Een groen Manhattan voor de kust van Jakarta

19 januari 2018, 9:00

Om Jakarta te beschermen tegen het toenemende overstromingsgevaar bestaan er plannen voor een enorme dijk rond de baai. Onlangs won The Green Manhattan van Jesse Kuijper en architectenbureau SHAU, dat een eiland met gevarieerd stedenbouwkundig plan in het project integreert, een prijs bij het World Architecture Festival.

Met een snel groeiende middenklasse heeft Indonesië de kans om in de komende tien jaar uit te groeien tot een van de wereldwijd grootste economieën. Klimaatverandering en sterke bevolkingsgroei vormen echter een bedreiging voor een welvarende toekomst van het land.

Kilometers zeewering
Een concreet voorbeeld is Jakarta, waar landverzakking – gemiddeld 10 centimeter per jaar – en een stijgende zeespiegel het overstromingsgevaar vergroot. Een infrastructureel megaproject, de National Capital Integrated Coastal Development (NCICD), moet de regeringszetel en miljoenenstad beschermen.

Het plan, meestal aangeduid als Giant Sea Wall, bestaat uit de aanleg van een tientallen kilometers lange ‘wal’ rond de baai van Jakarta, in combinatie met de versterking van bestaande dijken en de aanleg van kunstmatige eilanden. Het megaproject, waarmee in oktober 2014 is gestart, combineert de beschermende functie met stadsuitbreiding.

Het meest verspreide beeld van de toekomstige NCICD is de eilandengroep in de vorm van de garoeda, de mythische vogel en tevens nationaal symbool van Indonesië. Het plan is opgesteld door een consortium met KuiperCompagnons, Grontmij en Witteveen+Bos en werd in april 2014 door de Nederlandse overheid aan de Indonesische collega’s overhandigd.

Meervoudig grid
Verrassend is dat een ander plan – Jakarta Jaya: the Green Manhattan – onlangs de Smart Cities prize op het World Architecture Festival 2017 won. The Green Manhattan betreft een eiland van 5.800 hectare; het Indonesisch-Nederlands-Duitse architectenbureau SHAU en Jesse Kuijper van de Jakarta Jaya Foundation werken sinds 2012 aan het winnende masterplan.

Opvallend aan het plan The Green Manhattan is dat het uitgaat van een combinatie van grids, met het stratenplan van Manhattan als belangrijkste. Dat laatste levert het best houdbare raamwerk voor leven in een compact, gevarieerd gebied, aldus de architecten. De toevoeging van stedelijke grids als die van Barcelona, Ipanema, Amsterdam, Kopenhagen en Los Angeles verruimt het palet aan dimensies en ruimtelijke kwaliteiten.

Kuijper en SHAU zien het masterplan als “een geheel van ecologische en sociale projecten in een meervoudig-grid als plattegrond.” Het gedetailleerde plan neemt ook vrijetijdsbesteding, energie, voedsel, water, vervoer over land en water, gezondheid en onderwijs, cultuur en religie, betaalbare huisvesting en veiligheid in ogenschouw.

Groen en sociaal
Het eiland moet woonruimte bieden aan minstens 1,9 miljoen inwoners. Die kunnen volop genieten van parken, stranden en water. Elk perceel in het grid heeft speciale ‘groenvoorschriften’ voor zowel de gebouwen als de open ruimtes. Het stadsdeel wordt bijzonder voetgangersvriendelijk.

Ook mikken de bedenkers op een hoge mate van duurzaamheid, uiteenlopend van lokale voedselproductie en 150% groene energieproductie, tot geautomatiseerd openbaar en privaat vervoer, een dicht openbaar vervoernet en CO₂-neutraliteit, om maar wat te noemen.

In tegenstelling tot bijvoorbeeld de landaanwinning bij Dubai, komt The Green Manhattan niet alleen de rijkste bevolkingslaag ten goede, wat Kuijper en SHAU betreft. Hun plan streeft ook naar sociale diversiteit. “Het plan zal de werkgelegenheid stimuleren en een bijna ideale leefomgeving creëren, niet alleen voor de nieuwe stedelijke middenklasse maar ook voor vissers en werknemers met een laag inkomen”, aldus Kuijper.

Draagvlak
De keuze om het grid van Manhattan als basis te nemen en dat de architecten daarbij functie boven vorm kozen, noemt Kuijper als belangrijk verschil met de plannen voor het ‘garoeda-plan’. In de loop der jaren is de vorm van The Green Manhattan aangepast, waarmee de inhoud van de plannen meer benadrukt worden, legt hij uit.

Dat is een van de redenen waarom het masterplan volgens hem de prijs tijdens het World Architecture Festival in Berlijn heeft gewonnen. “Een ander belangrijk verschil tussen de plannen is dat in The Green Manhattan veel gedetailleerder een totaal nieuwe stad ontwikkeld is.”

Het plan heeft, weet Kuijper, bovendien een groot draagvlak in Indonesië. The Green Manhattan ruimt op strategische plekken langs de kust woon- en werkruimte in voor de vissers. Daarnaast wordt het plan gezien als een eerder ‘nationaal project’. “Indonesië heeft toparchitecten en –stedenbouwers”, zegt Kuijper. “Juist een project van ongekende ambitie als dit dient te worden verbonden aan deze groep.”

Op dit moment is overigens veel voorbereid, maar nog geen definitieve keuze gemaakt, volgens Kuijper. Het hoofdeiland is zeker nog niet in uitvoering en dus zijn er nog altijd reële kansen voor The Green Manhattan als belangrijk onderdeel van de Giant Sea Wall.

Trefwoorden

jakarta jaya foundation kustbescherming shau jakarta indonesië jesse kuijper the green manhattan world architecture festival national capital integrated coastal development

1	Nederlands Fotomuseum opent deuren in gerenoveerd pakhuis Santos woensdag, 4 februari
2	Pleinen vol groente, torens vol fruit donderdag, 5 februari
3	FARO wint tender nieuwe woonwijk in Ravenstein vrijdag, 6 februari
4	De Zwarte Hond en Arup presenteren schetsontwerp nieuw Museum Batavialand donderdag, 5 februari
5	VenhoevenCS verwelkomt drie nieuwe partners en richt zich op collectief leiderschap van het bureau woensdag, 4 februari

Gerelateerde nieuwsberichten

Bamboe huis verkleint zichzelf bij extreem weer in de Filipijnen

28 november 2019

Plan voor kustbescherming Jakarta overhandigd

2 april 2014

Baggeraars bouwen eiland voor kust Jakarta

28 januari 2015

Plan beschermend waterfront Jakarta gepresenteerd

22 november 2013

Sprekersprogramma World Architecture Festival in Amsterdam rond

6 september 2018

Indonesië wil andere hoofdstad buiten Java

29 april 2019

Nieuwe hoofdstad Indonesië in Oost-Kalimantan

26 augustus 2019

Demonstratiezone kustbescherming Dapeng van KCAP+Felixx geopend

7 mei 2020

Indonesisch parlement bekrachtigt verhuizing hoofdstad

19 januari 2022

Toon alles

Andere nieuwsberichten

TIAFF richt blik op thema Messy Realities tijdens elfde editie

21 minuten geleden

Op vrijdag 20 en zaterdag 21 maart vindt de elfde editie van het Tilburg Architectuur Film Festival (TIAFF) plaats.

Ontsluitingen spelen centrale rol binnen woonblok Hibi in Amstelkwartier

2 uur geleden

Naar verwachting wordt in april gestart met het woonblok Hibi in het Amsterdamse Amstelkwartier. Het blok naar ontwerp van ANA architecten, Keizer Koopmans en BOOM Landscape bestaat uit 122 appartementen rond een binnentuin.

DELVA en De Ceuvel presenteren toekomstplan voor terrein van de Ceuvel Volharding

Gisteren, 15:20

Na een periode van twaalf jaar waarin de voormalige scheepswerf in Amsterdam Noord tot bloei kwam is een plan voor de verdere ontwikkeling van De Ceuvel gepresenteerd

Realisatie houtbouw The Ark in woonwijk Overhoeks van start

Gisteren, 12:07

In de Amsterdamse wijk Overhoeks is gestart met de realisatie van de houtbouw van appartementencomplex The Ark. Het houthybride gebouw, dat is ontworpen door Powerhouse Company, zal na de oplevering plek bieden aan 125 woningen.

Prijs van studentenkamer nadert plafond, denkt Kamernet

4 uur geleden

De huurprijs van een studentenkamer is nauwelijks toegenomen, en in Amsterdam en Haarlem blijven de bedragen gelijk.

Pensioenen bouwsector fors omhoog door vernieuwd stelsel

Gisteren, 14:28

Van ongeveer 250.000 werknemers die bijna met pensioen gaan en pensioen opbouwen bij pensioenfonds bpfBOUW stijgt de uitkering met 20,8 procent.

Carolien Gehrels verkenner voor Groningen Culturele Hoofdstad van Europa

Gisteren, 13:16

Gehrels bekijkt of de kandidatuur past ‘binnen de economische en culturele ambities van Groningen’.

Steeds meer energiezuinige woningen in Nederland

9 februari, 2:43

Meer dan 2,2 miljoen woningen hadden in 2025 energielabel A of hoger.

Directiewisseling bij Kentie Architecten

9 februari, 11:43

Marlies de Boer is om gezondheidsredenen teruggetreden als partner en aandeelhouder. Menno Nooijen is in beide posities toegetreden tot de directie van het bureau.

Zeeland en bisdom Breda zoeken naar maatwerk bij herbestemming kerken

6 februari, 2:47

Donderdag is een overeenkomst getekend om een duurzame oplossing te vinden voor de gebouwen, die door ontkerkelijking steeds vaker leeg komen te staan.

Ga naar het nieuws-archief