Buitenwanden - redactioneel

24 december 2007, 15:01

In elke editie van them@gazine, het van origine digitale e-mail magazine, staat een specifiek productthema centraal. In them@gazine gaat productinformatie hand in hand met referentieprojecten, geschiedenis en technische achtergrondinformatie.

Wie ooit de kapel van Nôtre Dame du Haut van Le Corbusier in Ronchamps heeft bezocht vergeet nooit meer de architectonische kracht die een buitenwand kan uitstralen. Le Corbusier heeft bovenop een beboste berghelling in een glooiende weide een witte kapel neergezet, bestaande uit vier massieve, enigszins schuin staande muren waarop een prachtig vormgegeven, massief ogende schijf als dak rust. De muren hebben vele openingen, verschillend van grootte en vorm. Alle gaten zijn gevuld met gekleurd glas. Tussen het dak en de wanden is een glasspleet waar eveneens het daglicht doorheen straalt. Het gebouw is van een krachtige, overweldigende schoonheid: een overtuigend architectonisch statement, passend in de omgeving. De kapel is rond 1955 in de publiciteit gekomen maar heeft verbazingwekkend genoeg nooit een echte trend in gang gezet. Wellicht paste het niet in het tijdsgewricht, Europa had het immers druk met de wederopbouw. In die periode lag de aandacht op snelle bouwsystemen en minimaal materiaalgebruik als gevolg van schaarste. Maar sinds een jaar of tien zien we sporen van de kapel van Ronchamps terug. De gebouwen worden weer als een 'totaal concept' ontworpen: functie, vormgeving en materiaal worden weer één geheel. Textuur, materialisatie en de vorm van dak en wanden zijn onderdeel van het gehele concept. In het kader van dit artikel over buitenwanden blijkt de kapel nog steeds een inspirerend gebouw te zijn. De buitenwand is technisch gezien de overgang van binnen naar buiten. Eigenlijk is het een complex bouwelement. Architectonisch bepaalt de wand het gezicht en de uitstraling van het gebouw, technisch dient ze aan zeer hoge eisen te voldoen. In ons klimaat zijn dat zowel de wering van regen en wind als de temperatuurovergangen van -10 buiten naar + 20 ºC binnen. De buitenwand moet daarnaast ook de veiligheid en de bescherming van de gebruikers in het gebouw waarborgen. Architecten zijn niet alleen kundig in de techniek van het bouwen, maar juist ook architectonisch, in het vormgeven van de ruimte. Als we echter onderzoeken welke gebouwen het bouwvolume in Nederland bepalen zien we dat bij het merendeel van de projecten deze architectonische aspecten nauwelijks voorkomen. Het overtuigendst kunnen we dat zien op de bedrijventerreinen. Hier zijn de wanden niet meer dan reclameborden geworden die om aandacht schreeuwen. De randen van de snelwegen zijn ermee behangen. De dagelijkse ervaring van de gebouwen om ons heen doet ons dan ook vaak vergeten dat een gebouw architectonisch interessant kan zijn. Toch zijn in ons land ook de betere gebouwen te vinden. Steeds vaker worden de materialen gebruikt in relatie met de vorm en de beoogde textuur en uitstraling. Dat kunnen lichte, maar ook massieve, zware, materialen zijn. Hier liggen interessante innovaties aan ten grondslag. Zo is het nu mogelijk met Hoge Sterktebeton gladde naadloze wanden te maken en kunnen we metselwerk in elk willekeurig verband lijmen of metselen met species die dezelfde harde kwaliteit als de steen hebben. Dit zijn nog maar enkele van de vele nieuwe mogelijkheden. Maar bovenal is het architectonische adagio “form follows function” dat zo lang de Nederlandse architectuur bepaald heeft, verbleekt. Het gebouw is nu een architectonisch statement geworden. Het gebouw als een beeldhouwwerk waarin de functies een vanzelfsprekende plaats hebben. Het kan dan ook niet anders dan dat de gebruikte materialen, welke het gezicht bepalen, hier mede debet aan zijn. Heeft Le Corbusier dan toch alsnog de trend gezet?

Trefwoorden

le corbusier kapel

1	MVRDV wint prijsvraag voor Shift Embassy in Rotterdam dinsdag, 21 juli
2	Kraaijvanger Architects en Mulderblauw ontwerpen stadsentree Zuidplein in Rotterdam maandag, 20 juli
3	Oorspronkelijke gevel Huis van Delft toegepast in Utrechts appartementengebouw woensdag, 22 juli
4	Benthem Crouwel Architects levert eerste gebouw van nieuw stedelijk ensemble in Bratislava op dinsdag, 21 juli
5	Zoetermeer kiest plan UP! voor 235 woningen in centrum maandag, 20 juli

Andere nieuwsberichten

Carbon Stories organiseert debat over Shift Embassy

24 juli, 3:59

Het project en ontwerp van MVRDV maakt de tongen los. Reden voor Carbon Stories om er op donderdag 24 september een debat met voor- en tegenstanders van het project te organiseren, waaronder initiatiefnemer Don Ritzen.

Kindcentrum van Spring architecten is een paviljoen in het groen

24 juli, 2:44

Het kindcentrum Koos Meinderts staat in de Haagse wijk Loosduinen op de overgang van een woonwijk, sportvelden en een park.

LEVS verdicht Utrechtse wijk Ondiep met nieuwe woongebouwen

24 juli, 10:54

In de Utrechtse wijk Ondiep zijn naar ontwerp van LEVS architecten vier nieuwe woongebouwen gerealiseerd. Bij het sloop-nieuwbouwproject Omloop zijn 168 verouderde woningen vervangen door 273 nieuwe.

Gemeente Rotterdam zoekt architectenbureaus die project willen laten doorrekenen met CO2-rekenmethode

23 juli, 3:35

Er wordt gezocht naar 25 architectenbureaus die hun woningbouwproject willen doorrekenen met de Rotterdamse CO2-rekenmethode.

Topman Heijmans: Nederland investeert te weinig in infrastructuur

24 juli, 11:47

Nederland kan zich geen infrastructuurbeleid veroorloven dat van incident naar incident beweegt, stelt Ton Hillen.

Grote stroomaanvraag provincies voor woningbouw afgewezen

24 juli, 9:31

De netbeheerders hebben een collectieve stroomaanvraag van de provincies Utrecht en Zuid-Holland afgewezen.

Historische binnenstad Paramaribo is nu bedreigd werelderfgoed

23 juli, 1:25

De ‘degradatie’ hangt samen met de bouw van twee panden die het aanzicht van het gebied aantasten.

Team V benoemt Noortje ter Heege tot associate architect

23 juli, 11:51

Met de benoeming beloont het bureau haar uitmuntende ontwerpkwaliteiten en groeiende verantwoordelijkheden.

Hitlers geboortehuis in Oostenrijk gaat open als politiebureau

22 juli, 2:28

Het huis is voor ongeveer twintig miljoen euro gerenoveerd.

DNB: beter investeringsklimaat nodig voor bouw huurwoningen

22 juli, 9:20

DNB zegt dat de woningbouwopgave niet alleen om voldoende bouwlocaties, stikstofruimte en personeel vraagt, maar ook om aanzienlijke financiële middelen.

Ga naar het nieuws-archief