Besloten wooncomplexen in Nederland steeds populairder

9 november 2007, 16:43

Wooncomplexen met een besloten karakter, zoals binnenhoven en woonpleinen, worden in Nederland steeds populairder. Steeds meer mensen kiezen voor zo'n woonplek vanuit de behoefte aan overzichtelijkheid en geborgenheid. Dergelijke afgeschermde woondomeinen worden in Nederland meestal begrensd door water of groen. Geheel afgesloten wooncomplexen met hekken, zoals we die in bijvoorbeeld de Verenigde Staten zien, zijn er in Nederland nagenoeg niet.

Dit zijn de belangrijkste bevindingen van de studie 'Afgeschermde woondomeinen in Nederland' die het Ruimtelijk Planbureau op 9 november heeft uitgebracht. Aanleiding voor de studie was onder meer de vrees in kringen van beleidsmakers en vakdeskundigen dat in Nederland gated communities, naar Amerikaans voorbeeld, in opkomst zijn. Die vrees blijkt ongegrond. De onderzoekers hebben in de studie onderzocht welke soorten afgeschermde woondomeinen we in Nederland kennen, welke maatschappelijke ontwikkelingen van invloed zijn op de ontwikkeling van dergelijke woondomeinen en in hoeverre het ruimtelijk en volkshuisvestingsbeleid hierop kan inspelen. Zij doen dit aan de hand van voorbeeldgebieden met afgeschermde woondomeinen, waaronder Paleiskwartier in 's-Hertogenbosch, Vondelparc in Utrecht en De Grote Hof in Pijnacker-Nootdorp.

Geen hek maar groen begrenst afgeschermd woondomein in Nederland
De Nederlandse afgeschermde woondomeinen wijken in vorm af van die in het buitenland. Hier is niet zozeer sprake van 'beveiliging door afsluiting', als wel van 'beslotenheid door begrenzing'. Typerend voor de Nederlandse vorm is de keuze voor zogeheten zachte randen - water, groen en niveauverschillen - en een defensieve architectuur, waardoor hekken en afgesloten poorten veelal overbodig worden. Daarnaast zijn afgeschermde woondomeinen in Nederland doorgaans kleinschaliger dan in het buitenland en herbergen ze naast het wonen weinig andere functies, zoals werk- of winkelvoorzieningen. Nederland kent verscheidene soorten afgeschermde woondomeinen, zowel in de binnensteden en aan de stadsranden als in het landelijk gebied.

Nederlander kiest besloten wooncomplex voor status, geborgenheid en overzicht
Niet alleen wijken afgeschermde woondomeinen in Nederland in ruimtelijk opzicht af van die in het buitenland, ook verschillen de maatschappelijke ontwikkelingen die hun populariteit verklaren. In veel buitenlandse voorbeelden is angst voor onveiligheid een belangrijk motief om 'anderen' uit het eigen woondomein te weren. In Nederland is dat niet het geval. Naast status is hier vooral de behoefte aan overzichtelijkheid, voorspelbaarheid en geborgenheid een belangrijk motief om te kiezen voor een afgeschermd woondomein. Mensen wensen een woonomgeving met een herkenbaar karakter, waarin ze een zekere mate van controle kunnen uitoefenen op hun directe woonomgeving. Binnenhoven, woonpleinen, wooneilanden en de zogeheten nieuwe kastelen voldoen hieraan.

Herkenbare identiteit kan impuls geven aan kwaliteit van leefomgeving
Woondomeinen die worden gekenmerkt door een duidelijke begrenzing en een (zelf gekozen) collectiviteit, voorzien in een behoefte. Marktpartijen, als projectontwikkelaars en bouwbedrijven, hebben de laatste jaren voortvarend ingespeeld op deze woonwensen, en een aanbod gecreëerd van afgeschermde woondomeinen. Besloten domeinen bieden woonomgevingen met een herkenbare identiteit, wat in de stedenbouw de laatste jaren niet vanzelfsprekend is. Met name in relatie met privaat eigendom en beheer van gemeenschappelijke buitenruimten kunnen dergelijke domeinen een positieve impuls geven aan de kwaliteit van de leefomgeving. Daarbij zouden het doel en het ontwerp van afscherming moeten worden afgestemd op de ligging en de stedenbouwkundige opzet van het woondomein.

Borging van publiek belang vereist afgewogen beoordeling van gemeenten
Gemeenten staan afscherming van woondomeinen toe als middel om hogere en middeninkomens te behouden voor de (binnen)stad. In het landelijk gebied kunnen gemeenten door combinaties van afscherming en openstelling, bijvoorbeeld op de nieuwe landgoederen, inspelen op de behoeften van vermogende burgers en tegelijkertijd het publiek toegang geven tot een hoogwaardige groene ruimte.

Afwegingen met betrekking tot het publieke belang en belangen van bewonerscollectieven kunnen worden gemaakt op gemeentelijk niveau. Een voortgaande groei van afgeschermde woondomeinen, zowel in aantal als in omvang, kan op den duur afbreuk doen aan de omvang en kwaliteit van de openbare ruimte, met name in nieuwbouwgebieden. Gemeenten zouden daarom meer dan nu het geval is, plannen moeten beoordelen op een schaalniveau dat hoger is dan dat van het afzonderlijke project.
Bron: ANP

Trefwoorden

motief landelijk studie impuls

1	Natural History Museum in Abu Dhabi naar ontwerp van Mecanoo geopend woensdag, 29 juli
2	Dok architecten richt kantoorverdieping van het Scheepvaartmuseum opnieuw in maandag, 27 juli
3	Houten woongebouw van KOW introduceert natuurlijk stedelijk leven bij herontwikkeling ziekenhuisterrein dinsdag, 28 juli
4	Bouw gestart van autovrij buurtje in Oss naar ontwerp van KCAP dinsdag, 28 juli
5	De Playlist: Catherine Visser, Daan Bakker en Fransje Hooimeijer zijn een kamerensemble maandag, 27 juli

Andere nieuwsberichten

Woonzorgwoningen door opZoom architecten voegen zich tussen nieuwbouw en oude industriële panden

31 juli, 1:02

De nieuwe woonzorglocatie van de Achterhoekse zorgorganisatie Sius ligt aan de rand van het centrum van Winterswijk.

Kindcentrum door Sweco Architects brengt onderwijs, kinderopvang en buitenruimte samen in hart van dorp

30 juli, 12:09

Sweco Architects ontwierp nieuwbouw voor het Kindcentrum ’t Rendal in Brabantse Lierop.

De Playlist: Dirk Osinga benadert zijn studio als een rockband

30 juli, 9:15

In de negende aflevering van onze zomerserie spreken we met architect Dirk Osinga, die de punkmentaliteit graag naar zijn werk vertaalt.

Lagado architects verrijkt woonerfwijk met rolstoeltoegankelijk huis

29 juli, 11:38

De Villa Rollada is een tussenwoning die onderdeel is van een kleinschalige particuliere ontwikkellocatie op een voormalig schoolterrein in Dordrecht.

Rijn bij Lobith staat op laagste peil ooit gemeten

31 juli, 4:45

Rijkswaterstaat verwacht dat de stand van de Rijn de komende dagen nog verder zal zakken. Ook de hoeveelheid water die vanuit Duitsland het land binnenstroomt is met 692 kubieke meter per seconde extreem laag.

Proef met laadplekken waar ook brandstofauto's mogen parkeren

29 juli, 10:34

Met de pilot wordt onderzocht of laadpalen sneller geplaatst kunnen worden als gemeenten parkeerplaatsen niet langer exclusief voor elektrische auto's hoeven te reserveren.