De gevel van de nieuwbouw aan de Oudegracht
Copyright: Kees Hummel
De vergrote openingen aan weerszijden van de centrale hal
Copyright: Kees Hummel
Vaste collectie, verticale circulatie en vergrote doorgangen naar de omloop eerste verdieping Vaste collectie met verticale circulatie en tribune, rechts het kunstwerk van Jop Vissers Vorstenbosch
Copyright: Kees Hummel
Vaste collectie, verticale circulatie en vergrote doorgangen naar de omloop eerste verdieping
Copyright: Kees Hummel
De vergrote openingen naar de omloop op de verdiepingen
Copyright: Kees Hummel
Kinderafdeling met verdiepte voorleesruimte, entresol met atelier en boekenhuis van Frank Halmans
Copyright: Kees Hummel
Nijntje op de kinderafdeling en het zicht op De Neude
Copyright: Kees Hummel
Oude spanten en vensters naar de centrale hal
Copyright: Kees Hummel
Oude spanten en vensters naar de centrale hal
Copyright: Kees Hummel
Werkplekken met uitzicht langs de gevel en in hoogte oplopende boekenkasten haaks op de gevel
Copyright: Kees Hummel
Het lager gelegen deel met studeertafels in het Stadsstudiehuis
Copyright: Kees Hummel
Het Stadsstudiehuis met nieuwe dakramen, door de verschillende vloerniveaus’s onstaat er zicht naar De Neude
Copyright: Kees Hummel
De jongerenafdeling in de kap
Copyright: Kees Hummel
Het auditorium in de nieuwbouw
Copyright: Kees Hummel
Doorsnede
Copyright: Rijnboutt, Zecc Architecten
Doorsnede
Copyright: Rijnboutt, Zecc Architecten
Souterrain
Copyright: Rijnboutt, Zecc Architecten
Begane grond
Copyright: Rijnboutt, Zecc Architecten
Eerste verdieping
Copyright: Rijnboutt, Zecc Architecten
Tweede verdieping
Copyright: Rijnboutt, Zecc Architecten
Derde verdieping
Copyright: Rijnboutt, Zecc Architecten
Historische foto 1926
Copyright: Het Utrechts Archief
Historische foto 1927
Copyright: Het Utrechts Archief
Historische foto 1930
Copyright: Het Utrechts Archief
Historische foto interieur
Copyright: Het Utrechts Archief
De gevel van de nieuwbouw aan de Oudegracht
Copyright: Kees Hummel
De vergrote openingen aan weerszijden van de centrale hal
Copyright: Kees Hummel
Vaste collectie, verticale circulatie en vergrote doorgangen naar de omloop eerste verdieping Vaste collectie met verticale circulatie en tribune, rechts het kunstwerk van Jop Vissers Vorstenbosch
Copyright: Kees Hummel
Vaste collectie, verticale circulatie en vergrote doorgangen naar de omloop eerste verdieping
Copyright: Kees Hummel
De vergrote openingen naar de omloop op de verdiepingen
Copyright: Kees Hummel
Kinderafdeling met verdiepte voorleesruimte, entresol met atelier en boekenhuis van Frank Halmans
Copyright: Kees Hummel
Nijntje op de kinderafdeling en het zicht op De Neude
Copyright: Kees Hummel
Oude spanten en vensters naar de centrale hal
Copyright: Kees Hummel
Oude spanten en vensters naar de centrale hal
Copyright: Kees Hummel
Werkplekken met uitzicht langs de gevel en in hoogte oplopende boekenkasten haaks op de gevel
Copyright: Kees Hummel
Het lager gelegen deel met studeertafels in het Stadsstudiehuis
Copyright: Kees Hummel
Het Stadsstudiehuis met nieuwe dakramen, door de verschillende vloerniveaus’s onstaat er zicht naar De Neude
Copyright: Kees Hummel
De jongerenafdeling in de kap
Copyright: Kees Hummel
Het auditorium in de nieuwbouw
Copyright: Kees Hummel
Doorsnede
Copyright: Rijnboutt, Zecc Architecten
Doorsnede
Copyright: Rijnboutt, Zecc Architecten
Souterrain
Copyright: Rijnboutt, Zecc Architecten
Begane grond
Copyright: Rijnboutt, Zecc Architecten
Eerste verdieping
Copyright: Rijnboutt, Zecc Architecten
Tweede verdieping
Copyright: Rijnboutt, Zecc Architecten
Derde verdieping
Copyright: Rijnboutt, Zecc Architecten
Historische foto 1926
Copyright: Het Utrechts Archief
Historische foto 1927
Copyright: Het Utrechts Archief
Historische foto 1930
Copyright: Het Utrechts Archief
Historische foto interieur
Copyright: Het Utrechts Archief

Bibliotheek Neude is een publiek interieur voor Utrecht

11 maart, 16:07
Met de opening van Bibliotheek Neude, aanstaande vrijdag 13 maart, krijgen Utrecht en haar inwoners een publiek gebouw terug. Na de herbestemming en uitbreiding van het voormalige hoofdpostkantoor is het gebouw zelfs meer publiek en verbonden met de stad dan voorheen.

“Het is van zichzelf al een prachtig gebouw, met de mooiste centrale hal van Utrecht”, zegt Bart Kellerhuis van Zecc Architecten. “Maar voor het publiek was de hal ook het enige bekende deel van het gebouw.” Waarvan de meeste mensen zich nauwelijks bewust waren, was dat rond de imposante hal met het parabolisch plafond, glas-in-lood, geglazuurde gele stenen en grote ornamenten, nog eens zo’n 8.000 m2 bedrijfsvloer strekte. “Dat fascineert. Zo veel verborgen ruimte midden in de stad.”

Vijf jaar is gewerkt aan de verbouwing van het voormalige postkantoor tot nieuw onderkomen van de bibliotheek. Architectenbureau Rijnboutt droeg zorg voor de herbestemming van het pand en de uitbreiding van het casco. Zecc is verantwoordelijk voor het interieurontwerp en de inrichting. Een deel van de opgave was om, nu het pand een belangrijke publieke functie zou krijgen, het gebouw te openen en verbinden met de stad.

Van eenzijdig naar open
Tot nu toe was het feitelijk een naar binnen gekeerd gebouw, legt Kellerhuis uit. De hal was het hart van het gebouw waarmee nissen in de rondgangen in verbinding staan. Daarnaast ligt het gebouw prominent in het historisch centrum, tussen de Neude en de Oudegracht, maar was het gebouw alleen open naar het plein. Joseph Crouwel ontwierp het gebouw met de publieke zijde aan het plein en de expeditie aan de grachtzijde.

Dat is deels verklaarbaar vanuit het stedenbouwkundig plan van destijds. Toen in 1918 de bouw van het hoofdpostkantoor startte voorzag het plan van Berlage in een verminderd belang voor de Oudegracht, ten faveure van de Potterstraat als belangrijke verkeersader met daaraan de Neude als stadsplein. Het postkantoor kreeg een monumentale entree en publieke hal aan het plein, de tegenoverliggende zijde de logistieke zone.

De Oudegracht heeft zich in de loop der decennia ontwikkeld tot belangrijke winkelroute, Toen in 2015 de eerste  plannen werden ontwikkeld voor huisvesting van de bibliotheek was de opdracht van a.s.r. real estate helder: zorg dat het monument actief meedoet in het stedelijk weefsel van Utrecht. De bibliotheek als nieuwe gebruiker had bovendien behoefte aan een stadsstudiezaal, een brasserie en een auditorium .

Nieuw gebouwdeel
Om het bibliotheekprogramma, plus de gewenste winkelruimte, in te passen heeft Rijnboutt een bouwvolume toegevoegd op de plek van het voormalige expeditiehof, ingebed tussen de twee vleugels van het oude postkantoor. Daarmee heeft het architectenbureau meteen een extra ‘voorzijde’ aan de kant van de Oudegracht kunnen realiseren.

Het toegevoegde volume gaat zo’n 5.400 m2 ruimte bieden aan een foodmarket en winkels. Vanaf de tweede verdieping biedt het gebouwdeel ruimte aan de bibliotheek, met een brasserie en een auditorium.

Toolbox
De nieuwbouw sluit, zowel in het interieur als aan de buitenzijde, vlekkeloos aan op de bestaande architectuur. Frederik Vermeesch van Rijnboutt legt uit dat het architectenbureau het bestaande gebouw heeft geanalyseerd op volumeopbouw, horizontale en verticale lijnen, open-dichtverhoudingen, en dergelijke.

“Daaruit is een toolbox voor de nieuwbouw samengesteld. Zo konden we de nieuwbouw eigenheid geven, die tegelijkertijd voldoende verwantschap toont met het bestaande. Reliëf, ornamentiek en de geglazuurde pannen van de enorme kappen van de oudbouw zijn bijvoorbeeld vertaald naar eigentijdse gevelelementen, waarvoor we met Koninklijke Tichelaar een nieuw glazuur hebben ontwikkeld.”

Doorbraken en doorzicht
Aan de zijde van het plein verwelkomt de hal, 450 m2 groot, de bezoekers met open armen. De ruimte is ingericht met los meubilair voor leestafels en zitjes. In de nissen zijn de kranten en tijdschriften ondergebracht. Aan de kopse kanten van de hal heeft Zecc in de bogen boven de deuren – drie aan elke zijde – grote ramen aangebracht. Daardoor valt licht tot in het hart van het gebouw, terwijl ook de aandacht naar de naastgelegen ruimten wordt geleid.

Aan de noordelijke zijde ligt achter de deuren een nieuw café-restaurant, dat bovendien ook een eigen entree vanaf de Potterstraat heeft gekregen. Aan de zuidzijde zijn doorbraken gemaakt voor een verticale ontsluiting via roltrappen tot aan de zolderverdieping. Op de begane grond is hier bovendien een presentatieruimte met houten tribunetrap gerealiseerd. Doorbraken tussen ruimten aan de centrale hal zorgen ervoor dat bij evenementen in de hal het publiek vanuit de hoofdentree toch de roltrappen kan bereiken.

De hal is vanaf elke verdieping te ervaren. “De inherente kwaliteit van het gebouw is behouden”, legt Kellerhuis uit. “We hebben de heldere opzet van de plattegronden aangehouden, zelfs versterkt; we hebben de oriëntatie benut.” Door brede doorgangen te maken in de hoeken van de kamers – nu leeszalen – die rond de hal liggen zijn er zichtrelaties en een vanzelfsprekende omloop gecreëerd, met behoud van het karakter van de ruimten.

Zicht op de binnenstad
Op de tweede verdieping is, naar een idee van Zecc, een servicebalie bij wijze van tweede ontvangst gerealiseerd. Op deze verdieping bestrijkt de bibliotheek het volledige perceeloppervlak; vanuit de oudbouw kunnen de bezoekers de brasserie in het toegevoegde volume bereiken. Ook zijn hier de trappen naar het auditorium.

Via de grote ramen ziet het publiek achter het podium het historische stadscentrum. Dankzij verduisterende gordijnen en een uitrolbaar doek kan de ruimte ook dienst doen als filmzaal. “Het is een doos-in-doosconstructie, dus we kunnen hier aardig wat kabaal maken”, merkt bibliotheekdirecteur Ton van Vlimmeren op.

Vanuit de brasserie heeft de bezoeker eveneens zicht op de stad en het winkelend publiek langs de Oudegracht. Via zijramen staat het publiek nu ook oog in oog met ornamenten, hoog aan de bestaande buitengevel geplaatst, en de monumentale trappenhuizen in de vleugels van de oudbouw. De trappenhuizen zijn overigens nog steeds in gebruik.

Aanhaken met interieur
Tijdens het strippen van het gebouw werd de afwerking van de kap zichtbaar, vertellen de architecten. De houten spanten zijn in het zicht gelaten en vormen nu sfeermakers op de ‘zolder’, die een volwaardig onderdeel van de bibliotheek vormt. In de daken zijn grote vensters gemaakt, voor toetreding van licht en een blik op bijvoorbeeld de Domtoren.

Met de inrichting heeft Zecc willen aanhaken op het gegeven gebouw. Zo zijn de bestaande lambriseringen gebruikt om mede de hoogte van schilderwerk en kasten te bepalen en een menselijke maat te behouden. Kasten zijn veelal haaks op de ramen geplaatst en laag gehouden om daglicht diep in het interieur te laten vallen en het zicht naar buiten niet te belemmeren.

Het architectenbureau heeft ook gereageerd op het verdwijnen van de ornamentering in het gebouw naar boven toe. Zo wordt de kleur van de houten boekenkasten lichter naarmate je hoger in het gebouw komt. Het losse meubilair heeft steeds een modern-klassieke vormgeving om de rust in het gebouw te bandrukken. Lijnverlichting is een subtiele toevoeging die het zicht op de historische omgeving niet beneemt.

Kennis maken
De bibliotheek heeft het interieur verder van een aantal accenten willen voorzien. Er zijn bijvoorbeeld ‘specials’ gemaakt door Sure, zoals meubels waaraan bezoekers kunnen lezen of werken, terwijl ze hun laptop of telefoon al pedalerend van stroom voorzien. Ook wil de bibliotheek permanente kunst aan het gebouw toevoegen; uit een eerste opdracht zijn er al vier werken gerealiseerd, binnenkort komt de vijfde. Daar zal het niet bij blijven, zegt directeur Van Vlimmeren.

Immers, legt hij uit, naast een plek om boeken te lenen en lezen, moet de Bibliotheek Neude – zoals elke eigentijdse bibliotheek - ook een plek zijn waar mensen samen komen om ‘kennis te maken’. In deze hoofdbibliotheek van Utrecht kan dat via films, workshops, debatten, kunst en cultuur en ontmoeting. Rijnboutt en Zecc hebben daarvoor circa 9.100 m2 publieke ruimte gecreëerd.

Andere nieuwsberichten

Meubelstukken delen de loft in

1 uur geleden

Pieter Sprangers en Tom Bokkers richten samen bureau op

4 uur geleden

Activiteitgerelateerde en levensloopbestendige villa van NOAHH

Gisteren, 17:17

Dutch Design Week opent virtueel de deuren

Gisteren, 16:21

Debat over 'renovatie van de volkshuisvesting'

1 uur geleden

Rotterdam en Noord-Holland willen zonnepanelen op parkeerterreinen

Vandaag, 09:20

CO2-besparende productiemethode voor betonnen casco's Zaanse woningen

Gisteren, 15:58

'Huizen krijgen in 2021 funderingslabel'

Gisteren, 09:25

'Aarde redden kan goedkoop: geef landbouwgrond terug aan natuur'

16 oktober, 9:53

Belangrijk proefproject woningen van gas af ligt stil

16 oktober, 9:28
Robert MuisRedacteur
Reynaers B.V.
Jansenbyods
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Wicona
Kawneer
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
Sempergreen
Aluprof Nederland BV
Intal BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
iGuzzini
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken B.V.
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
AluK Aluminium b.v.
Zoontjens
Duco Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
ROCKWOOL B.V.
Master Builders Solutions Nederland B.V.
Van Bruchem Staircases
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederlands B.V.
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Saint-Gobain Building Glass Benelux
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
OWA Benelux BV
FALK Bouwsystemen
Serge Ferrari
Alsecco
Tata Steel's Colorcoat®
Mobelli Soft Seating- True Design
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan