Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project
Copyright: Bakers Architecten
Copyright: Bakers Architecten
Copyright: Bakers Architecten
Copyright: Bakers Architecten
Copyright: Bakers Architecten
Copyright: Bakers Architecten
Copyright: Bakers Architecten
Copyright: Bakers Architecten
Copyright: Bakers Architecten
Copyright: Bakers Architecten
Copyright: Bakers Architecten
Copyright: Bakers Architecten
Copyright: Bakers Architecten
Copyright: Bakers Architecten
Copyright: Bakers Architecten
Copyright: Bakers Architecten
Copyright: Bakers Architecten
Copyright: Bakers Architecten

Ontwerp van Bakers Architecten is een sculpturaal Fort Geldersoord

21 februari, 10:58
Het Utrechtse bureau Bakers Architecten heeft een ontwerp gemaakt voor twintig bijzondere woningen op het 18e-eeuwse Fort Geldersoord in Westervoort. De woningen staan in een halve cirkel aan de rand van de voormalige vestingwerken, uitkijkend over het park. Voordat het ontwerp van Bakers Architecten door de Gelderse gemeente Westervoort werd goedgekeurd, had het project al een lange route – met verrassende U-bocht – afgelegd.

Iets buiten de bebouwde kom van het dorp liggen de restanten van het fort en de schans (of verschansing) Geldersoord. Het fort is in 1741 en 1742 gebouwd ter bescherming van de inlaatsluis waarmee het gebied tussen Westervoort en Doesburg kon worden geïnundeerd. Na het congres van Wenen en de verschuiving van grenzen verloor het fort zijn strategische waarde. Het fort raakte in onbruik en werd uiteindelijk gesloopt.

Park en fort
Nadat onderzoek en een publicatie door historici het cultuurhistorische belang van het fort en de schans verduidelijkten, besloot Westervoort rond 2006 een park op de vestingwerken aan te leggen en een wedstrijd voor nieuwbouw van woningen uit te schrijven. Vanaf 2012 is Park Geldersoord aangelegd, naar een ontwerp van Inbo, dat in 2015 is opgeleverd.

Het park is als het ware een afdruk van de onderliggende voormalige vestingwerken, met ravelijnen en planchetten. Op de resten van het fort, die eveneens onder de grond liggen maar inmiddels zijn bestempeld als rijksmonument, moeten woningen verrijzen. In 2016 heeft de gemeente Westervoort uit de competitie het winnende plan gekozen.

Dit plan stelt onder meer voor om de vestingmuren ‘terug te brengen’ en daarachter woningen te realiseren. Door de financiële crisis en de nasleep blijkt het plan niet haalbaar. Er lagen echter verplichtingen en er moest een plan worden gerealiseerd, vertelt Jan Bakers, architect-directeur van Bakers Architecten.

Tweede kans
Ontwikkelaar Bemog, aanvankelijk als tweede geëindigd in de competitie, toonde zich bereid de opdracht over te nemen en vraagt Bakers Architecten een nieuw, haalbaar plan te maken. Bureau B+B werd betrokken voor het landschapsontwerp. De gemeente gaf Bemog alsnog de opdracht.

“We wilden een configuratie maken die recht doet aan het fort zonder het terug te bouwen”, vertelt Bakers. “De vestingwerken waren gericht op het zuiden, dat is aantrekkelijk voor de woningen. Kunnen we de woningen naar de buitenrand van het fort duwen, aansluiting op het park maken en kwaliteit realiseren?”, vat hij de zoektocht in het ontwerp samen.

Aansluiting op het park
De twintig woningen – het maximaal toegestane aantal – zijn in een halve cirkel aan de rand van het voormalige fort geplaatst, waardoor ze met de voeten in het park staan. Het architectenbureau heeft de woningen als abstracte volumes ontworpen, “een soort kantelen”,  met stootvoegloos metselwerk in een donkere wasserstrichsteen en de vensters achter het metselwerk gedetailleerd.

“Zo’n fort is een bijna sculpturaal object. Met de keuze voor een zwarte steen voor de woningen komt de nadruk op de vorm en haal je de aandacht weg van details als voegen en de hemelwaterafvoer”, legt Bakers uit. “Bovendien resulteert dit in zwarte objecten in het groen,”

“De aansluiting op het park vond ik een van de interessantste aspecten aan de opgave”, zegt Bakers. “In plaats van het opmetselen van muren hebben we gekozen voor een groene omwalling waar de kijkers doorheen steken.” Naast grote ramen op de begane grond aan het binnengebied vormen de ‘kijkers’ aan de parkzijde de belangrijkste openingen in de volumes.

De steile wand van de omwalling wordt opgebouwd uit zakken met aarde die in de loop der tijd begroeid raken, waardoor er een vloeiende overgang naar het park ontstaat. Het pakket is zelfdragend en vormt geen belasting voor de woningen. De kijkers zijn ontworpen in CorTen-staal, met een bekleding van ruw hout aan de binnenzijde.

Bodem en binnengebied
Door de woningen naar de rand van het voormalige fort te schuiven, ontstaat een ruim binnengebied. Dit biedt de bewoners meer ruimtelijke kwaliteit en doet recht aan de oorspronkelijke plattegrond van het verdedigingswerk. Centraal in het binnengebied volgt een iets verdiept gelegen rechthoek de contouren van het voormalige garnizoensgebouw, wat de referentie aan het fort versterkt.

Binnen deze iets verdiept rechthoek heeft Bureau B+B bomen in grote bakken bedacht, om de wortels boven de fundamenten te houden. Vanwege de rijksmonumentale status van de resten van het fort is een voorwaarde dat er minstens veertig centimeter gronddekking is, voordat er boven gebouwd kan worden, legt Bakers uit.

Waar de resten verborgen liggen, is met scans van de bodem zichtbaar gemaakt. Omdat het terrein bovendien veel niveauverschillen kent en Bakers Architecten de woningen alle op gelijke hoogte wil plaatsen, moet het gebied worden opgehoogd.

Brug
Als verdere verbeelding van het fort sluiten Bakers Architecten en Bureau B+B de achterzijde van het gebied, dat bij een vestingwerk altijd wat opener was, af met schanskorven. De keuze voor schanskorven is ook gemaakt in verband met de fundamenten in de grond. De inhoud van de korven wordt, in aansluiting op de steen voor de woningen, voorzien van een zwarte toeslag.

Aan de achterzijde van het gebied bevindt zich een wadi, waarvan het water kan wassen tot aan de randen van het fort. Het gebied wordt dan ook ontsloten via een brug, bedekt met Stelconplaten. Deze brug maakt ook deel uit van de publieke route, die zich in een rechte lijn verder strekt, tussen de woningen door, naar het park.

Voortgang
Vanavond vindt een raadsvergadering over het plan plaats, waarin moet blijken of de raad van Westervoort instemt met het collegebesluit. In de afgelopen tijd hebben direct omwonenden hun onvrede duidelijk gemaakt. Zij willen realisatie van het oorspronkelijke plan – het (her)bouwen van een fort met daar woningen in verwerkt – ondanks dat dit niet haalbaar bleek vanwege de kosten, de geringe interesse van potentiële kopers en de problematische parkeeroplossing.

Andere nieuwsberichten

DP6 ontwerpt 23 appartementen in Bossche School-kerk Malden

Gisteren, 15:59

Winnaars Arie Keppler Prijs 2022 bekend

Gisteren, 13:48

NAT architecten wint tender voor kavel Sluisbuurt met Orange Lofts

Gisteren, 11:35

MVRDV presenteert geopende Radio Hotel & Tower in New York

29 september, 4:34

Deyan Sudjic leest over Stalins staatsarchitect in Het Nieuwe Instituut

Gisteren, 14:34

Deltares: nu voorbereiden op snellere zeespiegelstijging

Gisteren, 10:53

De Jonge: woningbouw kan stagneren door onzekerheid op markt

Gisteren, 09:41

Diverse organisaties eisen actie voor gezondere schoolgebouwen

29 september, 11:25

Jongeren willen groenere steden, meer treinen en minder vee

29 september, 10:17

PBL: extra klimaatactie steden, regio's en bedrijven valt tegen

28 september, 4:10
Robert MuisRedacteur
KUBUS | Specialist in BIM-software
SAPA
Reynaers Aluminium Nederland
Jansen
SAB-profiel bv
Aliplast Aluminium Systems
Mosa.
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Wicona
Kawneer
Grohe Nederland B.V.
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Forster
VELUX Commercial
Sempergreen
Aluprof Nederland BV
Intal BV
Cosentino The Netherlands B.V.
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
Schüco International KG
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken BV
Foreco Houtproducten
Wienerberger B.V.
Zoontjens
DUCO Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
ROCKWOOL B.V.
Master Builders Solutions Nederland B.V.
YVI Application Family
Mview+
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas Groep
ABB | Busch-Jaeger
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Knauf Ceiling Solutions B.V.
Mobilane
Saint-Gobain Building Glass Benelux
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
ISMT B.V.
OWA Benelux BV
FALK® Bouwsystemen
Serge Ferrari
Alsecco
Tata Steel Colorcoat®
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan