Copyright: Architect Reimar von Meding van KAW ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Reimar von Meding van KAW ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Omgevingspsycholoog Fiona de Vos van Studio dVO ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Omgevingspsycholoog Fiona de Vos van Studio dVO ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Omgevingspsycholoog Fiona de Vos van Studio dVO ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Dorte Kristensen van atelier PRO ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Dorte Kristensen van atelier PRO ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Adviseur Eloy van Hal van Vivium ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Adviseur Eloy van Hal van Vivium ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: De zaal ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Huisvestingsmanager Ariane van Dijk van Cordaan ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Huisvestingsmanager Ariane van Dijk van Cordaan ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Psycholoog-ontwerper Stan Boshouwers van Tinker ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Psycholoog-ontwerper Stan Boshouwers van Tinker ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Eric Wendel van EGM architecten ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Eric Wendel van EGM architecten ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Debat ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Debat ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Debat met links Eric Wendel en rechts Fiona de Vos ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Debat met links Chris Oomen en rechts Kees Sol ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Femke Feenstra van de Jong Gortemaker Algra ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Femke Feenstra van de Jong Gortemaker Algra ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Harry Abels van IAA Architecten ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Harry Abels van IAA Architecten ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Reimar von Meding van KAW ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Reimar von Meding van KAW ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Omgevingspsycholoog Fiona de Vos van Studio dVO ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Omgevingspsycholoog Fiona de Vos van Studio dVO ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Omgevingspsycholoog Fiona de Vos van Studio dVO ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Dorte Kristensen van atelier PRO ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Dorte Kristensen van atelier PRO ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Adviseur Eloy van Hal van Vivium ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Adviseur Eloy van Hal van Vivium ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: De zaal ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Huisvestingsmanager Ariane van Dijk van Cordaan ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Huisvestingsmanager Ariane van Dijk van Cordaan ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Psycholoog-ontwerper Stan Boshouwers van Tinker ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Psycholoog-ontwerper Stan Boshouwers van Tinker ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Eric Wendel van EGM architecten ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Eric Wendel van EGM architecten ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Debat ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Debat ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Debat met links Eric Wendel en rechts Fiona de Vos ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Debat met links Chris Oomen en rechts Kees Sol ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Femke Feenstra van de Jong Gortemaker Algra ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Femke Feenstra van de Jong Gortemaker Algra ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Harry Abels van IAA Architecten ( Jan Paul Mioulet/DAPh)
Copyright: Architect Harry Abels van IAA Architecten ( Jan Paul Mioulet/DAPh)

Verslag van Het Tweede Grote Zorgcongres

8 december 2015, 14:10
Op donderdag 3 december 2015 vond in het Onderwijsgebouw van het Erasmus MC het tweede Architectenweb-congres plaats rond de ontwerpopgave in de zorg. In het congres werd de opgave van allerlei kanten belicht: van het meenemen van de besparingen op de exploitatie via evidence based design tot het ontwerpen voor de zintuigen.

Na de opening van het congres door Michiel van Raaij, hoofdredacteur van Architectenweb, startte de dag met een korte proloog door architect Willemineke Hammer (EGM architecten) over de transformatie van het Erasmus MC, waar het Onderwijsgebouw deel van uitmaakt. De ruim 200.000 vierkante meter vloeroppervlakte die in de transformatie wordt gerealiseerd, heeft EGM architecten georganiseerd rond verschillende ‘pleinen’ en een ‘straat’. Het nieuwe Erasmus MC wordt zo nauw verweven met de stad.

Op het congres stond ‘s ochtends de ouderenzorg centraal en ‘s middags de patiëntenzorg. Het deel over ouderenzorg werd afgetrapt met de keynote door architect Reimar von Meding (KAW). We worden met z’n allen steeds ouder, stelde Von Meding, die daarbij vaststelde dat het grootste deel van de ouderen weinig tot geen zorg nodig heeft. De grootste opgave wat betreft de ouderenzorg, concludeerde hij, ligt daarom in het levensloopbestendig maken van wijken. Dat moet prioriteit krijgen.

Aan de hand van het ontwerp van KAW voor de Vogeltjesbuurt in Tilburg liet Von Meding zien hoe met een diversiteit aan slim ontworpen woningen en een drempelloze buitenruimte veel bereikt kan worden. Ook benadrukte de architect hoe belangrijk het is dat architecten aan hun opdrachtgevers voorspiegelen wat transformatie of nieuwbouw voor de exploitatie van gebouwen kan betekenen. Een energiezuinig gebouw kan zichzelf zo terugverdienen.

In haar lezing presenteerde omgevingspsycholoog Fiona de Vos (Studio dVO) enkele voorbeelden uit de Verenigde Staten van zorginstellingen die in hun benadering een grote stap vooruit hebben gezet. Zo werkt een kinderziekenhuis in Chicago nauw samen met lokale culturele instellingen om tot een healing environment te komen. Een regionaal ziekenhuis wordt gerund door iemand uit de hospitalitywereld en heeft zijn eigen restaurant – met zelf verbouwde groente – ook geopend voor de buurt. Weer een ander ziekenhuis streeft naar ‘altijd’ tevreden klanten, in al zijn contacten en processen.

Een zo gewoon mogelijke omgeving
Na een korte pauze nam architect Dorte Kristensen (atelier PRO) de zaal mee in de belevingswereld van dementerende ouderen, in de aanslag op de zintuigenlijke waarneming die dementie betekent. Ze benadrukte hoe belangrijk de herkenning is. Een interieur van een verzorgingshuis kan best eigentijds vormgegeven worden, als maar goed herkend kan worden wat alles is. Dat begint bij het introduceren van contrasten en loopt tot het ophangen van herkenbare eigen spulletjes naast de eigen deur.

Adviseur Eloy van Hal (Vivium) ging hierna in zijn lezing nog een stap verder en pleitte voor een zo gewoon mogelijke omgeving voor dementerende ouderen, waarbij centraal staat wat ze nog wel kunnen. De Hogeweyk in Weesp laat volgens hem goed zien hoe zo’n omgeving eruit kan zien: een omgeving met groepen van maximaal zes ouderen, die vrijelijk in de buitenruimte tussen de gebouwen kunnen bewegen. De ouderen zijn gegroepeerd rond zeven leefstijlen, wat in de ervaring van Van Hal enorm goed werkt. De inrichting van de woongroepen is afgestemd op de eigen leefstijl, zodat voor de ouderen al bij een blik door de ramen duidelijk is of ze goed zitten. Maar als ze willen kunnen ze ook koffie gaan drinken in een andere woongroep.

De ochtend werd afgesloten door huisvestingsmanager Ariane van Dijk (Cordaan) die het onderzoek presenteerde dat de zorghuisvester samen met het Stimuleringsfonds voor Creatieve Industrie heeft uitgevoerd in enkele van zijn verzorgingshuizen in Amsterdam. Het op locatie werken met de ouderen aan de onderzoeksprojecten heeft veel nieuwe inzichten opgeleverd, vertelde Van Dijk, en heeft binnen Cordaan ook een bewustwordingsproces in gang gezet waarin steeds duidelijker wordt dat (interieur)architectuur een belangrijke rol speelt in het verbeteren van het welbevinden van ouderen.

Evidence Based Design
Na de lunch presenteerde psycholoog-ontwerper Stan Boshouwers (Tinker) het ontwerp dat hij met zijn bureau heeft gemaakt voor het interieur van het Juliana Kinderziekenhuis in Den Haag. Voor het ziekenhuis heeft Tinker vijf 'karakters' ontworpen die de kinderen gedurende hun hele verblijf begeleiden. De karakters heten de kinderen bij de ingang van het ziekenhuis welkom, spelen een rol bij de grote speelobjecten in het ziekenhuis, en komen terug in (interactieve) muurprints. Het project wordt volledig gefinancierd uit giften. Het bureau werkt momenteel onder meer door aan objecten die de kinderen mee naar huis kunnen nemen.

In zijn lezing vertelde architect Eric Wendel (EGM architecten) hierna hoe hij met zijn bureau de principes uit evidence based design heeft toegepast in het ontwerp voor het onlangs geopende Reinier de Graaf Gasthuis in Delft. Alle ruimtes in het ziekenhuis kijken uit op groene buitenruimtes, de hoofdroute is herkenbaar aan zijn opvallende tegelpatroon waardoor verdwalen onmogelijk is geworden en in de ontvangstruimten is veel gebruik gemaakt van prints en natuurlijke materialen.

Maar het evidence based design zit ‘m ook in zoiets als de plaatsing van de wasbak waar de arts zijn handen wast: deze is zo gedraaid dat de arts tijdens het wassen van zijn handen al met de patiënt kan praten en de patiënt op zijn beurt kan zien dat de arts inderdaad zijn handen wast. Wendel vertelde ook dat binnen zijn bureau een evidence based design-database opgebouwd wordt, waarin het relevante onderzoek per gebouwonderdeel teruggevonden kan worden. Het bureau wil deze database uiteindelijk voor iedereen beschikbaar maken.

Het ziekenhuis van de toekomst
Vervolgens was het tijd voor debat. Volgens omgevingspsycholoog Fiona de Vos (Studio dVO) focussen ziekenhuizen teveel op nieuwe medische technologie en laten ze kansen liggen als het gaat om optimalisering van processen en verbeteren van de beleving. Chris Oomen, directeur van DSW zorgverzekeraar, benadrukte daarop hoe belangrijk nieuwe medische technologie is, en vertelde dat hij met zijn bedrijf een operatierobot cadeau heeft gedaan aan het nieuwe Reinier de Graaf Gasthuis. Kees Sol, bestuurder van het Oogziekenhuis, erkende dat nieuwe technologie voor sommige specialisten ook een statussymbool is en stelde dat hij bij het Oogziekenhuis dat probeert te ontmoedigen.

Het ziekenhuis zelf zal er volgens Sol in de toekomst trouwens heel anders uit komen te zien. Specialistische operaties zullen volgens hem verder gecentraliseerd worden, terwijl veel diagnostiek buiten de ziekenhuizen in de binnensteden gedaan zal worden. Vooral voor geriatrie zullen zorginstellingen wel blijven bestaan, benadrukte Vos. Ook zag Vos mogelijkheden voor artsen om patiënten vaker thuis te bezoeken en zo de omgeving van de patiënten beter mee te kunnen nemen in hun beoordelingen. Voor krimpgebieden ziet Eric Wendel (EGM architecten) dergelijke initiatieven ook goed voor zich.

Ontwerpen voor de zintuigen
Na een korte pauze was het woord aan architect Femke Feenstra (de Jong Gortemaker Algra) die liet zien hoe beter ontworpen kan worden voor de zintuigen. Met haar afstudeerproject ‘Huis voor alle Zinnen’ toonde ze een alternatief voor de huidige psychiatrische instellingen, die volgens haar in het teken staan van ‘sensorische deprivatie’. Voor verschillende gemoedstoestanden kunnen volgens Feenstra ruimtes ontworpen worden die deze stemmingen nuanceren. Daarbij kan gedacht worden aan een bibliotheek waarin je je minder eenzaam voelt, een badhuis waarin je je minder angstig voelt en een muziekruimte waarin je je agressie kwijt kunt.

De dag werd afgesloten met een keynote door architect Harry Abels (IAA Architecten) over het ontwerp dat hij met zijn bureau heeft gemaakt voor het Medisch Spectrum Twente in Enschede. Het ziekenhuis is georganiseerd rond hoge atria met bomen en kunst, maar ook een ruwer klimaat dan de rest van het ziekenhuis. Omdat het grootste deel van de patiënten hier de voorkeur aan geeft, kent dit ziekenhuis alleen maar eenpersoonskamers.

Het Tweede Grote Zorgcongres werd mede mogelijk gemaakt door Baars & Bloemhoff, Tarkett en KONE.

Andere nieuwsberichten

SVP presenteert ensemble woonblokken langs spoor Amersfoort

Gisteren, 13:39

Gebouw Zuiderplein van Atelier Kempe Thill in Antwerpen klaar

Gisteren, 12:25

Ambacht gestold in ontwerp

17 september, 4:50

Floris Alkemade blijft tot 1 september 2021 Rijksbouwmeester

17 september, 1:07

Tentoonstelling over lithium in Het Nieuwe Instituut

Gisteren, 14:54

Kabinet wil kijken naar verdere verlaging heffing wooncorporaties

Gisteren, 11:05

AD: opmars elektrisch vervoer niet te stuiten

Gisteren, 10:32

Feyenoord: komst van nieuw stadion is haalbaar

17 september, 11:16

CDA'er Heerma wil wel meer doen tegen 'nationale wooncrisis'

17 september, 9:02

VVD en CDA willen serieus onderzoek naar kernenergie

16 september, 4:14
Reynaers B.V.
Jansenbyods
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Wicona
Kawneer
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
Sempergreen
Aluprof Nederland BV
Intal BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
iGuzzini
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken B.V.
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
AluK Aluminium b.v.
Zoontjens
Duco Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
ROCKWOOL B.V.
Van Bruchem Staircases
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederlands B.V.
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Saint-Gobain Building Glass Benelux
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
OWA Benelux BV
FALK Bouwsystemen
Serge Ferrari
Alsecco
Tata Steel's Colorcoat®
Mobelli Soft Seating- True Design
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan