Daan Roggeveen
Copyright: Maarten van Haaff
Daan Roggeveen
Copyright: Maarten van Haaff

Gaat de architectuur zich terugtrekken binnen landsgrenzen?

28 april, 13:28
Door een verlaten straat wandel ik van kantoor naar huis. Plotseling hoor ik gepiep in mijn broekzak. Het is elf uur ’s avonds, dat betekent dat het in Californië net ochtend is. Ik pak m’n Nokia 6310 en kijk naar het scherm. Inderdaad, een sms met een reactie op de ontwerpvoorstellen die ik net daarvoor heb verstuurd.

Het is najaar 2008 en ik werk sinds een aantal maanden als projectleider bij het bureau MADA s.p.a.m. van de Chinese architect Ma Qingyun in Shanghai. Ma is een vooraanstaande architect in de opkomende Chinese avant-garde. In het hart van de voormalige Franse wijk heeft hij een architectenbureau van veertig medewerkers in een elegant gerenoveerde school. In zijn tomeloze ambitie is hij eveneens decaan geworden van een architectuurfaculteit.

Probleem: die staat in Los Angeles.

Het resultaat is een ingenieus systeem van wereldwijde communicatie – met beperkte middelen.

Aan het begin van de dag tref ik op mijn bureau vaak een uitgeprinte foto van een tekening die Ma heeft gemaakt. De eerste klus van de dag is dan het ontcijferen van het gekrabbel van de – opmerkelijk vaak in een vliegtuig op een kotszak gemaakte – schets.

Wat dan volgt is een lawine aan sms’jes. Jaren voor WhatsApp bestond bij MADA al de traditie van het groepsbericht. De techniek: schrijf een sms, bedenk wie je allemaal in de boodschap wil CC-en, zet hun initialen achter je bericht en stuur het vervolgens één voor één naar de geadresseerden. Dan krijg je dus berichten als:

Daan: This project should really improve quickly. In this office you should either give orders or obey orders. Cc: HR WJF ZP BM

Inderdaad, communicatie die niet voor tere zielen is bedoeld. Voor mij, vers uit de Nederlandse overlegcultuur, was deze manier van met elkaar omgaan op z’n zachtst gezegd even wennen.

Een half jaar later begon ik voor mezelf. Sinds die tijd heb ik tientallen projecten op afstand gemaakt: tentoonstellingen, tijdschriften, boeken, competities voor musea en torens, met partners van over de hele wereld. Ook ons team in Shanghai heb ik de afgelopen drie jaar veelvuldig van afstand aangestuurd. De communicatiemiddelen zijn intussen uiteraard een stuk verbeterd. Nu geen krakende concall, of vage schetsen, maar haarscherpe gratis verbindingen. Dropbox en Trello maken het mogelijk om op meerdere plekken aan hetzelfde te werken.

En nu is op afstand werken dus voorlopig de nieuwe standaard. Vooralsnog gaat dat opmerkelijk soepel. Ons team in Amsterdam heeft zich online werken in no time eigen gemaakt en de Nederlandse overlegcultuur gaat via Zoom en Teams probleemloos verder – met zowel partners, opdrachtgevers als overheden.

Op afstand werken kan dus goed gaan en is vooral een kwestie van grenzeloos vertrouwen. Wat wel mist zijn de uit misverstand geboren plannen, de onverwachte ontwikkeling van een idee, maar vooral: de lol van met elkaar in een hok zitten en mooie dingen maken.

In Europa kijkt iedereen inmiddels reikhalzend uit naar het moment dat de lockdown weer stukje bij beetje wordt opgeheven en we straks op 1,5 meter afstand van elkaar op kantoor mogen zitten.

In China is dat al het geval. Het leven begint er weer enigszins op gang te komen. Maar aangezien China – in een poging ‘buitenlandse import’ van het virus te voorkomen – haar grenzen heeft gesloten voor vrijwel alle niet-Chinezen, lijkt het erop dat het op afstand werken meer dan tijdelijk is.

En dat geldt niet alleen voor mij. De beperkte mogelijkheid van internationaal reizen zorgt ervoor dat niemand in het buitenland presentaties kan geven, opdrachtgevers kan zien of bouwplaatsen kan bezoeken. Internationale bijeenkomsten – de Salone, de Biënnales, Design Festivals – zijn al helemaal uit den boze.

Wat zal er gebeuren als de coronacrisis wereldwijd beter onder controle is? Hoe zal deze crisis onze manier van werken op de middellange termijn veranderen?  Als het betekent dat we voor overleggen minder reizen en eerder voor Zoom kiezen, dan lijkt me dat winst. Als het ervoor gaat zorgen dat we nog meer met lokale partners werken, en lokale materialen gebruiken, dan lijkt me dat uiteraard ook heel verstandig. Maar als het betekent dat de architectuur zich terugtrekt binnen de eigen landsgrenzen, dan zou daar naar mijn idee veel verloren gaan.

We kunnen nog zoveel van elkaar leren. Bovendien heb ik ervaren dat culturele projecten, en vooral architectuur, het platform kunnen zijn voor wederzijds begrip, inspiratie en engagement. Samenwerken aan architectonische projecten dwingt alle deelnemers zich in elkaar te verdiepen. Daarmee zijn dat soort projecten een cruciaal onderdeel van ‘soft power’ en diplomatie. In het huidige geopolitieke klimaat is een uitwisseling van standpunten, en het willen begrijpen van elkaars denkbeelden noodzakelijker dan ooit.

Laten we er daarom voor zorgen dat architectuur een internationaal platform blijft voor inspiratie en het uitwisselen van ideeën.


Daan Roggeveen is architect en oprichter van MORE Architecture, met kantoren in Amsterdam en Shanghai. Onlangs publiceerde hij, samen met Michiel Hulshof en Frances Arnold,  ‘The Amsterdam Agenda – 12 Good Ideas for the Future of Cities’ (NAi010 Publishers, 2020). 

Andere nieuwsberichten

Nominaties eerste Haagse Openbare ruimte Prijs bekend

43 minuten geleden

MVRDV blaast 'eigen' paviljoen Expo 2000 nieuw leven in

10 juli, 2:43

MVRDV blaast 'eigen' paviljoen Expo 2000 nieuw leven in

10 juli, 2:43

Duurzaam paviljoen met 'all-electric' restaurant op vliegbasis Soesterberg

10 juli, 2:20

Miljoenenclaim voor BAM na instorting parkeergarage Eindhoven

1 uur geleden

Raad Utrecht stemt voor omstreden windmolens in groene polders

10 juli, 9:48

'Groot deel monumentensubsidie naar kerken'

10 juli, 9:17

‘Bijdrage gemeente aan stadion Feyenoord onvoldoende onderbouwd’

9 juli, 5:26

Nieuw onderzoek naar eeuwenoude graven onder Binnenhof

9 juli, 10:16

Europese Commissie: binnen vier jaar zes keer zoveel waterstof

9 juli, 9:42
Daan RoggeveenArchitect
Reynaers B.V.
Jansenbyods
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Wicona
Kawneer (voorheen Alcoa)
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
Sempergreen
Aluprof Nederland BV
Intal BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
iGuzzini
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
KONE Liften en Roltrappen en Deursystemen
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken B.V.
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
AluK Aluminium b.v.
Zoontjens
Duco Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
ROCKWOOL B.V.
Van Bruchem Staircases
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederlands B.V.
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Saint-Gobain Building Glass Benelux
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
OWA Benelux BV
Serge Ferrari
Alsecco
Tata Steel's Colorcoat®
Mobelli Soft Seating- True Design
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan