Copyright: Maarten van Haaff
Copyright: Maarten van Haaff

Smart

7 november, 10:35
Wat er smart is aan onze smartphones weten we allemaal, misschien zonder het toe te willen geven. In ruil voor wat handige apps vertellen we de eigenaren van de software voortdurend wat we doen, waar we zijn, wat we kopen, wat we zien, wat we lezen, wie we kennen, wat we eten, wat we zeggen, wat we vinden, en ga zo maar door.

Wat er met die informatie precies gebeurt, wat er verzameld wordt, hoe gedetailleerd, door wie eigenlijk en waar het voor gebruikt wordt, daar hebben we – in weerwil van onze ongetwijfeld goedbedoelde privacywetgeving – weinig zicht op. Wat we wél weten: dat er astronomische bedragen mee gemoeid zijn.  

Nu worden in hoog tempo onze gebouwen en steden smart, voorzien van sensoren en intelligente systemen die ons als gebruikers online aan zich verbinden. Natuurlijk, ook ik ben gevoelig voor gebruiksgemak en comfort, voor meer efficiency en de veel duurzamere manier van leven waar ze ons bij kunnen helpen. Waar ik meer moeite mee zou hebben is als we zouden toestaan dat we straks eenzelfde soort Faustiaans verbond moeten sluiten met de gebouwen waar we in wonen en werken als dat waarin we met onze devices inmiddels onverbiddelijk verzeild zijn geraakt. Want offline functioneren in de wereld van vandaag is simpelweg geen serieuze optie meer.

Hoe langer ik erover nadenk hoe minder ik begrijp waarom we zo makkelijk onze ziel en zaligheid weggeven voor futiele tegenprestaties. Siri kijkt en luistert namens Apple met alles mee, maar blijft als assistent tamelijk dom. Een stofzuigrobot mag tijdens zijn werk een complete 3D-scan van ons hele huis doorsturen aan z’n werkelijke baasje. Stemgestuurde speakers laten we alles registreren wat er in ons huis te horen valt. Om een vergaderruimte te reserveren geven we toegang tot onze volledige agenda, mail en de gegevens van al onze contactpersonen. Ik kan me vergissen, maar dit is voor ons als consumenten en burgers toch gewoon een bad deal?  

In NRC stond onlangs een boeiend artikel over de wijze waarop de Chinese overheid cameratoezicht en gezichtsherkenning inzet om de bevolking voortdurend te monitoren. Onwenselijk gedrag leidt uiteindelijk tot het in mindering brengen van de punten die je nodig hebt om aanspraak te kunnen maken op sociale voorzieningen. Tja, China, kun je denken. Maar hoe stabiel zijn onze westerse democratieën? Kan ons niet overkomen wat er in de VS is gebeurd; een xenofobe, opruiende en bewust destabiliserende overheid – misschien zelfs door de eigen aardsvijand in het zadel geholpen – die vooral de belangen van de top van het bedrijfsleven dient? Wie dit twee jaar terug had voorspeld was voor gek verklaard, maar zo snel kan het blijkbaar gaan. Naar verluidt koestert overigens ook Mark Zuckerberg presidentiële aspiraties.  

De waarde van architectuur laat zich goed uitleggen naar analogie van de piramide van Maslov. U weet: daarin zijn de basale menselijke behoeften gerangschikt, beginnend met fysiologische en eindigend met intellectuele, waarbij elke hogere trap pas relevant wordt wanneer in de lager geordende behoeften is voorzien. Veiligheid is de op een na onderste en misschien niet toevallig de op een na oudste bestaansgrond van architectuur. Gebouwen beschermen ons in eerste plaats tegen de elementen, maar direct daarna tegen vijandige dieren en dito soortgenoten. De zekerheid van gebouwen waarin we ons veilig en onbespied weten is essentieel en zou ons heel wat waard moeten zijn, lijkt me.  

Waarom de weerstand tegen de ondermijning van ons mensenrecht op privacy zo marginaal blijft is een mysterie. Misschien omdat het gevaar de meeste mensen onafwendbaar lijkt, of het probleem te groot en onoverwinnelijk. Of omdat struisvogelpolitiek gewoon makkelijker is?  

We zullen moeten kiezen. Laten we onze gebouwen onder het mom van innovatie klakkeloos voor het karretje spannen van de ondoorzichtige internationale informatiehandel? Wat mij betreft niet. Laten we de handschoen oppakken en doen wat goed is en pas echt innovatief zou zijn: het ontwikkelen van verantwoordelijke technologie die ons helpt om gebouwen daadwerkelijk comfortabeler, economischer, duurzamer te maken, terwijl ze loyaal en écht veilig aan onze kant blijven staan.  
 
Dan hoeven we over een paar jaar niet te wensen dat architectuur gewoon betrouwbaar, dom en onschuldig was gebleven.
 
 
Joost Ector is architect-directeur van Ector Hoogstad Architecten en bestuurslid van de BNA. Voor Architectenweb schrijft Joost Ector iedere maand een column, waarin hij ontwikkelingen die van invloed zijn op het architectenvak van duiding voorziet.

Andere nieuwsberichten

Video: architecten in reclames
Gisteren, 12:50
Powerhouse Company ontwerpt hoofdkantoor Danone in Hoofddorp
Gisteren, 11:06
Lichtpoort, Windvogel en Glowing Nature – Studio Roosegaarde voegt lichtkunst toe aan Afsluitdijk
Gisteren, 09:41
Opvallende stadsvilla’s op een smalle kavel
Gisteren, 09:05

Vier genomineerden voor Abe Bonnemaprijs
Gisteren, 10:43
'Neem de trein in plaats van het vliegtuig'
Gisteren, 09:54
DOOR architecten genomineerd voor Amsterdamse prijs voor duurzaam ondernemerschap
16 november, 5:27
Kees Christiaanse ontvangt ARC17 Oeuvre Award
16 november, 1:52
VolkerWessels verbetert winstgevendheid
16 november, 1:30
Mogelijk fietsenstalling in parkeergarages Rotterdam
15 november, 4:30
AGROB BUCHTAL GmbH
Reynaers B.V.
ODS Jansen
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
SLV Nederland
Caparol
Tarkett Nederland
TRILUX - Simplify Your Light
Kawneer (voorheen Alcoa)
Verosol Nederland B.V.
Sedus Stoll B.V.
Q-railing
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Performance in Lighting
Sempergreen
Cladding Point B.V.
EeStairs | trappen en balustrades
Arpa Nederland BV
Aluprof Nederland
Intal BV
Forbo Flooring
AGC Glass Nederland B.V.
KONE Liften en Roltrappen, Gevelliftinstallaties en Deursystemen
Sto Isoned bv
Triflex BV
OJMAR, S.A.
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
Ruys Vloeren B.V.
Duco Ventilation & Sun Control
ROCKWOOL B.V.
Häfele Nederland
ROCKFON / ROCKWOOL B.V.
Baars & Bloemhoff
Trespa International BV
Gira Giersiepen GmbH & Co. KG
Rockpanel
Renson
Metaglas B.V.
Hi-Con | Bruil prefab
MOSO International BV
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Van Besouw Tapijt
Grijsen Park & Straatdesign
Sika Nederland B.V.
ASSA ABLOY Entrance Systems
Kingspan Unidek B.V.
Saint-Gobain Glass Nederland
Faay Vianen B.V.
Boon Edam Nederland B.V.
Optigroen Dak-en Gevelbegroeiing
Derako International B.V.
Desso
Tektoniek
Bolon - Brandt Design Flooring
Holonite B.V.
Bolidt Kunststoftoepassing B.V.
Gerflor Benelux
OWA Benelux BV
Tata Steel IJmuiden BV
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan