Buitenwanden - redactioneel

24 december 2007, 15:01

In elke editie van them@gazine, het van origine digitale e-mail magazine, staat een specifiek productthema centraal. In them@gazine gaat productinformatie hand in hand met referentieprojecten, geschiedenis en technische achtergrondinformatie.

Wie ooit de kapel van Nôtre Dame du Haut van Le Corbusier in Ronchamps heeft bezocht vergeet nooit meer de architectonische kracht die een buitenwand kan uitstralen. Le Corbusier heeft bovenop een beboste berghelling in een glooiende weide een witte kapel neergezet, bestaande uit vier massieve, enigszins schuin staande muren waarop een prachtig vormgegeven, massief ogende schijf als dak rust. De muren hebben vele openingen, verschillend van grootte en vorm. Alle gaten zijn gevuld met gekleurd glas. Tussen het dak en de wanden is een glasspleet waar eveneens het daglicht doorheen straalt. Het gebouw is van een krachtige, overweldigende schoonheid: een overtuigend architectonisch statement, passend in de omgeving. De kapel is rond 1955 in de publiciteit gekomen maar heeft verbazingwekkend genoeg nooit een echte trend in gang gezet. Wellicht paste het niet in het tijdsgewricht, Europa had het immers druk met de wederopbouw. In die periode lag de aandacht op snelle bouwsystemen en minimaal materiaalgebruik als gevolg van schaarste. Maar sinds een jaar of tien zien we sporen van de kapel van Ronchamps terug. De gebouwen worden weer als een 'totaal concept' ontworpen: functie, vormgeving en materiaal worden weer één geheel. Textuur, materialisatie en de vorm van dak en wanden zijn onderdeel van het gehele concept. In het kader van dit artikel over buitenwanden blijkt de kapel nog steeds een inspirerend gebouw te zijn. De buitenwand is technisch gezien de overgang van binnen naar buiten. Eigenlijk is het een complex bouwelement. Architectonisch bepaalt de wand het gezicht en de uitstraling van het gebouw, technisch dient ze aan zeer hoge eisen te voldoen. In ons klimaat zijn dat zowel de wering van regen en wind als de temperatuurovergangen van -10 buiten naar + 20 ºC binnen. De buitenwand moet daarnaast ook de veiligheid en de bescherming van de gebruikers in het gebouw waarborgen. Architecten zijn niet alleen kundig in de techniek van het bouwen, maar juist ook architectonisch, in het vormgeven van de ruimte. Als we echter onderzoeken welke gebouwen het bouwvolume in Nederland bepalen zien we dat bij het merendeel van de projecten deze architectonische aspecten nauwelijks voorkomen. Het overtuigendst kunnen we dat zien op de bedrijventerreinen. Hier zijn de wanden niet meer dan reclameborden geworden die om aandacht schreeuwen. De randen van de snelwegen zijn ermee behangen. De dagelijkse ervaring van de gebouwen om ons heen doet ons dan ook vaak vergeten dat een gebouw architectonisch interessant kan zijn. Toch zijn in ons land ook de betere gebouwen te vinden. Steeds vaker worden de materialen gebruikt in relatie met de vorm en de beoogde textuur en uitstraling. Dat kunnen lichte, maar ook massieve, zware, materialen zijn. Hier liggen interessante innovaties aan ten grondslag. Zo is het nu mogelijk met Hoge Sterktebeton gladde naadloze wanden te maken en kunnen we metselwerk in elk willekeurig verband lijmen of metselen met species die dezelfde harde kwaliteit als de steen hebben. Dit zijn nog maar enkele van de vele nieuwe mogelijkheden. Maar bovenal is het architectonische adagio “form follows function” dat zo lang de Nederlandse architectuur bepaald heeft, verbleekt. Het gebouw is nu een architectonisch statement geworden. Het gebouw als een beeldhouwwerk waarin de functies een vanzelfsprekende plaats hebben. Het kan dan ook niet anders dan dat de gebruikte materialen, welke het gezicht bepalen, hier mede debet aan zijn. Heeft Le Corbusier dan toch alsnog de trend gezet?

Trefwoorden

le corbusier kapel

1	Wie betaalt de klimaattransitie? donderdag, 28 mei
2	Kronospan heeft een designcentrum in Milaan donderdag, 28 mei
3	Masterplan voor verdichting rond station Haarlem Spaarnwoude vastgesteld donderdag, 28 mei
4	Woningcorporaties moeten niet zelf willen bouwen dinsdag, 26 mei
5	Wasl Tower van UNS pronkt met hoge keramische gevel donderdag, 28 mei

Andere nieuwsberichten

Serge Schoemaker creëert loftwoning in Amsterdamse grachtenpand

37 minuten geleden

Op de eerste verdieping van rijksmonumentaal grachtenhuis aan de Lauriergracht in Amsterdam heeft Serge Schoemaker Architects een appartement verbouwd.

Oud-Zaans koopmanshuis met zeldzame behangsels krijgt nieuwe bestemming

1 uur geleden

Hendrick de Keyser Monumenten is sinds 26 mei eigenaar van het voormalige raadhuis en koopmanshuis aan de Lagedijk in Zaandijk. Het pand geeft een zeldzaam compleet beeld hoe Zaanse kooplieden woonden in de 18e en vroege 19e eeuw.

Julia Vytopil wordt nieuwe directeur Stimuleringsfonds Creatieve Industrie

Vandaag, 11:22

Zij volgt per 1 september Syb Groeneveld op, wiens tweede en laatste termijn dan afloopt.

Tien ontwerpteams geselecteerd voor volgende fase Nationaal Slavernijmuseum

Vandaag, 10:14

De teams zijn gekozen uit een groot aantal nationale en internationale inzendingen, meldt de gemeente Amsterdam.

Kabinet werkt aan komst landelijke grondbank

2 uur geleden

Zo'n organisatie zou grond opkopen om achter de hand te houden voor publieke plannen.

Kabinet voelt zich ondersteund door klimaatadviezen burgerberaad

4 uur geleden

“De samenleving en het kabinet werken in dezelfde richting”, concludeert klimaatminister Stientje van Veldhoven

Minder nieuwbouwwoningen in eerste kwartaal dan 2025

29 mei, 11:06

Er zijn ruim 13.700 nieuwbouwwoningen opgeleverd in het eerste kwartaal van het jaar, meldt het CBS

D66 begint in debat over 'IJstad' in Markermeer, anderen kritisch

29 mei, 9:10

Een nieuwe drijvende stad genaamd 'IJstad' in het Markermeer, daarvoor vroeg D66-Kamerlid Robert van Asten donderdag aandacht in een debat over woningbouw. "De techniek ligt er, het wachten is op de politiek."