Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode
Copyright: Ossip van Duivenbode

Baltyk gebouw: een nieuw stuk stad

6 juni 2017, 7:04
Vrijdag 2 juni 2017 werd in Poznan het door MVRDV ontworpen Baltyk gebouw feestelijk geopend. Architectenweb reisde af naar naar de Poolse stad om de opening bij te wonen en sprak met Nathalie de Vries, architect en medeoprichter van MVRDV, over het ontwerp.

“Iedereen in de stad heeft er een mening over”, vertelt een van de inwoners van Poznan desgevraagd. De lokale kranten berichten enthousiast over het door MVRDV ontworpen gebouw, maar sommige inwoners moeten nog wel wennen aan het onregelmatig gevormde gebouw dat aan de westkant van hun oude binnenstad is verrezen. 

Van iedere kant ziet het gebouw er totaal anders uit. Vanuit het noorden gezien heeft het gebouw een onwaarschijnlijk slank profiel, met een smalle basis en een uitkragende bovenzijde. Vanuit de oude stad bezien verbreedt het gebouw zich tot een afgeplatte piramide. En vanuit het zuiden transformeert het gebouw tot een getrapt volume, waarbij vooral de terrassen in het oog springen. 

Architect Nathalie de Vries is blij met alle aandacht in de stad voor het gebouw. “Wij willen dat een ontwerp echt iets doet voor een stad, dat het zoals in dit geval een plein of straat activeert.” Hoewel het Baltyk gebouw, zoals het project heet, hoofdzakelijk kantoorruimte biedt, doet het veel voor de stad. Het vormt een begrenzing van het Rondo Kaponiera-verkeersplein en vormt een landmark langs de belangrijke verkeersaders die elkaar hier kruisen. Auto’s, bussen, trams, metro’s, fietsers, wandelaars… iedereen komt hier langs. 

Nieuw hoofdstuk voor de stad
Poznan is een van de oudste steden van Polen en was gedurende bijna de hele 19e eeuw in Duitse handen als onderdeel van Zuid-Pruisen. Deze periode heeft de stad een veelheid aan neoclassicistische en andersoortige monumentale bebouwing opgeleverd. De Tweede Wereldoorlog heeft vervolgens flinke gaten in het stedelijk weefsel geslagen, die onder het communistische regime hierna met soms behoorlijk bombastische modernistische bebouwing is ingevuld. 

Met haar ontwerp heeft MVRDV niet teruggegrepen op de negentiende eeuwse traditie, of zich nadrukkelijk willen verhouden tot de modernistische bebouwing ten tijde van de Sovjet-Unie, maar echt een nieuw hoofdstuk voor de stad willen openen. “Het is een teken van vooruitgang en ontwikkeling”, vindt De Vries. “Precies wat de mensen hier willen.” Op verschillende vlakken haakt het ontwerp echter wel aan op de architectonische tradities van de stad.

Voor het ontwerp van de gevel van het Baltyk gebouw haalde De Vries bijvoorbeeld inspiratie uit de elegante cassettegevel van het nabijgelegen, perfect ronde, modernistische gebouw van PKO Bank Polski. Het getrapte bouwvolume van het Baltyk gebouw verhoudt zich, op een abstracter niveau, ook tot de vele gebouwen met monumentale klokgevels en de expressieve, pittoreske universiteitsgebouwen. Misschien niet eens bewust zo ontworpen, maar het ontwerp is voldoende gelaagd om die referenties erin te kunnen lezen. 

Driedimensionale tektoniek
Aan het ontwerp voor het Baltyk gebouw liggen een aantal eenvoudige ontwerpbeslissingen ten grondslag, legt De Vries uit. Startend met een denkbeeldige rechthoekige schijf is het bouwvolume aan het verkeersplein afgeschuind om ruimte te maken voor de ingang van de metro daar. Richting het zuiden is het bouwvolume zo getrapt dat het aansluit op het naastgelegen Sheraton Hotel – een eis van de gemeente. Aan het nieuwe plein aan de achterzijde is het volume iets uitgehold om ruimte te maken voor een tribunetrap die de verhuurbaarheid van de eerste verdieping moet vergroten maar vooral ook als podium dient. Een extra afschuining in de top van het gebouw maakt het ontwerp vervolgens af. 

Het resulterende bouwvolume is gematerialiseerd in beton en glas, waarbij het betonnen grid van de gevel bij de afschuining richting het metrostation en het verkeersplein iets opgerekt is, en het glas driedubbel is uitgevoerd om een hoge warmtewering te kunnen combineren met een hoge transparantie. De diepe penanten in de gevel fungeren als zonwering, maar verhullen ook smalle ventilatieluiken. Om voldoende lucht door te laten zijn de naden tussen de gevelplaten nogal ruim gelaten, waardoor het gebouw van dichtbij bekeken soliditeit ontbeert – het is een verzameling losse panelen in plaats van een massief grid.  

Zeer sterk daarentegen is dat bij de uitkragingen de uitstekende vloerdelen in glas zijn uitgevoerd. Hierdoor krijgt het gebouw daar echt een driedimensionale tektoniek. Zowel van binnen als vanaf de straat gezien levert dat een fantastische ervaring op – alsof het gebouw iedere kant op had kunnen groeien of krimpen, dat dat zelfs alsnog zou kunnen gebeuren. 

De gevelpanelen zijn uitgevoerd in vezelversterkt beton voorzien van een witte, minerale toeslag. Na een serie van proeven heeft MVRDV de juiste mix samengesteld voor deze gevelpanelen. De donkere gevelpanelen zijn gepolijst en pakken het zonlicht zodanig op dat op een zonnige dag het hele gebouw echt lichter van kleur lijkt. 

Uitdagingen in ontwerpproces
Het ontwerpproces kende verschillende uitdagingen, vertelt De Vries. Uit een eerdere, mislukte prijsvraag was een bouwenvelop ontstaan die bestond uit een laagbouw met een smalle toren. De dialoog met de gemeente om die bouwenvelop zodanig op te rekken dat er een fatsoenlijke kantoorruimte gemaakt kon worden, verliep volgens De Vries moeizaam. Dat bijna niemand bij de gemeente de Engelse taal machtig was, hielp daarbij niet mee. Met het uiteindelijke bouwvolume is iedereen echter tevreden. 

Een uiterst efficiënt volume is het niet geworden. “Maar dat was ook niet de vraag”, benadrukt De Vries. “Het bouwvolume hebben we zelfs nog iets smaller gemaakt om het plein achter het gebouw meer lucht te geven.” 

De volgende uitdaging was om het ontwerp geaccordeerd te krijgen door de conservatieve stadsarchitect van Poznan. Daar waren behoorlijk wat gesprekken voor nodig. Met de crisis is het project ook tijdelijk stil komen te liggen, maar vervolgens wel weer vrij vlot gebouwd en inmiddels voor 90% verhuurd. 

Het gerealiseerde gebouw staat op een ondergrondse parkeergarage van drie verdiepingen. Onderin het gebouw zijn vervolgens drie lagen ingericht met voorzieningen, van een grote Starbucks tot een fitnessruimte. Hierboven bestaat het gebouw uit kantoorverdiepingen, tot de bovenste verdieping, waar een café/restaurant wordt ingericht. Het geheel meet 25.000 m², waarvan 12.000 m² kantoorruimte en 1.350 m² retail. 

Voorbij de efficiënte kantoorvloer
Van binnen zijn het de verbijzonderingen in het bouwvolume die de verschillende verdiepingen interessant maken. “Geen enkele verdieping is hetzelfde”, stelt De Vries tevreden vast. Onderin zijn er verdiepingen met glazen vloerdelen waardoor naar beneden, op de straat, gekeken kan worden. Hoger in het gebouw zijn er een serie verdiepingen die op het zuiden een breed terras hebben. En dan kijken de hoogste vloeren richting het noordwesten ook nog uit op smalle groendaken. Door de enorme, verdiepingshoge ramen hebben alle verdiepingen daarbij een riant uitzicht over de stad. 

Door de twee liftkernen uit elkaar te trekken is op alle verdiepingen een riante lobby voor de liften ontstaan, die op de begane grond ook nog eens een dubbele hoogte heeft. Dat is nog eens een welkom! De Vries benadrukt dat zo ook is voorkomen dat je je op de verdiepingen rond een massieve kern beweegt. De verdiepingen hebben zo hun transparantie behouden. 

Uiteindelijk heeft MVRDV met het Baltyk gebouw een ontwerp afgeleverd dat Poznan past als een handschoen en het stadsdeel net ten westen van de oude binnenstad echt een impuls geeft. Met zijn hoogte verhoudt het gebouw zich daarbij tot de andere hoogbouw in de stad. Op de dag na de opening werd op het pleintje achter het gebouw een kleine markt gehouden waarin lokale biologische producten verkocht worden. Het aangrenzende pand uit de negentiende eeuw is volledig gerestaureerd en bevat ondertussen twee restaurants, waarvan de terrassen al meteen goed gebruikt werden. Hier is een nieuw stuk stad gemaakt.


Bij de realisatie van het Baltyk gebouw heeft MVRDV samengewerkt met het lokale bureau NO Natkaniec/Olechnicki Architekci.

Andere nieuwsberichten

Mecanoo en TU Delft starten Nonohouse als onderzoek naar schoner bouwen

Gisteren, 16:36

Studiospacious wint competitie woningen in Noord-Scharwoude

Gisteren, 15:02

Verslag van Architectenreis 2019: Kyoto

Gisteren, 14:00

Tweede gebouw Change= naar ontwerp OZ in Amsterdam

Gisteren, 12:02

Documentaireserie over volksbuurt in renovatie op NPO1

Gisteren, 15:52

Minimumtarief voor zzp'ers in architecten-cao opgenomen

Gisteren, 14:08

CBS: weer knauw voor nieuwbouw

Gisteren, 09:42

Infraprojecten soms jaren later door stikstof

Gisteren, 09:25

VR-tour door gesloopt woningbouwproject op IDFA

20 november, 3:49

Geboortehuis Hitler wordt politiebureau

20 november, 9:25
Reynaers B.V.
ODS Jansen
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Caparol
Tarkett BV
Kawneer (voorheen Alcoa)
Verosol Nederland B.V.
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
HMB profit locks & tools
Performance in Lighting
Sempergreen
EeStairs | stairs and balustrades
Aluprof Nederland BV
Intal BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
AGC Nederland Holding B.V.
Eternit
KONE Liften en Roltrappen en Deursystemen
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken B.V.
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
AluK Aluminium b.v.
3M NEDERLAND BV
Zoontjens
Duco Ventilation & Sun Control
ROCKWOOL B.V.
Van Bruchem Staircases
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederlands B.V.
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas B.V.
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Sika Nederland B.V.
Saint-Gobain Building Glass Nederland
Faay Vianen B.V.
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica
Holonite B.V.
OWA Benelux BV
Serge Ferrari
Tata Steel's Colorcoat®
Mobelli Soft Seating- True Design
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan