Hans van der Heijden
Copyright: Maarten van Haaff
Hans van der Heijden
Copyright: Maarten van Haaff

Het Timmermansoog: Interieur

12 november 2019, 9:00
Jarendertigwoningen zijn bakstenen huizen met schuine daken, uitstekende goten, glas-in-loodramen en een matig energielabel. Consumenten zijn er dol op. Zij kunnen niet op veel bijval van de architectenstand rekenen.

Toen ik de gelukkige eigenaar van zo’n woning geworden was praatte ik met mijn makelaar en die van de verkoper na over de deal. Beide makelaars wisten het zeker: dit was een gunstige investering. Ik vertelde dat ik gevallen was voor de originele parketvloer, de houten trap, de sierplafonds, de betim­meringen en de entreehal met Berlagiaans felgekleurd tegelwerk. Waarom maak jij dat dan niet?, vroegen de heren. Zij wisten zeker dat elk nieuwbouwhuis veel meer op zou brengen met zo’n interieur. De makelaars noemden opbrengsten waarvan elke projectontwikkelaar duizelt.

Waarom maak ik dat niet? Ik probeer het in elk project opnieuw, stamelde ik.
Inmiddels weet ik dat je voor het geld van een geplastificeerde opdekdeur ook een fatsoenlijk vurenhouten kozijn met een stompe deur kan krijgen. Je kan die deur alleen voor dat geld niet schilderen. Daar staat tegenover dat bewoners alle kleuren kunnen kiezen en de deur naar believen kunnen repareren, versieren en overschilderen. Ik vind bijna niks zo mooi klinken als een zware houten deur die met een discrete klik in het slot valt. In nieuwbouwhuizen hoor je hooguit een schor gerammel of het geluid van tegen elkaar slaande kaakjes.

Het wordt steeds gekker. Nog niet lang zo geleden stonden corporaties en andere onroerende goed­beheerders op kalkzandsteenwanden die tegen een stootje konden. Dat begreep ik, want ik zou dat zelf ik zo doen. Nu wringen ze de allerlaatste euro’s uit het interieur. Zo’n beetje alle binnenwanden zijn van verschillende kwaliteit en dikte. Het heeft iets met brand, vocht en geluid te maken. Als het zo uitkomt zijn de binnenspouwbladen van gipskarton. Als er een wastafel opgehangen moet worden is de binnenwand nét een beetje dikker. Ik verbouwde ooit een half uitgebrand huis in De Pijp dat door generaties krakers was mishandeld. Met dat interieur was meer te beginnen dan met de nieuwbouw­woningen die ik nu achterlaat.

Waarom is degelijkheid geen argument op de woningmarkt? Paradoxaal genoeg heeft het te maken met het consumentisme in de woningbouw. Vastgoedmensen maken altijd hetzelfde grapje: de prijs van een huis wordt bepaald door de drie factoren Locatie, Locatie en Locatie. De woonomgeving is essentieel in de waardering van het huis. Vanzelfsprekend is het exterieur medebepalend. Het interieur staat er blijkbaar los van. In het buitenland is het verboden om nieuwbouw van papier te verkopen. In Nederland doet men niet anders. Op dat papier verschijnt het interieur op zijn best als een stelpost voor de keuken en het sanitair. Vrije keuze, iedereen blij, dat is de semantiek van de klantgerichtheid.

Dit zijn nog steeds geen sluitende antwoorden op de vraag van mijn makelaars. Natuurlijk heeft het rammelende interieurloze huis te maken met de arbeidsdeling in de bouwpraktijk. De bouw is een montagepraktijk. Trappen komen als geprefabriceerde componenten aan. Een willekeurige onderaannemer hoeft alleen nog maar een lat op de voeg tussen het huis en de trapboom te schieten en klaar is Kees. Zo vatten wij voegen op als holtes die bouwkundige componenten van elkaar scheiden.

Voegen betekent ook: bij elkaar brengen. Zó was mijn jarendertighuis afgewerkt. De aftimmerlatten waren halfrond en sloten steeds op iets doorschietende plintstukken en vensterbanken aan. Het timmerwerk vormde een compositie - simpel, elegant, adequaat - die elke notie van technische noodzakelijkheid achter zich liet. Mijn huis leek op ontwerpen van Frank Lloyd-Wright en Willem Marinus Dudok. De progressieve architectuur van de jaren dertig was door de aannemer binnen zijn eigen bouwkundige kaders door­ontwikkeld.

In de jaren dertig deelden aannemerij, consument, opdrachtgever en ontwerper de wooncultuur. In de interieurs hoefde geen arbeidsklasse opgevoed te worden. Dat kwam later. Bruynzeelkeukens waren een vloek. Er hoefde ook nog geen karigheid, luxe, of keuzevrijheid bewezen te worden. Zulke klantgerichtheid is de projectontwikkeling tot last geworden. De klant zoekt het zelf maar uit.

Waarom ontwerp ik geen interieurs? Aan die vraag gaat een vraag vooraf. Is klantgerichtheid denkbaar zolang de wooncultuur opgedeeld is in een buiten- en een binnenkant?


Hans van der Heijden is architect en werkt daarnaast als publicist en docent. Over het werk van zijn bureau, Hans van der Heijden Architect, is vorig jaar het boek Street Architecture verschenen. Hij is honorary visiting professor aan de University of Liverpool en geeft les aan de Academie van Bouwkunst in Rotterdam.

Andere nieuwsberichten

Utrecht wordt 'tienminutenstad' met vier nieuwe centra

22 januari, 1:13

Energieneutrale nieuwbouw voor Wilhelminaschool Woerden

22 januari, 11:57

Intentieovereenkomst voor nieuw gebouw naast hoofdkantoor ING

22 januari, 10:28

Medeoprichters Space Encounters starten nieuw bureau: Beyond Space

22 januari, 9:04

Video + foto's: afbouw Floating Office Rotterdam

22 januari, 2:40

Huizenprijzen in 2020 met bijna acht procent gestegen

22 januari, 9:42

Studie naar hyperloop voor vracht tussen Amsterdam en Rotterdam

21 januari, 4:26

TNO: bouwen in hout veel gunstiger voor klimaat dan aangenomen

21 januari, 10:55

Planbureau: circulaire economie nog ver weg, meer dwang nodig

21 januari, 9:32

Boek biedt diepgaande blik in 'verstedelijkte' Noordzee

20 januari, 4:53
Hans van der HeijdenArchitect
KUBUS BV
Reynaers Aluminium Nederland
Jansenbyods
Aliplast Aluminium Systems
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Wicona
Kawneer
Malaysian Timber Council
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
Sempergreen
Aluprof Nederland BV
Intal BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken B.V.
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
Duco Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
ROCKWOOL B.V.
Master Builders Solutions Nederland B.V.
Van Bruchem Staircases
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Saint-Gobain Building Glass Benelux
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
OWA Benelux BV
FALK Bouwsystemen
Serge Ferrari
Alsecco
Tata Steel's Colorcoat®
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan