Reconstructie (schaal 1:5) Maison d'Artiste bij het voormalige Burgerweeshuis
Copyright: BPD
De Schatkamer
Copyright: BPD
Tentoonstelling Maison d'Artiste in het voormalige Burgerweeshuis
Copyright: BPD
Reconstructie (schaal 1:5) Maison d'Artiste bij het voormalige Burgerweeshuis
Copyright: BPD
De Schatkamer
Copyright: BPD
Tentoonstelling Maison d'Artiste in het voormalige Burgerweeshuis
Copyright: BPD

Schatkamer en tentoonstelling in Burgerweeshuis geopend

6 september, 2:40
In het voormalige Burgerweeshuis in Amsterdam zijn woensdag de ‘Schatkamer’ en een tentoonstelling over het Maison d’Artiste geopend. Ook werd een boek gepresenteerd over het door Aldo van Eyck ontworpen rijksmonument, waarin gebiedsontwikkelaar BPD tegenwoordig is gehuisvest. Architectenweb was aanwezig bij de officiële opening en sprak onder meer met Herman Hertzberger, een van de belangrijkste vertegenwoordigers van het structuralisme.

Begin dit jaar nam BPD zijn intrek in het vermaarde structuralistisch gebouw dat na bijna dertig jaar van afwisselend gebruik en leegstand weer een vaste functie heeft. Naast kantoorruimtes richtte het bedrijf een kamer in om exposities met een relatie tot het Burgerweeshuis te organiseren, plus nog een ruimte waarin de geschiedenis van het gebouw tot leven komt.

In deze Schatkamer, die beperkt en op aanvraag te bezoeken is, staan onder andere maquettes van onderdelen van het gebouw. Het gaat om bestaande en verloren gegane elementen, zoals muren en het verdwenen ‘pannenkoekenhuisje’. Een wandvullende kast geïnspireerd op de kabinetten in het Burgerweeshuis en een tafel met een ingebouwde maquette van het gebouw zijn de blikvangers van de ruimte.

“Een normale maquette van een gebouw staat altijd afgeschermd in een vitrine”, zegt ontwerper Ricky Rijkenberg over het concept voor de tafel. “Door een vergadertafel en maquette als geheel te maken, kunnen mensen de maquette aanraken en raken ze in gesprek over het gebouw. De maquette is gebaseerd op de beroemde luchtfoto van het Burgerweeshuis, die een inspiratie is geweest voor vele architecten, vormgevers en kunstenaars.”

Maison d’Artiste
De tentoonstelling Maison d’Artiste handelt over het gelijknamige ontwerp uit 1923 van Theo van Doesburg en Cornelis van Eesteren voor een kunstenaarswoning volgens de principes van De Stijl. Als onderdeel van de expositie is op het voorplein een schaalmodel van het Maison d’Artiste geplaatst. Het betreft een wetenschappelijke reconstructie (schaal 1:5) door studenten van emeritus professor Mick Eekhout, die eerder op de campus van de TU Delft en in Leiden stond.

Hoewel het niet-gebouwde Maison d’Artiste van grote invloed is geweest op Aldo van Eyck en zijn Burgerweeshuis, kan het contrast tussen beide ontwerpen bijna niet groter, betoogde Hertzberger in zijn toespraak tijdens de opening van de tentoonstelling. “Was het Burgerweeshuis vooral bedoeld als een veilige haven en thuiskomst voor kwetsbare kinderen, het Maison d’Artiste kunnen we niet anders opvatten dan als een toch wat overmoedige poging om het huis te zien als een platform ter exploratie van de ruimte”, aldus de inmiddels 86-jarige architect.

Volgens Hertzberger waren Van Doesburg en Van Eesteren niet bezig met de vraag of hun ontwerp ook realiseerbaar zou zijn als gebouw, iets wat Eekhout en zijn studenten aan den lijve ondervonden hebben bij het bouwen van hun reconstructie. Desondanks lijkt het Hertzberger geen slecht idee om het Maison d’Artiste op schaal 1:1 te realiseren en er een museum voor Theo van Doesburg van te maken. Zoals steeds meer mensen vindt Hertzberger dat de kunstenaar ietwat ondergewaardeerd wordt. “Ik heb me voor deze toespraak nog eens in hem verdiept, wat een genie was dat! Hij was de ziel van De Stijl-groep.”

Boek
Hertzberger nam woensdag eveneens het eerste exemplaar van het boek ‘Aldo van Eyck, Orphanage Amsterdam Building and Playgrounds’ in ontvangst. Het boek verhaalt over de geschiedenis van het Burgerweeshuis, de internationale context, Van Eycks beroemde speelplaatsen en meer.

Hertzberger, die zich in de jaren tachtig nog heeft ingezet om een deel van het gebouw voor sloop te behoeden, is blij dat het Burgerweeshuis nog steeds overeind staat. “Het is een beetje gestoffeerd, wat zachter geworden en er lopen allemaal mooie vrouwen rond. Van Eyck zou deze nieuwe situatie niet overleefd hebben, maar het gebouw overleeft op deze manier natuurlijk wel. Het is een enorme prestatie en een klein wonder dat het Burgerweeshuis gespaard is gebleven op zo’n duur stuk grond. Vandaag de dag gaat alles over opbrengsten en architectuur is daarbij niet meer relevant. Ik vind het toch een culturele daad van BPD dit gebouw heeft betrokken en het openstelt. Ik hoop dat het bedrijf in zijn business ook zo cultureel handelt.”

Dat de in 1999 overleden Van Eyck een nieuwe functie van het Burgerweeshuis ‘niet overleefd’ zou hebben, heeft te maken met zijn aard. “Het wezen van structuralisme is dat je een gebouw niet vastlegt op een type gebruik. Dat heeft het Burgerweeshuis zelf ook al aangetoond, zo heeft het Berlage Insitute er nog gezeten in de jaren negentig. Van Eyck had moeite met structuralisme, die term paste hem niet zo. Hij beschouwde zijn gebouw veel meer als kunstwerk en net zoals je niet in een schilderij van Rembrandt gaat zitten klooien, wilde Van Eyck dat het gebouw bleef zoals het was. Hij deed inderdaad erg moeilijk over de aanpassingen die destijds voor het Berlage Insitute gedaan moesten worden."

Het voormalige Burgerweeshuis is geopend tijdens de Open Monumentendag op 8 en 9 september, met uitzondering van de Schatkamer.

Andere nieuwsberichten

Gerechtsgebouw Breda straalt gezag en rust uit

Vandaag, 14:30

Aftermovie uitreiking Architectenweb Awards 2018

Vandaag, 14:21

Stedelijk gordijn van ecoLogicStudio is fotobioreactor

Vandaag, 11:10

Beeldverslag uitreiking Architectenweb Awards

9 november, 12:23

AM en VanWonen tekenen voor Hart van de Waalsprong Nijmegen

2 uur geleden

Bouw digitaliseert snel en industrialiseert matig

4 uur geleden

Groot fonds voor zonnepanelen op scholen

Vandaag, 12:10

Molenbewoners zuchten onder massatoerisme

9 november, 2:14

Nationale aanpak voor toekomst kerkgebouwen

9 november, 1:41

BAM Bouw en Vastgoed presteert sterk

8 november, 10:13
Reynaers B.V.
ODS Jansen
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
SLV Nederland
Caparol
Tarkett BV
Kawneer (voorheen Alcoa)
Verosol Nederland B.V.
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
Performance in Lighting
Sempergreen
EeStairs | trappen en balustrades
Arpa Nederland BV
Aluprof Nederland BV
Intal BV
Forbo Flooring
AGC Nederland Holding B.V.
KONE Liften en Roltrappen, Gevelliftinstallaties en Deursystemen
Triflex bv
Gorter Luiken B.V.
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
AluK Aluminium b.v.
Duco Ventilation & Sun Control
ROCKWOOL B.V.
Rockfon / ROCKWOOL B.V.
Trespa International BV
Gira Giersiepen GmbH & Co. KG
Rockpanel
Renson
Metaglas B.V.
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Sika Nederland B.V.
ASSA ABLOY Entrance Systems
Saint-Gobain Building Glass Nederland
Faay Vianen B.V.
Boon Edam Nederland B.V.
Hunter Douglas Architectural Nederland
Derako International B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Cedral sidings
Holonite B.V.
Bolidt Kunststoftoepassing B.V.
Gerflor Benelux
OWA Benelux BV
Tata Steel IJmuiden BV
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan