heerlense architectuurcentrum Vitruvianum is onlangs een documentaire gemaakt over de architectonische vrijheden van Vrieheide. De uitzending hiervan op L1 staat gepland voor maandag 9 juni 2003 (tweede pinkster-dag).

In het kader van het grotestedenbeleid wil de gemeente ook de historische kwaliteiten van Heerlense wijken vastleggen. Neem Vrieheide. Een typische woonwijk uit de jaren na de Tweede Wereldoorlog, toen de woningnood hoog was. Maar Vrieheide is niet zomaar een wijk. Door de ‘spontane’ bouwkundige aanpassingen kan zijj anno 2002 gelden als een interessant object in de architectuurdiscussie over het spraakmakende manifest ‘Het Wilde Wonen’..

De bewoners van de vele nieuwbouwwijken die in de jaren vijftig en zestig letterlijk uit de grond werden gestampt, hadden niet veel te willen. Je was al blij als je een dergelijke huurwoning überhaupt kreeg toegewezen. Er werd nog gebouwd indachtig het vooroorlogse overheidsbeginsel van de ‘maakbare samenleving’. Dat hield in: veel (beheersbare) standaardbouw. Ook Vrieheide is in beginsel zo’n typische jaren zestigwijk, met zijn lange rijen identieke huizen.

Experiment Maar door de dreigende mijnschade ontwikkelde Vrieheide zich in de ontwerpfase verder dan de standaard nieuwbouwwijk uit die jaren. De Hongaarse architect Peter Sigmond ontwikkelde voor Vrieheide de ’paalwoning’. Een woning met een bijzondere constructie: een cilindervormige kern, met trappen en toiletten als enige drager. Volgens Sigmond kon op die manier de mijnschade beperkt en eventueel zelfs verholpen worden. Het bleef uiteindelijk bij één proefmodel, maar de belangrijkste kenmerken van de paalwoning werden wel in de andere 800 woningen verwerkt.

Bijzonder stukje Heerlen In de jaren zeventig werd het overgrote deel van de woningen verkocht. De eigenaren kregen daarmee de vrijheid om hun woonwensen in te vullen. Tegen de zin van de gemeente weliswaar, die zich geplaatst zag voor de afgifte van vergunningen voor een ratjetoe van uitbreidingen aan woningen. Variatie vierde hoogtij in Vrieheide. Het is juist deze variatie die de wijk in architectonisch opzicht zo interessant maakt. Vrieheide is onbedoeld een nooit vermoede fraaie ‘proeftuin’ voor vergunningvrij en de daaruit voortkomende resultaten. Perfect aansluitend bij het debat over ‘het wilde wonen’ dat in de architectenwe-reld opgeld doet. In alle opzichten dus een bijzonder stukje Heerlen!

L1 tv Documentaire “Verwilderd Wonen”
Datum: maandag 9-6-2003 (tweede pinsterdag)
Tijdstip: 10.55; 12.55; 18.07; 20.07; 22.07 uur

Trefwoorden

vrijheid

1	Gelders gemaal uitgebreid en deels herbestemd door Open Kaart donderdag, 1 oktober
2	Bekijk de beste architectuurfilms tijdens Architectenweb Best Of AFFR 2026! dinsdag, 6 oktober
3	MVRDV ontwerpt collectie straatmeubilair voor Escofet vrijdag, 2 oktober
4	Woongebouw Voltage grote winnaar Groninger Architectuurprijs 2026 maandag, 5 oktober
5	Nominaties Publiek gebouw van het Jaar 2026 bekend woensdag, 7 oktober

Andere nieuwsberichten

The Urban Woods is een 'levend laboratorium' voor nog duurzamer bouwen

4 uur geleden

Het door Urban Climate Architects ontworpen, 31 meter hoge gebouw biedt ruimte aan 102 huurappartementen en gedeelde voorzieningen voor de bewoners. Het gebouw heeft een hybride houtconstructie, met een volledig houten stabiliteitskern.

Combinatie met M3H en NRL wint tender voor woontorens Apeldoorn

Vandaag, 10:12

De combinatie Heijmans woningbouw, M3H architecten en NRL landscape heeft de tender voor twee woontorens aan de Wilhelm Tellstraat in Apeldoorn gewonnen.

Nog drie dagen om jouw stem uit te brengen voor de Architect van het Jaar 2026!

Vandaag, 08:45

De nominaties voor de prijs zijn: BiermanHenket Architecten, Time to Access, Group A, Studio L A en Mei architects and planners. Bekijk nu de video’s waarin de genomineerden zich voorstellen en breng uiterlijk 9 oktober jouw stem uit!