Buitenwanden - redactioneel

24 december 2007, 15:01

In elke editie van them@gazine, het van origine digitale e-mail magazine, staat een specifiek productthema centraal. In them@gazine gaat productinformatie hand in hand met referentieprojecten, geschiedenis en technische achtergrondinformatie.

Wie ooit de kapel van Nôtre Dame du Haut van Le Corbusier in Ronchamps heeft bezocht vergeet nooit meer de architectonische kracht die een buitenwand kan uitstralen. Le Corbusier heeft bovenop een beboste berghelling in een glooiende weide een witte kapel neergezet, bestaande uit vier massieve, enigszins schuin staande muren waarop een prachtig vormgegeven, massief ogende schijf als dak rust. De muren hebben vele openingen, verschillend van grootte en vorm. Alle gaten zijn gevuld met gekleurd glas. Tussen het dak en de wanden is een glasspleet waar eveneens het daglicht doorheen straalt. Het gebouw is van een krachtige, overweldigende schoonheid: een overtuigend architectonisch statement, passend in de omgeving. De kapel is rond 1955 in de publiciteit gekomen maar heeft verbazingwekkend genoeg nooit een echte trend in gang gezet. Wellicht paste het niet in het tijdsgewricht, Europa had het immers druk met de wederopbouw. In die periode lag de aandacht op snelle bouwsystemen en minimaal materiaalgebruik als gevolg van schaarste. Maar sinds een jaar of tien zien we sporen van de kapel van Ronchamps terug. De gebouwen worden weer als een 'totaal concept' ontworpen: functie, vormgeving en materiaal worden weer één geheel. Textuur, materialisatie en de vorm van dak en wanden zijn onderdeel van het gehele concept. In het kader van dit artikel over buitenwanden blijkt de kapel nog steeds een inspirerend gebouw te zijn. De buitenwand is technisch gezien de overgang van binnen naar buiten. Eigenlijk is het een complex bouwelement. Architectonisch bepaalt de wand het gezicht en de uitstraling van het gebouw, technisch dient ze aan zeer hoge eisen te voldoen. In ons klimaat zijn dat zowel de wering van regen en wind als de temperatuurovergangen van -10 buiten naar + 20 ºC binnen. De buitenwand moet daarnaast ook de veiligheid en de bescherming van de gebruikers in het gebouw waarborgen. Architecten zijn niet alleen kundig in de techniek van het bouwen, maar juist ook architectonisch, in het vormgeven van de ruimte. Als we echter onderzoeken welke gebouwen het bouwvolume in Nederland bepalen zien we dat bij het merendeel van de projecten deze architectonische aspecten nauwelijks voorkomen. Het overtuigendst kunnen we dat zien op de bedrijventerreinen. Hier zijn de wanden niet meer dan reclameborden geworden die om aandacht schreeuwen. De randen van de snelwegen zijn ermee behangen. De dagelijkse ervaring van de gebouwen om ons heen doet ons dan ook vaak vergeten dat een gebouw architectonisch interessant kan zijn. Toch zijn in ons land ook de betere gebouwen te vinden. Steeds vaker worden de materialen gebruikt in relatie met de vorm en de beoogde textuur en uitstraling. Dat kunnen lichte, maar ook massieve, zware, materialen zijn. Hier liggen interessante innovaties aan ten grondslag. Zo is het nu mogelijk met Hoge Sterktebeton gladde naadloze wanden te maken en kunnen we metselwerk in elk willekeurig verband lijmen of metselen met species die dezelfde harde kwaliteit als de steen hebben. Dit zijn nog maar enkele van de vele nieuwe mogelijkheden. Maar bovenal is het architectonische adagio “form follows function” dat zo lang de Nederlandse architectuur bepaald heeft, verbleekt. Het gebouw is nu een architectonisch statement geworden. Het gebouw als een beeldhouwwerk waarin de functies een vanzelfsprekende plaats hebben. Het kan dan ook niet anders dan dat de gebruikte materialen, welke het gezicht bepalen, hier mede debet aan zijn. Heeft Le Corbusier dan toch alsnog de trend gezet?

Trefwoorden

le corbusier kapel

1	Nominaties Interieur van het Jaar 2026 bekend woensdag, 30 september
2	Vijf nominaties Abe Bonnema Prijs voor Jonge Architecten 2026 woensdag, 30 september
3	Gelders gemaal uitgebreid en deels herbestemd door Open Kaart donderdag, 1 oktober
4	Bekijk de beste architectuurfilms tijdens Architectenweb Best Of AFFR 2026! dinsdag, 6 oktober
5	MVRDV ontwerpt collectie straatmeubilair voor Escofet vrijdag, 2 oktober

Andere nieuwsberichten

Woonblokken met sociale huurwoningen op Harley-locatie Breda voltooid

2 uur geleden

Waar ooit een garage voor Harley Davidson motoren stond zijn vier bouwblokken met 51 compacte sociale huurwoningen verrezen.

Dutch Design Week 2026 in teken van ongepolijst en onderzoekend ontwerp

3 uur geleden

Van 17 tot en met 25 oktober vindt in Eindhoven de 26e editie van de Dutch Design Week. In de Lichtstad komen die week onder het thema R.A.W. ruim 2.500 ontwerpers samen.

Bekijk de beste architectuurfilms tijdens Architectenweb Best Of AFFR 2026!

Vandaag, 11:35

Aanstaande zondag vanaf 13.00 wordt in het Rotterdamse theater LantarenVenster een selectie van de vier beste films getoond die tijdens ’s werelds grootste architectuurfilmfestival te zien waren.

Arons en Gelauff herontwikkelt fabrieksterrein met woonhof en brandweerkazerne

Vandaag, 10:20

Naar ontwerp van Arons en Gelauff architecten is op het terrein van de voormalige VerBliFa-fabriek in Dordrecht een hof met 28 woningen gerealiseerd. Ook heeft het bureau er een brandweerkazerne ontworpen.

INBO benoemt Frank Zewald tot associate

Vandaag, 12:23

De architect werkt sinds 2003 bij het bureau en geeft al geruime tijd mede richting aan de vestiging in Eindhoven.

123 miljoen euro voor natuurherstel in Brainport-regio

Vandaag, 11:06

Het geld komt uit een pot van vijfhonderd miljoen euro voor ‘prioritaire gebieden’.

Opnieuw minder nieuwbouwwoningen verkocht dan jaar eerder

Gisteren, 15:17

Het is het vierde kwartaal op rij dat minder nieuwbouwwoningen zijn verkocht.

Katwijk stemt in met komst miljardenfabriek Amerikaanse farmaceut

Gisteren, 10:01

Het Amerikaanse bedrijf Eli Lilly kan voor drie miljard dollar een medicijnfabriek gaan bouwen in Katwijk.

Vol stroomnet zet ook bijna voltooide woningbouwprojecten klem

2 oktober, 3:35

Zelfs nieuwbouwwoningen die te koop staan en woningen die al zijn verkocht, kunnen vaak niet op tijd op het stroomnet worden aangesloten, waarschuwt brancheorganisatie WoningBouwersNL.